បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ទិន្នផលសណ្តែកបាយ (Mungbean) នៅពេលដាំដុះនៅដើមរដូវវស្សាមុនពេលដាំស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការពិសោធន៍ប្រភេទ Split-split plot ដើម្បីវាយតម្លៃលើអន្តរកម្មនៃកម្រិតជី វិធីសាស្ត្រដាំដុះ និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Drill Planting with Pre-emergence Herbicide (Without Fertilizer) ការដាំជាជួរដោយប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ (មិនប្រើជី) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត កាត់បន្ថយចំនួនស្មៅចង្រៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រងដាំដុះ។ មិនខាតបង់ថវិកាលើការទិញជីប្រសិនបើមានហានិភ័យស្មៅ។ | ទាមទារការចំណាយលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ និងត្រូវការឧបករណ៍សម្រាប់ដាំជាជួរ ឬចំណាយកម្លាំងពលកម្មច្រើនជាងការព្រោះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៤៤៨,៦៩ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Broadcasting with Fertilizer (No Herbicide) ការព្រោះគ្រាប់ដោយប្រើជី (មិនប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) |
ចំណាយកម្លាំងពលកម្មតិច និងងាយស្រួលអនុវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័សសម្រាប់ការដាំដុះលើផ្ទៃដីធំ។ | ការដាក់ជីជំរុញឱ្យស្មៅចង្រៃលូតលាស់លឿនជាងដំណាំ ធ្វើឱ្យការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជីវជាតិកើនឡើង ហើយការដកស្មៅដោយដៃមានការលំបាកខ្លាំងដោយសារគ្រាប់ពូជមិនមានជួរ។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះទាបបំផុតត្រឹមតែ ២៦១,០៧ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Drill Planting with Hand Weeding ការដាំជាជួររួមផ្សំជាមួយការដកស្មៅដោយដៃ |
មិនតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពកសិករ ហើយការដាំជាជួរធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការដើរចូលដកស្មៅ។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនដើម្បីដកស្មៅម្តង ឬពីរដងមុនពេលដំណាំចេញផ្កា ដែលអាចបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្មប្រសិនបើកម្លាំងពលកម្មមានតម្លៃថ្លៃ។ | អាចផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលការប្រើថ្នាំ ប្រសិនបើការដកស្មៅត្រូវបានធ្វើឡើងទាន់ពេលវេលា (យោងតាមការសន្និដ្ឋាន)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវធាតុចូលកសិកម្មជាក់លាក់សម្រាប់ការដាំដុះ និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងចម្ការកសិករនៅស្រុក Bangpae ខេត្ត Rachaburi ប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ១៩៧៨។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពប្រែប្រួលអាស្រ័យលើប្រភេទដី អាកាសធាតុជាក់ស្តែង និងប្រភេទស្មៅចង្រៃនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការដាំសណ្តែកបាយជាជួររួមបញ្ចូលជាមួយការគ្រប់គ្រងស្មៅនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការព្រោះគ្រាប់ដោយសេរី មកជាការដាំជាជួរ និងមានវិធានការកម្ចាត់ស្មៅច្បាស់លាស់ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញពីការដាំសណ្តែកបាយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pre-emergence herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបាញ់លើដីភ្លាមៗបន្ទាប់ពីដាំគ្រាប់ពូជដំណាំរួច និងមុនពេលគ្រាប់ស្មៅដុះពន្លក ដើម្បីរារាំងឬសម្លាប់ស្មៅមិនឱ្យដុះឡើងមករំខានដំណាំតាំងពីដំណាក់កាលដំបូង។ | ដូចជាការចាក់សោទ្វាររបងការពារមិនឱ្យចោរចូល តាំងពីចោរមិនទាន់មកដល់ ដើម្បីការពារទ្រព្យសម្បត្តិ (ដំណាំ) របស់យើងឱ្យមានសុវត្ថិភាព។ |
| Drill planting (ការដាំជាជួរ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រដាំគ្រាប់ពូជដោយទម្លាក់គ្រាប់ទៅក្នុងចង្អូរដីតាមជួរត្រង់ៗ និងមានចន្លោះចម្ងាយពីជួរមួយទៅជួរមួយច្បាស់លាស់ (ឧទាហរណ៍ ៥០ សង់ទីម៉ែត្រ) ដែលជួយសម្រួលដល់ការដើរដកស្មៅ និងការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការតម្រង់ជួរសិស្សានុសិស្សនៅក្នុងទីធ្លាសាលាជាជួរត្រង់ៗ ដើម្បីងាយស្រួលដល់គ្រូក្នុងការដើរពិនិត្យមើល និងរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់។ |
| Broadcasting (ការព្រោះគ្រាប់) | គឺជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះបែបប្រពៃណីដែលកសិករសាបព្រោះ ឬបាចគ្រាប់ពូជដោយដៃឱ្យសាយភាយពេញផ្ទៃដីចម្ការដោយមិនមានជួរ ឬគម្លាតច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅនៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការបាចចំណីឱ្យមាន់ទា ដែលគ្រាប់ចំណីធ្លាក់រាយប៉ាយគ្រប់ទិសទីលើដីដោយគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ ឬជួរត្រឹមត្រូវ។ |
| Split-split plot experiment (ការពិសោធន៍ប្លង់បែងចែកជាឡូត៍តូចៗ) | ជាការរចនាប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលកត្តាស្រាវជ្រាវត្រូវបានបែងចែកជាកម្រិតៗពីឡូត៍ធំទៅឡូត៍តូច (Main plot, sub-plot, sub-sub plot) ដើម្បីសិក្សាពីអន្តរកម្មនៃកត្តាជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ដូចជា កម្រិតជី វិធីដាំដុះ និងការប្រើថ្នាំស្មៅ)។ | ដូចជាការបែងចែកទូខោអាវធំមួយទៅជាថតតូចៗ ហើយក្នុងថតតូចៗនោះមានប្រអប់តូចៗបន្ថែមទៀត ដើម្បីងាយស្រួលរៀបចំ និងធ្វើតេស្តសាកល្បងរបស់របរផ្សេងៗគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Weed competition (ការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅ) | ជាបាតុភូតដែលស្មៅចង្រៃដុះលូតលាស់លឿនជាង និងដណ្តើមយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទឹក និងសារធាតុចិញ្ចឹម (ជី) ពីដី ធ្វើឱ្យដំណាំចម្បងមិនអាចលូតលាស់បានពេញលេញ និងនាំឱ្យធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាក្មេងកំហូចដែលលួចដណ្តើមអាហារពីក្មេងស្លូតត្រង់ ធ្វើឱ្យក្មេងស្លូតត្រង់នោះស្គមស្គាំងដោយសារខ្វះជីវជាតិ។ |
| Alachlor (អាឡាក្លរ) | ជាសារធាតុសកម្មគីមីនៅក្នុងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ (ឧទាហរណ៍ ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម Lasso) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់គ្រប់គ្រងគ្រាប់ស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅស្លឹកធំមួយចំនួន មិនឱ្យដុះពន្លកចេញពីដី។ | ដូចជាទាហានយាមល្បាតបង្កប់ខ្លួនលើដី ដែលចាំកម្ចាត់តែគ្រាប់ស្មៅណាដែលបម្រុងនឹងដុះពន្លកឡើងរំខានដំណាំ។ |
| Echinochloa colonum (ស្មៅបែកក្បាល) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ប្រភេទស្មៅចង្រៃស្លឹកតូច (អម្បូរស្រូវ) ម្យ៉ាងដែលនិយមដុះលូតលាស់ខ្លាំងនៅតំបន់ដីសើម និងតំបន់ត្រូពិច ដែលតែងតែប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជីវជាតិពីដំណាំយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ | ដូចជាចោរដែលលួចតខ្សែភ្លើងពីផ្ទះយើងដោយស្ងាត់ៗដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ខ្លួនឯង ធ្វើឱ្យចរន្តអគ្គិសនីក្នុងផ្ទះយើងចុះខ្សោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
