បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវិភាគលើបណ្តាញទីផ្សារ និងការបែងចែកតម្លៃត្រីវារីប្បកម្មទឹកសាបពីកសិកររហូតដល់អ្នកលក់រាយនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេក្រហម ប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីកំណត់ពីចំណែកថ្លៃដើម និងប្រាក់ចំណេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃទីផ្សាររហ័ស ដោយមានការចូលរួមពីកសិករនិងភ្នាក់ងារទីផ្សារ រួមបញ្ចូលជាមួយការវិភាគថវិកាកសិដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fish System (FS) Model ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីមុខទោល (FS) |
មានភាពសាមញ្ញក្នុងការអនុវត្ត និងងាយស្រួលផ្តោតលើជំនាញបច្ចេកទេសតែមួយមុខ។ | កសិករមានអំណាចចរចាខ្សោយបំផុត ងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលតម្លៃទីផ្សារ និងត្រូវបង្ខំចិត្តលក់ត្រីក្នុងតម្លៃទាប។ | កម្រិតនៃការពេញចិត្តលើតម្លៃលក់ត្រឹមតែ ៣,០៦ នៃពិន្ទុពេញ ៥ និងចំណាយពេលជាមធ្យម ៥,៣ ថ្ងៃដើម្បីចរចាលក់។ |
| Animal-Fish (AF) System Model ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសត្វនិងត្រីរួមគ្នា (AF) |
ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ច និងបង្កើនអំណាចចរចាបានល្អជាងប្រព័ន្ធមុខទោល។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងស្មុគស្មាញជាងមុន និងប្រភពទុនបន្ថែមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វ។ | កម្រិតនៃការពេញចិត្តលើតម្លៃលក់កើនដល់ ៣,៩១ ដោយមានភាពបត់បែនទីផ្សារល្អជាង FS។ |
| New Garden-Pond-Animal House (VAC) Model ប្រព័ន្ធចម្រុះសួនច្បារ-ស្រះ-កសិដ្ឋានសត្វថ្មី (New VAC) |
មានយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារចម្រុះបំផុត (លក់រាយផ្ទាល់ និងបោះដុំ) ទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ និងមានអំណាចចរចាខ្លាំង។ | ត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកទីផ្សារ ទុនវិនិយោគច្រើន និងការបែងចែកពេលវេលាគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់។ | ទទួលបានប្រាក់ចំណេញល្អបំផុត ហើយកសិករអាចពន្យារពេលលក់រហូតដល់ជិត ២៥ ថ្ងៃដើម្បីរង់ចាំតម្លៃទីផ្សារល្អ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញសម្រាប់ការគណនានោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានមនុស្សនិងពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើខេត្ត Hai Duong ក្នុងតំបន់ដីសណ្តទន្លេក្រហមនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលប្រព័ន្ធកសិកម្មមានការគាំទ្រហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សាររឹងមាំពីជុំវិញទីក្រុងហាណូយរួចជាស្រេច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះជារបៀបវារៈដ៏សំខាន់ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវគិតគូរពីបញ្ហាខ្វះខាតផ្លូវគមនាគមន៍ ឬទីផ្សារបោះដុំធំៗនៅតាមតំបន់ជនបទ ដែលអាចធ្វើឱ្យថ្លៃដើមទីផ្សារនៅកម្ពុជាខ្ពស់ជាងនេះ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃ និងបណ្តាញទីផ្សារនេះ មានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីកែលម្អវិស័យវារីប្បកម្មទឹកសាបនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះនឹងផ្តល់ទិន្នន័យរឹងមាំសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រអន្តរាគមន៍កាត់បន្ថយថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូន និងធានាការបែងចែកប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយសមធម៌ដល់កសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Marketing Channels (បណ្តាញទីផ្សារ) | ដំណើរការ និងខ្សែសង្វាក់នៃការបញ្ជូនផលិតផលពីអ្នកផលិត (កសិករ) ឆ្លងកាត់ភ្នាក់ងារផ្សេងៗជាបន្តបន្ទាប់ (ឈ្មួញកណ្តាល អ្នកបោះដុំ អ្នកលក់រាយ) រហូតដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ប្រៀបដូចជាផ្លូវតភ្ជាប់ពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រី រហូតដល់ចានបាយរបស់អ្នកបរិភោគ ដែលមានស្ថានីយ៍ឈប់សម្រាក (ឈ្មួញកណ្តាល) ជាច្រើនកន្លែងដើម្បីជួយចែកចាយបន្ត។ |
| Marketing Margin (គម្លាតប្រាក់ចំណេញទីផ្សារ) | ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃចុងក្រោយដែលអតិថិជនបានទិញ និងតម្លៃដើមដែលកសិករទទួលបាន។ វាគឺជាប្រាក់ចំណូលដុលដែលភ្នាក់ងារកណ្តាលគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ទទួលបាន ដើម្បីរ៉ាប់រងចំណាយប្រតិបត្តិការ និងប្រាក់ចំណេញរបស់ពួកគេ។ | ដូចជានំមួយដុំតម្លៃ ១០០០រៀល ពេលអ្នកទិញញ៉ាំ តែអ្នកធ្វើនំលក់បានតែ ៨០០រៀល នោះ ២០០រៀលដែលខុសគ្នាគឺជាកម្រៃសម្រាប់អ្នកដែលជួយយកនំនោះពីផ្ទះអ្នកធ្វើ មកលក់ឱ្យអ្នក។ |
| Rapid Market Appraisal (ការវាយតម្លៃទីផ្សាររហ័ស) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវទីផ្សារដោយចុះផ្ទាល់ និងប្រើប្រាស់ការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ (ដូចជាការសម្ភាសន៍ក្រុម ឬភ្នាក់ងារទីផ្សារ) ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យបានលឿនពីលំហូរទំនិញ តួអង្គទីផ្សារ និងការចំណាយផ្សេងៗ ជំនួសឱ្យការធ្វើអង្កេតទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ដូចជាការចុះទៅសួរនាំអ្នកលក់ និងអ្នកទិញផ្ទាល់នៅផ្សារ ដើម្បីចង់ដឹងភ្លាមៗពីទម្លាប់នៃការជួញដូរប្រចាំថ្ងៃ ជាជាងការអង្គុយធ្វើកម្រងសំណួរស៊ីជម្រៅដែលប្រើពេលរាប់ខែ។ |
| Farm Budget Analysis (ការវិភាគថវិកាកសិដ្ឋាន) | ឧបករណ៍សេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់គណនាភាពខុសគ្នារវាងចំណូលសរុប និងចំណាយសរុប (រួមមានថ្លៃពូជ ចំណី កម្លាំងពលកម្ម។ល។) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដដែលកសិដ្ឋានមួយទទួលបាន។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីគណនេយ្យប្រចាំខែសម្រាប់គ្រួសារ ឬតូបលក់ដូរ ដើម្បីដឹងថាខែនេះលក់បានលុយប៉ុន្មាន ទិញឥវ៉ាន់អស់ប៉ុន្មាន ហើយសល់ប្រាក់ចំណេញចូលហោប៉ៅប៉ុន្មាន។ |
| Commission Wholesaler (អ្នកបោះដុំស៊ីកម្រៃជើងសារ) | ភ្នាក់ងារកណ្តាលនៅក្នុងទីផ្សារបោះដុំ ដែលមិនទិញទំនិញផ្តាច់យកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែមានតួនាទីជួយសម្របសម្រួលការទិញលក់រវាងអ្នកប្រមូលទិញពីកសិករ និងអ្នកទិញបោះដុំធំៗ ដោយទទួលបានកម្រៃជើងសារពីសកម្មភាពសម្របសម្រួលនោះ។ | ដូចជា "អ្នកគួកជេ" លក់ដី ដែលដើរតួជាអ្នករកម៉ូយឱ្យម្ចាស់ដី ហើយទទួលបានប្រាក់កម្រៃភាគរយនៅពេលការទិញលក់នោះជោគជ័យ ដោយគាត់មិនបាច់មានលុយទិញដីនោះទេ។ |
| Bargaining Power (អំណាចចរចា) | សមត្ថភាព និងឥទ្ធិពលរបស់ភាគីម្ខាង (ឧទាហរណ៍ កសិករ) ក្នុងការតវ៉ា ឬកំណត់តម្លៃ និងលក្ខខណ្ឌចំណេញនៅពេលលក់ផលិតផលរបស់ខ្លួនទៅឱ្យភាគីម្ខាងទៀត (ឈ្មួញកណ្តាល) អាស្រ័យលើជម្រើសទីផ្សារដែលពួកគេមាន។ | ដូចជាពេលអ្នកមានទូរស័ព្ទម៉ាកល្បីចង់លក់ ហើយមានអ្នកចង់ទិញច្រើននាក់ នោះអ្នកមានប្រៀប (អំណាច) ក្នុងការទារថ្លៃខ្ពស់តាមចិត្តចង់។ |
| Farm Collector (អ្នកប្រមូលទិញដល់កសិដ្ឋាន) | តួអង្គទីផ្សារដែលធ្វើដំណើរចុះផ្ទាល់ទៅកាន់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រី ដើម្បីប្រមូលទិញត្រីក្នុងបរិមាណច្រើន រួចដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់បន្តនៅទីផ្សារបោះដុំ ដែលអ្នកទាំងនេះត្រូវរ៉ាប់រងការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន និងហានិភ័យត្រីងាប់តាមផ្លូវ។ | ដូចជាអ្នកជិះម៉ូតូដើរទិញអេតចាយតាមផ្ទះ រួចយកទៅលក់បន្តឱ្យដេប៉ូធំៗ ដើម្បីចំណេញកម្រៃពីការដឹកជញ្ជូន និងការប្រមូលផ្តុំ។ |
| Poly Production System (ប្រព័ន្ធផលិតកម្មចម្រុះ) | ការចិញ្ចឹមត្រីច្រើនប្រភេទបញ្ចូលគ្នាក្នុងស្រះតែមួយ ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការចិញ្ចឹមត្រី សត្វពាហនៈ និងការដាំដុះសួនច្បារ (ដូចជាប្រព័ន្ធ VAC) ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អតិបរមាពីធនធាន និងកាត់បន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចពេលតម្លៃត្រីធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការអនុវត្តសុភាសិត "កុំដាក់ស៊ុតទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ" បើកន្ត្រកមួយធ្លាក់បែក (ខាតត្រី) អ្នកនៅសល់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកផ្សេងទៀត (ចំណេញពីជ្រូក ឬបន្លែ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
