បញ្ហា (The Problem)៖ ការនេសាទដោយប្រើមងបីជាន់ចាប់បង្គា (Shrimp trammel net) ប្រឈមនឹងបញ្ហាចាប់បានប្រភេទវារីជាតិមិនមែនជាគោលដៅច្រើនហួសហេតុ ដែលនាំឱ្យមានការបោះចោលប្រភេទផលចាប់ទាំងនោះយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចុះសង្កេតផ្ទាល់លើប្រតិបត្តិការនេសាទចំនួន ១១លើក នៅតាមឆ្នេរ Warnnapasup ខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ ដើម្បីវិភាគលើសមាសភាពផលចាប់ និងចរិតលក្ខណៈនៃការជាប់មង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Shrimp Trammel Net មងបីជាន់ចាប់បង្គាធម្មតា |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការចាប់បង្គាគោលដៅ តាមរយៈមុខងាររុំព័ទ្ធ (Entangling) និងការចូលក្នុងថ្នក់ (Pocketing) នៃសំណាញ់។ | ចាប់បានប្រភេទវារីជាតិមិនមែនជាគោលដៅ (Bycatch) ច្រើនហួសហេតុ ដែលខាតពេលដោះចេញ និងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សាច់មង។ | អត្រាបោះចោល (Discard rate) ខ្ពស់រហូតដល់ ០.៩០ (៩០%) ដោយចំនួន និង ០.៨៧ (៨៧%) ដោយទម្ងន់។ |
| Modified Trammel Net (Increased inner mesh size & decreased height) មងកែច្នៃ (បង្កើនទំហំក្រឡាខាងក្នុង និងបន្ថយកម្ពស់មង) |
អាចជួយកាត់បន្ថយការចាប់បានកូនត្រីតូចៗ និងប្រភេទដែលមិនសូវសំខាន់នៅផ្នែកខាងលើនៃមង (Top net panel)។ | អាចប៉ះពាល់ដល់ប្រតិបត្តិការទូទៅរបស់សំណាញ់ និងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការចាប់បង្គា ប្រសិនបើការកែច្នៃមិនបានសិក្សាច្បាស់លាស់។ | ជាសំណើតាមទ្រឹស្តីនៅក្នុងការសិក្សានេះ ដែលរំពឹងថានឹងអាចកាត់បន្ថយផលចាប់មិនមែនគោលដៅបានយ៉ាងច្រើន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមូលដ្ឋានសម្រាប់ធ្វើប្រតិបត្តិការនេសាទសមុទ្រ និងការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីតាំង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីតាំងតែមួយគត់គឺឆ្នេរ Warnnapasup ខេត្ត Chonburi ក្នុងជម្រៅទឹកត្រឹមតែ ៥-២០ ម៉ែត្រ និងមានប្រតិបត្តិការនេសាទតែ ១១ លើកប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីស្ថានភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៅតាមខេត្តតំបន់ឆ្នេររបស់យើងទេ ដោយសារសមាសភាពប្រភេទត្រី និងជម្រកបាតសមុទ្រអាចមានភាពខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការវិភាគ និងគំនិតកែច្នៃមងបីជាន់នេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជលផលសមុទ្រនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការកែច្នៃឧបករណ៍នេសាទនេះ នឹងចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធានានិរន្តរភាពនៃធនធានជលផលសមុទ្រកម្ពុជា ខណៈពេលដែលនៅតែរក្សាបាននូវប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ប្រជានេសាទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Shrimp trammel net (មងបីជាន់ចាប់បង្គា) | ជាប្រភេទឧបករណ៍នេសាទ (មង) ដែលផ្សំឡើងពី៣ជាន់ គឺសាច់មងក្រឡាធំនៅសងខាង២ជាន់ និងសាច់មងក្រឡាតូចនៅកណ្តាល១ជាន់ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ដើម្បីទាក់ចាប់បង្គានៅបាតសមុទ្រ។ | វាប្រៀបដូចជាសំណាញ់ត្រង៣ជាន់ ដែលមានប្រហោងធំនៅសងខាង និងប្រហោងតូចនៅកណ្តាល ដើម្បីឱ្យបង្គាចូលធ្លុះប្រហោងធំហើយទៅជាប់ទាក់នៅប្រហោងតូច។ |
| Discard species (ប្រភេទផលចាប់ត្រូវបោះចោល) | ជាប្រភេទសត្វសមុទ្រឬត្រីដែលជាប់មងដោយចៃដន្យ (មិនមែនជាគោលដៅនេសាទ) ហើយត្រូវបានអ្នកនេសាទបោះចោលទៅក្នុងសមុទ្រវិញ ដោយសារវាតូចពេក ឬគ្មានតម្លៃនៅលើទីផ្សារ។ | ប្រៀបដូចជាការដែលយើងអូសសំណាញ់បានសំរាម ឬសត្វដែលយើងមិនចង់បាន រួចក៏បោះវាចោលវិញ។ |
| Pocketing (ការចូលថ្នក់) | ជាយន្តការនៃការចាប់ត្រីរបស់មងបីជាន់ ដែលសត្វសមុទ្រហែលរុញសាច់មងជាន់កណ្តាល (ដែលយារ) ទម្លុះចេញតាមក្រឡាមងជាន់ខាងក្រៅ បង្កើតបានជារាងដូចថ្នក់យាម ដែលធ្វើឱ្យពួកវាមិនអាចរើបម្រះរួច។ | ដូចជាការដែលយើងរុញក្រណាត់ទន់ៗចូលទៅក្នុងប្រហោងសំណាញ់រឹង បង្កើតជាថង់តូចមួយយួរជាប់វត្ថុនៅខាងក្នុង។ |
| Hanging ratio (អនុបាតព្យួរមង) | ជាសមាមាត្រនៃប្រវែងសាច់មងសរុប ធៀបនឹងប្រវែងខ្សែពួរដែលគេចងវា។ វាជាកត្តាកំណត់ថាតើសាច់មងនោះនឹងយារខ្លាំង ឬតឹងប៉ុនណាពេលដាក់ក្នុងទឹក។ | វាប្រៀបដូចជារបៀបដែលយើងកួចវាំងននអោយមានផ្នត់ច្រើន ឬតិចនៅលើទម្រវាំងនន។ |
| Catch per unit effort / CPUE (ទិន្នផលនេសាទក្នុងមួយឯកតា) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណផលចាប់ដែលទទួលបាន ធៀបនឹងការប្រឹងប្រែងនេសាទ (ដូចជាចំនួនទូក ចំនួនម៉ោង ឬចំនួនមង) ប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃពីភាពសម្បូរបែបនៃធនធានជលផល។ | ដូចជាការគិតថា តើយើងអាចស្ទូចត្រីបានប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ក្នុងរយៈពេលមួយម៉ោងនៃការអង្គុយស្ទូច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
