បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការធ្វើផែនការ និងការរចនាវាលស្រែខ្នាតធំនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេហុង (RRD) និងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ (MRD) ដោយសារការបែងចែកដីធ្លីតូចតាច និងកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធារាសាស្ត្រសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មតាមបែបយន្តូបនីយកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការវិភាគបទពិសោធន៍អន្តរជាតិ និងការវាយតម្លៃស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃការអនុវត្តគំរូវាលស្រែខ្នាតធំនៅប្រទេសវៀតណាមចន្លោះឆ្នាំ ២០១៣-២០១៥។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Small-scale/Fragmented Farming ការធ្វើកសិកម្មខ្នាតតូច ឬការបែងចែកដីជាឡូត៍តូចៗ (Manh mún) |
កសិករអាចគ្រប់គ្រងដីធ្លីដោយឯករាជ្យ និងងាយស្រួលអនុវត្តតាមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់គ្រួសារនីមួយៗ។ | មិនអាចប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់បាន ពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងចំណាយដើមទុនផលិតកម្មខ្ពស់។ | នៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេហុង (RRD) ៩៨% នៃគ្រួសារមានផ្ទៃដីក្រោម ០.៥ហិកតា និងមាន ៨.៦ ឡូត៍/គ្រួសារ ដែលរារាំងដល់យន្តូបនីយកម្ម។ |
| Large Rice Field Model (Cánh đồng lớn) គំរូវាលស្រែខ្នាតធំ |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រកសិកម្មបានពេញលេញ ងាយស្រួលគ្រប់គ្រងទឹក (សើមឆ្លាស់ស្ងួត) កាត់បន្ថយការចំណាយ និងធានាទីផ្សារតាមរយៈកិច្ចសន្យា។ | ទាមទារការប្រមូលផ្តុំដីធ្លី ការវិនិយោគដើមទុនច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងទាមទារសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងសហគមន៍កម្រិតខ្ពស់។ | អាចសម្រេចគោលដៅយន្តូបនីយកម្ម ១០០% លើការភ្ជួររាស់ និងច្រូតកាត់ នៅឆ្នាំ២០២០ ដោយមានការរចនាទំហំឡូត៍ស្តង់ដារ (ទទឹង ១៥០-៣០០ម៉ែត្រ សម្រាប់ MRD)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដើម្បីអនុវត្តគំរូវាលស្រែខ្នាតធំដោយជោគជ័យ វាទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងការរៀបចំចងក្រងសហគមន៍យ៉ាងរឹងមាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានផ្តោតសំខាន់ទៅលើតំបន់វាលទំនាបដីសណ្តទន្លេហុង (RRD) និងទន្លេមេគង្គ (MRD) ក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលមានបរិបទនយោបាយ និងប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រប់គ្រងដីធ្លីខុសពីកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារតំបន់វាលទំនាបរបស់យើងមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងប្រភេទកសិកម្ម (ស្រូវ) ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងតំបន់ MRD នៃប្រទេសវៀតណាម។
គោលការណ៍រៀបចំផែនការវាលស្រែខ្នាតធំនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការជំរុញយន្តូបនីយកម្មវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តស្តង់ដារវាលស្រែខ្នាតធំ និងប្រព័ន្ធកិច្ចសន្យាផលិតកម្ម នឹងក្លាយជាកាតាលីករដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរកសិកម្មកម្ពុជាពីលក្ខណៈគ្រួសារតូចតាច ទៅជាកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cánh đồng lớn / Cánh đồng mẫu lớn (Large Rice Field) | មិនមែនគ្រាន់តែជាវាលស្រែដែលមានទំហំធំទូលាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាគំរូផលិតកម្មកសិកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំដីធ្លី ការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងការចងក្រងកិច្ចសន្យាផលិតកម្មរវាងកសិករនិងក្រុមហ៊ុនទិញស្រូវ។ | ដូចជាការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវតូបលក់ដូរតូចៗជាច្រើន ទៅជាផ្សារទំនើបធំមួយ ដែលមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងមានអ្នកបញ្ជាទិញច្បាស់លាស់។ |
| Dồn điền đổi thửa (Land Consolidation) | ដំណើរការនៃការដោះដូរ និងច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវឡូត៍ដីកសិកម្មតូចៗ និងបែកខ្ញែកជាច្រើនរបស់កសិករ ឱ្យទៅជាឡូត៍ដីធំៗ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រខ្នាតធំ និងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទឹក។ | ដូចជាការយកបំណែករូបភាពតូចៗ (Jigsaw puzzle) មកផ្គុំចូលគ្នាឱ្យក្លាយជារូបភាពផ្ទាំងធំមួយដែលងាយស្រួលមើល និងរៀបចំ។ |
| Liên kết sản xuất (Production Linkages / Contract Farming) | ការធ្វើកិច្ចសន្យាសហប្រតិបត្តិការរវាងកសិករ ឬសហគមន៍កសិកម្ម ជាមួយនិងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីធានាទាំងការផ្គត់ផ្គង់ធាតុចូល (ពូជ ជី ថ្នាំ) បច្ចេកទេស និងធានាទីផ្សារពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាការចុះកិច្ចសន្យាផលិតនំខេកឱ្យហាងកាហ្វេ ដោយហាងធានាទិញនំទាំងអស់ឱ្យតែយើងធ្វើតាមស្តង់ដារគុណភាពរបស់គេ។ |
| Tưới Nông – Lộ - Phơi (Alternate Wetting and Drying - AWD) | បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងស្រែដោយទុកឱ្យទឹកស្រកចុះរហូតដល់ដីស្ងួតប្រេះសំបកបន្តិច ទើបបញ្ចូលទឹកម្តងទៀត ដើម្បីសន្សំសំចៃទឹក ជំរុញការលូតលាស់ឫស និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ | ដូចជាការទុកឱ្យរុក្ខជាតិក្នុងផើងរាងស្ងួតដីបន្តិច ទើបស្រោចទឹកម្តងទៀត ដើម្បីឱ្យឫសរបស់វាចាក់ចុះជ្រៅ និងរឹងមាំ ជាជាងត្រាំទឹកជាប់រហូត។ |
| Tưới tiêu tách biệt (Independent Irrigation and Drainage) | ការរចនាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដោយបំបែកប្រឡាយបញ្ចូលទឹក (Irrigation) និងប្រឡាយរំដោះទឹកចេញ (Drainage) ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រងកម្រិតទឹកក្នុងឡូត៍ស្រែនីមួយៗតាមតម្រូវការជាក់ស្តែង ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់អ្នកជិតខាង។ | ដូចជាការរៀបចំបំបែកទុយោទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ និងបំពង់លូទឹកស្មោកគ្រោកចេញពីគ្នា មិនឱ្យច្របល់ចូលគ្នាក្នុងបន្ទប់ទឹកតែមួយ។ |
| Cơ giới hóa (Mechanization) | ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មមនុស្ស ឬសត្វ ទៅជាការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រកសិកម្មទំនើប (ដូចជាត្រាក់ទ័រ ម៉ាស៊ីនស្ទូង និងម៉ាស៊ីនច្រូតកាត់) សម្រាប់គ្រប់ដំណាក់កាលនៃផលិតកម្ម ដើម្បីបង្កើនផលិតភាព។ | ដូចជាការប្តូរពីការបោកគក់ខោអាវដោយដៃចំណាយពេលយូរ មកប្រើម៉ាស៊ីនបោកគក់ដើម្បីចំណេញពេល និងកម្លាំងពលកម្ម។ |
| Kích thước lô, thửa ruộng (Field Plot Dimensions) | ការកំណត់ទំហំប្រវែង និងទទឹងរបស់ឡូត៍ដីនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍ ទទឹង ៥០-១០០ម៉ែត្រ) ដែលត្រូវរចនាឱ្យស្របទៅតាមកម្លាំង និងល្បឿនរបស់គ្រឿងចក្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលាដែលម៉ាស៊ីនត្រូវបត់ចុះឡើង និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចអតិបរមា។ | ដូចជាការគូសចំណតឡានឱ្យមានប្រវែង និងទទឹងធំល្មម ដើម្បីឱ្យឡានក្រុងខ្នាតធំអាចបើកចូលចត និងបត់ត្រឡប់ក្រោយបានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
