បញ្ហា (The Problem)៖ នៅតំបន់ទំនាបនៃប្រទេសអេត្យូពី ការចិញ្ចឹមសត្វចៀមតែងជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះចំណីនិងសារធាតុរ៉ែក្នុងរដូវប្រាំង ដែលបណ្តាលឱ្យសត្វចុះទម្ងន់ អត្រាមានកូនទាប និងមានភាពធន់នឹងជំងឺខ្សោយ។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់ដីរ៉ែធម្មជាតិក្នុងតំបន់ ជាអាហារបំប៉នដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ សត្វចៀម Black Head Somali ចំនួន ៤៨ ក្បាល ត្រូវបានបែងចែកជា ៦ ក្រុម ដើម្បីធ្វើការសាកល្បងដោយផ្តល់នូវដីរ៉ែធម្មជាតិចំនួន ៤ ប្រភេទផ្សេងគ្នា ធៀបជាមួយនឹងការផ្តល់សារធាតុរ៉ែចម្រុះពេញលេញ និងក្រុមដែលមិនបានផ្តល់បន្ថែម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Complete Mineral Mixture ការផ្តល់សារធាតុរ៉ែចម្រុះពាណិជ្ជកម្ម |
ផ្តល់កំណើនទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត និងធ្វើឱ្យកំហាប់សារធាតុរ៉ែក្នុងថ្លើមសត្វមានកម្រិតល្អប្រសើរ ជាពិសេស កាល់ស្យូម (Ca) និងដែក (Fe)។ | ទាមទារការចំណាយថវិកាដើម្បីទិញ ព្រោះជាផលិតផលពាណិជ្ជកម្មនាំចូល ដែលអាចជាបន្ទុកសម្រាប់កសិករខ្នាតតូច។ | កំណើនទម្ងន់មធ្យម ៧៤,៧៩ ក្រាម/ថ្ងៃ និងសរុប ៨,៩៨ គីឡូក្រាមក្នុងរយៈពេល៤ខែ។ |
| Natural Mineral Soils (Arabi, Jair, Hermokale) ការប្រើប្រាស់ដីរ៉ែធម្មជាតិ (Arabi, Jair និង Hermokale) |
ជាប្រភពរ៉ែដែលអាចរកបានដោយសេរី មិនចំណាយថវិកា និងជួយបង្កើនទម្ងន់សត្វបានល្អជាងការមិនផ្តល់រ៉ែសោះ។ | មានកង្វះសារធាតុរ៉ែមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ ផូស្វ័រ និង ស័ង្កសី) ដែលទាមទារការលាយបញ្ចូលសារធាតុផ្សេងទៀតដើម្បីឱ្យមានតុល្យភាព។ | កំណើនទម្ងន់មធ្យមចន្លោះពី ៦០,៤២ ដល់ ៦៣,៩៦ ក្រាម/ថ្ងៃ។ |
| Bole Soil ការប្រើប្រាស់ដីរ៉ែធម្មជាតិប្រភេទ Bole |
មានផ្ទុកសារធាតុប៉ូតាស្យូម (K) ខ្ពស់។ | សត្វស៊ីតិច មានកំណើនទម្ងន់ទាបបំផុត (ទាបជាងក្រុមមិនផ្តល់រ៉ែ) និងធ្វើឱ្យកំហាប់រ៉ែក្នុងថ្លើម (Mn និង Zn) ទាប។ | កំណើនទម្ងន់មធ្យមត្រឹមតែ ៥៣,០២ ក្រាម/ថ្ងៃ (ទាបជាងគេ)។ |
| Control (No supplement) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (មិនផ្តល់សារធាតុរ៉ែបន្ថែម) |
មិនចំណាយពេលវេលា ឬថវិកាទៅលើការរៀបចំអាហារបំប៉ន។ | សត្វមានការលូតលាស់និងកំណើនទម្ងន់យឺត ហើយងាយប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពដោយសារកង្វះរ៉ែ។ | កំណើនទម្ងន់មធ្យម ៥៣,៥៤ ក្រាម/ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគទៅលើបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វិភាគសមាសធាតុដី និងជាលិកាថ្លើម ព្រមទាំងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសត្វចៀមតាមលក្ខណៈស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ដីស្ងួតនៃប្រទេសអេត្យូពី ដោយផ្តោតលើពូជសត្វចៀម Black Head Somali ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ដីរ៉ែក្នុងតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះមិនអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់១០០% បានទេ ដោយសារភាពខុសគ្នានៃប្រភេទដី ធាតុអាកាស និងពូជសត្វកសិកម្ម (ដូចជាគោ ឬពពែជាដើម)។ ទោះយ៉ាងណា វាជាគំរូដ៏ល្អមួយក្នុងការវាយតម្លៃធនធានធម្មជាតិក្នុងស្រុក ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចិញ្ចឹមសត្វ។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវ និងការប្រើប្រាស់ដីរ៉ែធម្មជាតិជាអាហារបំប៉ន ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តក្នុងវិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការស្រាវជ្រាវពីសមាសធាតុរ៉ែក្នុងដីធម្មជាតិតាមតំបន់ អាចជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត និងបង្កើនផលិតកម្មសត្វប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Natural mineral soils (ដីរ៉ែធម្មជាតិ) | វាជាប្រភេទដីដែលមានផ្ទុកសារធាតុរ៉ែផ្សេងៗខ្ពស់ពីធម្មជាតិ ដែលសត្វស៊ីស្មៅតែងតែស៊ី ឬលិទ្ធដើម្បីបំពេញកង្វះខាតរ៉ែនៅក្នុងរាងកាយរបស់ពួកវា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់អំបិលធម្មជាតិយកមកលាយក្នុងម្ហូប ដើម្បីបន្ថែមជាតិប្រៃនិងរ៉ែអ៊ីយ៉ូតដល់មនុស្សអញ្ចឹងដែរ។ |
| Complete mineral mix (សារធាតុរ៉ែចម្រុះពេញលេញ) | ជាផលិតផលដែលផ្សំឡើងពីរ៉ែម៉ាក្រូ និងមីក្រូយ៉ាងមានតុល្យភាពត្រឹមត្រូវតាមតម្រូវការរបស់សត្វ ដើម្បីធានាឱ្យសត្វលូតលាស់បានល្អបំផុត។ | ដូចជាគ្រាប់ថ្នាំវីតាមីនចម្រុះ (Multivitamins) ដែលមនុស្សលេបដើម្បីប៉ះប៉ូវកង្វះវីតាមីនពីរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Ad libitum (ការផ្តល់ឱ្យដោយសេរី) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងការផ្តល់ចំណី ឬទឹកដល់សត្វ ដោយទុកឱ្យសត្វអាចស៊ី ឬផឹកបានគ្រប់ពេលវេលា និងតាមបរិមាណដែលវាចង់បានដោយគ្មានការកំណត់។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំបានតាមចិត្ត និងរហូតដល់ឆ្អែតដោយមិនមានអ្នកកំណត់បរិមាណ។ |
| Compensatory gain (កំណើនទម្ងន់ប៉ះប៉ូវ) | ជាបាតុភូតដែលសត្វមានការលូតលាស់និងឡើងទម្ងន់យ៉ាងលឿនខុសពីធម្មតា បន្ទាប់ពីវាបានឆ្លងកាត់រដូវកាលខ្វះខាតចំណី ឬកង្វះសារធាតុចិញ្ចឹមមួយរយៈពេល។ | ដូចជាក្មេងដែលធ្លាប់ស្គមស្គាំងពេលខ្វះអាហារ ប៉ុន្តែពេលទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់វិញ គាត់ក៏លូតកម្ពស់និងឡើងគីឡូយ៉ាងលឿនតាមទាន់ក្មេងដទៃ។ |
| Atomic absorption spectrophotometer (ម៉ាស៊ីនវាស់កំហាប់រ៉ែតាមរយៈការស្រូបពន្លឺ) | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់វាស់បរិមាណពិតប្រាកដនៃសារធាតុរ៉ែ (ដូចជា ដែក ស័ង្កសី កាល់ស្យូម) នៅក្នុងសំណាកដី ឬជាលិកាថ្លើម ដោយផ្អែកលើបរិមាណពន្លឺដែលអាតូមរបស់រ៉ែទាំងនោះស្រូបយក។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនក្រដាសប្រាក់ក្លែងក្លាយ ដែលប្រើពន្លឺដើម្បីពិនិត្យមើលសញ្ញាសម្ងាត់ដែលភ្នែកទទេមើលមិនឃើញ។ |
| Macro minerals (សារធាតុរ៉ែម៉ាក្រូ) | ជាក្រុមសារធាតុរ៉ែ (ដូចជា កាល់ស្យូម ផូស្វ័រ ម៉ាញ៉េស្យូម) ដែលរាងកាយសត្វត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើន ដើម្បីសាងសង់ឆ្អឹង និងរក្សាមុខងាររាងកាយឱ្យប្រក្រតី។ | ដូចជាស៊ីម៉ងត៍និងដែក ដែលជាវត្ថុធាតុដើមចម្បង និងត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនបំផុតដើម្បីសាងសង់ផ្ទះមួយ។ |
| Micro minerals (សារធាតុរ៉ែមីក្រូ) | ជាក្រុមសារធាតុរ៉ែ (ដូចជា ដែក ស័ង្កសី ទង់ដែង) ដែលរាងកាយត្រូវការក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុត ប៉ុន្តែចាំបាច់មិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ដំណើរការអង់ស៊ីម និងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ | ដូចជាអំបិលឬប៊ីចេងក្នុងសម្លរ ដែលយើងដាក់តែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបើគ្មានវា សម្លរនឹងគ្មានរសជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
