បញ្ហា (The Problem)៖ បញ្ហាចម្បងគឺការថយចុះនៃធនធានជលផល និងការបំផ្លាញឧបករណ៍នេសាទរបស់សហគមន៍នេសាទខ្នាតតូចក្នុងខេត្តក្រប៊ី ដែលបណ្តាលមកពីទូកនេសាទពាណិជ្ជកម្មប្រើប្រាស់អួនអូស និងអួនរុញចូលមកនេសាទក្បែរឆ្នេរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តគុណវិស័យ (Qualitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីឯកសារ និងការសម្ភាសន៍ភាគីពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Community-led Direct Action ការចុះអនុវត្តផ្ទាល់ និងការដើរល្បាតដោយសហគមន៍ |
ជួយការពារធនធានបានភ្លាមៗនៅមូលដ្ឋាន និងជួយកសាងសាមគ្គីភាពព្រមទាំងស្មារតីម្ចាស់ការនៅក្នុងសហគមន៍។ | ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃការប្រើអំពើហិង្សាជាមួយទូកនេសាទពាណិជ្ជកម្ម និងមិនមានឥទ្ធិពលផ្លូវច្បាប់ក្នុងទំហំធំ។ | បានជួយកាត់បន្ថយបទល្មើសមួយចំនួនតូចនៅដំណាក់កាលដំបូង ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានអន្តរាគមន៍ផ្នែកគោលនយោបាយជាប្រព័ន្ធបន្ថែម។ |
| Policy Advocacy & Network Building ការកសាងបណ្តាញ និងការតស៊ូមតិគោលនយោបាយ |
នាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធច្បាប់ និងមានប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែងក្នុងការការពារតំបន់សមុទ្រ។ | ទាមទារការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ ចំណាយពេលវេលាយូរណាស់ (ជាង ១៥ ឆ្នាំ) និងត្រូវការធនធានគាំទ្រជាប្រចាំពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។ | ទទួលបានជោគជ័យជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការការពង្រីកតំបន់ហាមឃាត់ការនេសាទអូសអួនពី ៣,០០០ ម៉ែត្រ ទៅ ៥,៤០០ ម៉ែត្រ (៣ ម៉ៃល៍សមុទ្រ)។ |
| Top-down Government Regulation បទបញ្ជាពីថ្នាក់ជាតិ (យន្តការរដ្ឋាភិបាល) |
មានចំណាត់ការលឿនរហ័ស និងម៉ឺងម៉ាត់បំផុតក្នុងការលុបបំបាត់ឧបករណ៍នេសាទដែលបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ។ | បទប្បញ្ញត្តិថ្មីៗដែលអាចចេញមកយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (ដូចជាច្បាប់ IUU) អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាព និងរបៀបនេសាទរបស់អ្នកនេសាទខ្នាតតូច ប្រសិនបើមិនមានការពិគ្រោះយោបល់គ្រប់គ្រាន់។ | ឈានដល់ការហាមឃាត់ទាំងស្រុងនូវការប្រើប្រាស់អួនរុញដោយទូកមានម៉ាស៊ីន តាមរយៈការអនុវត្តច្បាប់ថ្មី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយហិរញ្ញវត្ថុជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើការប្រើប្រាស់ធនធានពេលវេលាដ៏យូរ និងកម្លាំងសហការពីច្រើនស្ថាប័នដើម្បីសម្រេចគោលដៅ។
ការស្រាវជ្រាវនេះគឺផ្អែកលើទិន្នន័យគុណវិស័យដែលប្រមូលបានតែពីភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន ៤៨ នាក់ នៅក្នុងតំបន់សមុទ្រអង់ដាម៉ង់ (ខេត្តក្រប៊ី ប្រទេសថៃ) ក្រោមបរិបទច្បាប់របស់ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាបរិបទច្បាប់នយោបាយខុសគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែសក្ដានុពលនៃជម្លោះរវាងអ្នកនេសាទខ្នាតតូច និងអ្នកនេសាទពាណិជ្ជកម្ម គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងបញ្ហានៅតាមតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍នេះមានតម្លៃអាចយកមកសិក្សា និងអនុវត្តបានយ៉ាងល្អ។
យុទ្ធសាស្ត្រនៃការចងក្រងបណ្តាញសហគមន៍ និងការធ្វើការងារជាយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅកម្ពុជា ដើម្បីជួយអភិរក្សធនធានជលផលសមុទ្រ។
ការអនុវត្តប្រកបដោយជោគជ័យនូវទម្រង់នេះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទាមទារឱ្យមានសាមគ្គីភាពសហគមន៍រឹងមាំ ការធ្វើការងារឆ្លងវិស័យដោយបញ្ចៀសការប្រឈមមុខដាក់គ្នា និងការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ក្នុងការទាមទារយុត្តិធម៌បរិស្ថានរយៈពេលវែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Trawling | ការនេសាទដោយប្រើអួនទាញ ឬអូសតាមបាតសមុទ្រ ដែលជាទូទៅប្រើទូកយន្តដើម្បីអូសវា។ វាជាវិធីសាស្ត្រនេសាទបែបពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំដែលប្រមូលយកមច្ឆជាតិបានច្រើនមែនទែន ប៉ុន្តែក៏ឈូសឆាយបំផ្លាញជម្រកនិងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបាតសមុទ្រយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ | ដូចជាការយកសំណាញ់ខ្នាតយក្សទៅអូសកៀសយកអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងនៅលើដីបាតសមុទ្រ ដោយមិនខ្វល់ថាតូចឬធំ ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ផ្ទះរបស់ត្រី។ |
| Push net fishery | ការនេសាទដោយប្រើឧបករណ៍អួនរុញ ដែលមានរាងដូចថង់ភ្ជាប់នឹងស៊ុម ហើយត្រូវបានរុញទៅមុខដោយទូកម៉ាស៊ីនដើម្បីចាប់ត្រីនិងបង្គា។ វាក៏ជាឧបករណ៍ដែលបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបាតសមុទ្រ និងកូនត្រីតូចៗយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ | ដូចជាការប្រើគ្រឿងចក្រឈូសឆាយព្រៃឈើ ដើម្បីចាប់សត្វ ដោយរុញច្រានយកអ្វីៗទាំងអស់នៅពីមុខវាឱ្យវិនាសអន្តរាយ។ |
| Small-scale fishery | ការនេសាទលក្ខណៈគ្រួសារ ឬសិប្បកម្មខ្នាតតូច ដែលប្រើប្រាស់ទូកតូចៗ និងឧបករណ៍នេសាទសាមញ្ញ ភាគច្រើនធ្វើឡើងនៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត និងលក់ក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដោយមិនសូវបំផ្លាញបរិស្ថាន។ | ដូចជាអ្នកភូមិដែលដាំបន្លែក្នុងសួនច្បារតូចៗសម្រាប់ហូបខ្លួនឯង និងលក់នៅផ្សារជិតផ្ទះ ជំនួសឱ្យការធ្វើកសិកម្មឧស្សាហកម្មខ្នាតធំ។ |
| Bridging Organizations | អង្គការ ឬស្ថាប័ន (ដូចជា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឬអង្គការសង្គមស៊ីវិល) ដែលដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល និងផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហការ និងជួយជំរុញការតស៊ូមតិ។ | ប្រៀបដូចជាអ្នកបកប្រែ ឬមេអណ្ដើក ដែលជួយឱ្យមនុស្សពីរក្រុមដែលមានអំណាចនិងគំនិតខុសគ្នា អាចជជែកនិងធ្វើការជាមួយគ្នាបានយ៉ាងរលូន។ |
| Co-management | យន្តការនៃការចែករំលែកអំណាច តួនាទី និងការទទួលខុសត្រូវរវាងរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកប្រើប្រាស់ធនធានផ្ទាល់ (ដូចជាសហគមន៍នេសាទ) ក្នុងការបង្កើតច្បាប់ និងគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិរួមគ្នា។ | ដូចជាការដែលនាយកសាលា និងសិស្សានុសិស្សរួមគ្នាបង្កើតច្បាប់វិន័យសាលា និងជួយមើលការខុសត្រូវទាំងអស់គ្នា ជំនួសឱ្យការចាំតែស្តាប់បញ្ជាពីនាយកសាលាតែម្នាក់។ |
| IUU Fishing | សកម្មភាពនេសាទខុសច្បាប់ មិនមានការរាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង (Illegal, Unreported and Unregulated) ដែលជាកត្តាចម្បងធ្វើឱ្យធនធានមច្ឆជាតិថយចុះយ៉ាងគំហុក និងប៉ះពាល់ដល់ការគ្រប់គ្រងជលផលប្រកបដោយចីរភាព។ | ដូចជាការលួចចូលទៅកាប់ឈើក្នុងព្រៃការពារដោយលួចលាក់ មិនប្រាប់នរណា និងគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត។ |
| Prohibited area | តំបន់សមុទ្រដែលរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់តាមផ្លូវច្បាប់ មិនឱ្យមានការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេសាទប្រភេទណាមួយដែលមានលក្ខណៈបំផ្លិចបំផ្លាញ (ដូចជាអួនអូស ឬអួនរុញ) ដើម្បីការពារធនធានមច្ឆជាតិ និងជម្រកជីវចម្រុះក្នុងតំបន់ឆ្នេរ។ | ដូចជាការដាក់ស្លាកបិទផ្លូវមិនឱ្យឡានដឹកដីធំៗបើកចូល ដើម្បីការពារកុំឱ្យផ្លូវខូច និងធានាសុវត្ថិភាពដល់អ្នកភូមិដែលជិះកង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
