បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃបរិមាណទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំ និងការប្រើប្រាស់ជីអាសូត ទៅលើការប្រកួតប្រជែងរវាងដំណាំពោត និងស្មៅចង្រៃរដូវ ដែលបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ទិន្នផល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរ (Linear regression) ដើម្បីកំណត់ទំនាក់ទំនងរវាងរយៈពេលនៃការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ និងទិន្នផលពោត ក្រោមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ជីខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No Nitrogen Fertilizer (0 kg/rai N) ការមិនប្រើប្រាស់ជីអាសូត (០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) |
ចំណាយដើមទុនតិចក្នុងការដាំដុះ ដោយមិនទាមទារការទិញជីបន្ថែមដើម្បីបំប៉នដំណាំ។ | ស្មៅចង្រៃចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជីជាតិលឿន (ត្រឹម១៤ថ្ងៃក្រោយដាំ ក្នុងឆ្នាំភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន) ធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។ | ក្នុងឆ្នាំមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន (១៩៨៨) ទិន្នផលពោតមានត្រឹមតែ ៥៩៨.៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ហើយស្មៅចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងតាំងពីថ្ងៃទី១៤។ |
| Nitrogen Fertilization (10 kg/rai N) ការប្រើប្រាស់ជីអាសូត (១០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) |
ជួយពន្យារពេលនៃការចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃបានយូរ និងរក្សាភាពធន់របស់ដំណាំពោតបានល្អ ទោះក្នុងលក្ខខណ្ឌភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងក៏ដោយ។ | ទាមទារការចំណាយទុនបន្ថែមលើការទិញជីអាសូត និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការដាក់ជី។ | ក្នុងឆ្នាំមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន (១៩៨៨) ទិន្នផលពោតកើនដល់ ៨០២.៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ហើយពេលវេលាប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅត្រូវបានពន្យាររហូតដល់ថ្ងៃទី៣៥។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅលើវាលស្រែ ដែលទាមទារធនធានកសិកម្ម សម្ភារៈដាំដុះ និងឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តនគរសួគ៌ (Nakhon Sawan) ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៧-១៩៨៨ ដោយផ្តោតលើពូជពោតសុវណ្ណ១ និងស្មៅចង្រៃជាក់លាក់ដូចជា Brachiaria reptans និង Euphorbia geniculata។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនាពេលបច្ចុប្បន្ន (ជាង៣០ឆ្នាំក្រោយការសិក្សា) និងការវិវត្តន៍នៃពូជពោតថ្មីៗ ទាមទារឱ្យមានការសិក្សាផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញនៅក្នុងបរិបទជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ និងការប្រើប្រាស់ជីលើដំណាំពោតនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការគ្រប់គ្រងជីអាសូត និងការតាមដានរបាយទឹកភ្លៀង គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ក្នុងការកំណត់ពេលវេលាសម្អាតស្មៅឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងចំណាយទាបសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Annual Weeds (ស្មៅចង្រៃរដូវ) | រុក្ខជាតិចង្រៃដែលមានវដ្តជីវិតត្រឹមមួយរដូវកាល (ដុះលូតលាស់ បញ្ចេញគ្រាប់ និងងាប់ទៅវិញក្នុងរយៈពេលខ្លី) ដែលវាលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងដណ្តើមជីជាតិពីដំណាំយ៉ាងសកម្ម។ | ដូចជាភ្ញៀវដែលមកស្នាក់នៅផ្ទះយើងត្រឹមមួយរដូវ តែស៊ីចំណីអាហារអស់យ៉ាងលឿនមុនពេលចាកចេញ។ |
| Nitrogen Fertilization (ការប្រើប្រាស់ជីអាសូត) | ការផ្គត់ផ្គង់សារធាតុចិញ្ចឹមប្រភេទអាសូតទៅក្នុងដី ដើម្បីជួយជំរុញការលូតលាស់ដើម និងស្លឹករបស់ដំណាំ។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាជាកត្តាជួយឱ្យពោតលូតលាស់ឈ្នះស្មៅបើប្រើបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការផ្តល់វីតាមីនប៉ូវកម្លាំងដល់កីឡាករ (ដំណាំ) ដើម្បីឱ្យមានកម្លាំងរត់លឿនជាងគូប្រកួត (ស្មៅ)។ |
| Linear Regression (តំរែតំរង់លីនេអ៊ែរ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់វិភាគ និងបង្កើតគំរូទំនាក់ទំនងជារាងបន្ទាត់ត្រង់ រវាងអថេរពីរ ដូចជារយៈពេលដែលស្មៅដុះប្រជែង និងបរិមាណទិន្នផលពោតដែលបាត់បង់ជាដើម។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយឆ្លងកាត់ចំណុចទិន្នន័យជាច្រើន ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើលទ្ធផលបន្ទាប់នឹងទៅជាយ៉ាងណា។ |
| Factorial in RCB (ការពិសោធន៍បែប Factorial ក្នុងទម្រង់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលសិក្សាពីកត្តាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍ កម្រិតជី និង ពេលវេលាធ្វើស្មៅ) ដោយបែងចែកឡូត៍ពិសោធន៍ជាប្លុកចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដោយសារគុណភាពដីខុសគ្នានៅលើវាលស្រែ។ | ដូចជាការសាកល្បងរូបមន្តម្ហូប២មុខ លើមនុស្ស៣ក្រុមខុសៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាអ្នកភ្លក់មិនមានភាពលំអៀង។ |
| Weed Competition (ការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ) | សកម្មភាពប្រជែងគ្នារវាងដំណាំ និងស្មៅចង្រៃ ក្នុងការស្រូបយកធនធានដែលមានកម្រិតនៅក្នុងបរិស្ថាន ដូចជា ទឹក ពន្លឺព្រះអាទិត្យ លំហដុះដាល និងសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងដី។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់កំពុងដណ្តើមទឹកមួយកែវផឹកក្នុងពេលតែមួយ បើនរណាខ្លាំង អ្នកនោះបានផឹកច្រើនជាង។ |
| Brachiaria reptans (ស្មៅជើងក្រាស) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃរដូវសិទិ្ធតំបន់ត្រូពិច ដែលដុះវារក្រាបលើដី និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមទឹក និងជីជាតិពីស្រទាប់ដីខាងលើរបស់ដំណាំកសិកម្ម។ | ដូចជាវល្លិ៍ដែលវាររាលដាលពាសពេញដី ដណ្តើមទឹកនិងជីជាតិពីកូនរុក្ខជាតិដើមធំៗដែលទើបនឹងដុះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
