បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំពុលបរិស្ថានដែលបណ្តាលមកពីសំណល់រឹងពីការចិញ្ចឹមគោទឹកដោះគោនៅទីក្រុង Mộc Châu ខេត្ត Sơn La និងតម្រូវការក្នុងការកែច្នៃវាទៅជាជីសរីរាង្គដែលមានគុណភាពខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ធ្វើជីកំប៉ុសក្នុងកម្រិតគ្រួសារ ដោយប្រៀបធៀបគំនរធម្មតា និងគំនរដែលប្រើប្រាស់ផលិតផលអតិសុខុមប្រាណ Sagi Bio។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Composting (Control) ការធ្វើជីកំប៉ុសតាមបែបធម្មជាតិ (មិនប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណបំបែក) |
មិនតម្រូវឱ្យចំណាយថវិកាលើការទិញផលិតផលអតិសុខុមប្រាណបន្ថែម និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ។ | ចំណាយពេលយូរ សីតុណ្ហភាពក្នុងគំនរជីទាប (ក្រោម ៤០ដឺក្រេ) បញ្ចេញឧស្ម័នស្អុយច្រើន និងមិនអាចកម្ចាត់មេរោគបង្កជំងឺបានទាំងស្រុង។ | ចំណាយពេល ១១សប្តាហ៍ អត្រាសារធាតុសរីរាង្គ ៤៨.៥% ប៉ុន្តែនៅមានផ្ទុកមេរោគ (Coliform 1.1x10^3 MPN/g) និងលោហៈធ្ងន់កម្រិតខ្ពស់។ |
| Composting with Sagi Bio Microbial Product ការធ្វើជីកំប៉ុសដោយប្រើផលិតផលអតិសុខុមប្រាណ Sagi Bio (Thermophilic microorganisms) |
កាត់បន្ថយរយៈពេលធ្វើជីកំប៉ុស បង្កើនសីតុណ្ហភាពយ៉ាងលឿន (លើសពី ៥០ដឺក្រេ) កាត់បន្ថយក្លិនស្អុយ និងកម្ចាត់មេរោគបង្កជំងឺបានទាំងស្រុង។ | តម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញផលិតផលអតិសុខុមប្រាណ និងទាមទារការលាយបញ្ចូលគ្នាតាមសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ។ | ចំណាយពេលត្រឹម ៨សប្តាហ៍ អត្រាសារធាតុសរីរាង្គ ៤៣.៥% ស្របតាមស្តង់ដារជាតិវៀតណាម និងគ្មានមេរោគ E. coli ឬ Salmonella ឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការធ្វើជីកំប៉ុស ការចំណាយលើការទិញផលិតផលអតិសុខុមប្រាណ និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សាមញ្ញមួយចំនួន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងទ្រង់ទ្រាយកម្រិតគ្រួសារ (២តោន/គំនរ) នៅតំបន់ភ្នំ Mộc Châu ខេត្ត Sơn La ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានអាកាសធាតុជាក់លាក់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅសើម និងលក្ខខណ្ឌចំណីសត្វខុសគ្នា លទ្ធផលនៃសីតុណ្ហភាព និងរយៈពេលនៃការរលួយអាចមានការប្រែប្រួល ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងក្នុងស្រុកបន្ថែមដើម្បីកែសម្រួលសមាមាត្រ។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណចូលចិត្តកម្ដៅ (Thermophilic microorganisms) នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់សត្វពាហនៈ និងផលិតជីធម្មជាតិ។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យានេះមិនត្រឹមតែជួយលើកកម្ពស់អនាម័យបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់នូវប្រភពជីសរីរាង្គដែលមានគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់គាំទ្រដល់វិស័យកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Thermophilic microorganisms | អតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី ឬផ្សិត) ដែលអាចរស់រានមានជីវិត និងលូតលាស់បានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ (ជាទូទៅចន្លោះពី ៤៥ ទៅ ៥៥ អង្សាសេ ឬខ្ពស់ជាងនេះ)។ នៅក្នុងការធ្វើជីកំប៉ុស ពួកវាជួយបំបែកសំណល់សរីរាង្គបានយ៉ាងលឿនក្នុងកំឡុងពេលដែលគំនរជីឡើងកម្តៅខ្លាំង។ | ដូចជាចុងភៅដែលចូលចិត្តធ្វើការនៅក្នុងផ្ទះបាយដ៏ក្តៅខ្លាំង ដើម្បីចម្អិនអាហារ(បំបែកសំណល់)បានលឿនជាងអ្នកដទៃ។ |
| Sagi Bio | ជាឈ្មោះផលិតផលអតិសុខុមប្រាណជីវសាស្រ្ត (បង្កើតឡើងដោយវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាបរិស្ថានវៀតណាម) ដែលមានផ្ទុកបាក់តេរី និងមេរោគផ្សិតមានប្រយោជន៍ (Bacillus និង Streptomyces) សម្រាប់បន្ថែមចូលទៅក្នុងសំណល់កសិកម្ម ដើម្បីពន្លឿនការរលួយឱ្យក្លាយជាជីសរីរាង្គ។ | ដូចជាថ្នាំមេម្សៅដំបែដែលយើងដាក់ចូលក្នុងម្សៅនំប៉័ង ដើម្បីធ្វើឱ្យវាឆាប់ឡើង និងមានគុណភាពល្អអញ្ចឹងដែរ។ |
| Bacillus and Streptomyces | ជាប្រភេទបាក់តេរី (Bacillus) និងពពួកអតិសុខុមប្រាណម្យ៉ាង (Streptomyces) ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការផលិតអង់ស៊ីមសម្រាប់បំបែកសារធាតុស្មុគស្មាញ (ដូចជា សែលុយឡូស ប្រូតេអ៊ីន) ក៏ដូចជាអាចទប់ទល់នឹងកម្តៅខ្ពស់ក្នុងគំនរជី និងជួយទប់ស្កាត់បាក់តេរីអាក្រក់។ | ប្រៀបដូចជាកម្មករជំនាញពីរក្រុមផ្សេងគ្នា ដែលពូកែកាត់ផ្តាច់ខ្សែពួរស្មុគស្មាញ (សារធាតុសរីរាង្គ) ឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ និងចេះកម្ចាត់សត្រូវ។ |
| Coliform | ជាក្រុមបាក់តេរីដែលជាទូទៅត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់សត្វឈាមក្តៅ និងក្នុងលាមកសត្វ។ ការវាស់ស្ទង់បរិមាណ Coliform ជួយកំណត់ថាតើជីដែលផលិតបានមានអនាម័យ និងមានសុវត្ថិភាពពីមេរោគកខ្វក់ដែរឬទេ។ | ដូចជាសូចនាករដែលប្រាប់យើងថា តើទឹក ឬជីនោះមានផ្ទុកមេរោគកខ្វក់ចេញពីលាមកដែលអាចធ្វើឱ្យយើងឈឺដែរឬទេ។ |
| Composting process | គឺជាដំណើរការជីវសាស្រ្តដែលអតិសុខុមប្រាណរំលាយ និងបំបែកសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាលាមកសត្វ និងកាកសំណល់រុក្ខជាតិ) ក្រោមលក្ខខណ្ឌមានខ្យល់ចេញចូល និងសំណើមសមស្រប ដើម្បីប្រែក្លាយវាទៅជាជីធម្មជាតិដែលសម្បូរជីវជាតិសម្រាប់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការចម្អិនស៊ុបមួយឆ្នាំងធំ ដោយយកកាកសំណល់មកស្ងោររំងាស់តាមបែបធម្មជាតិរហូតដល់វាប្រែក្លាយជាអាហារបំប៉នដ៏ឆ្ងាញ់សម្រាប់ដើមឈើ។ |
| Organic matter (OM) | ជាសារធាតុដែលផ្សំឡើងពីសមាសធាតុដែលមានផ្ទុកកាបូន កើតចេញពីសំណល់រុក្ខជាតិ ឬសត្វដែលរលួយ។ វាជាប្រភពអាហារដ៏សំខាន់សម្រាប់មីក្រូសរីរាង្គក្នុងដី និងជួយកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធដីឱ្យរក្សាទឹក និងជីជាតិបានល្អ។ | ដូចជាវីតាមីន និងប្រូតេអ៊ីនដែលផ្តល់កម្លាំងដល់ដី ធ្វើឱ្យដីធូរ ទន់ និងមានជីជាតិ។ |
| Pathogenic microorganisms | ជាប្រភេទអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជា បាក់តេរី វីរុស ឬផ្សិត) ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺដល់មនុស្ស សត្វ ឬរុក្ខជាតិ ឧទាហរណ៍ដូចជា E. coli និង Salmonella ដែលបណ្តាលឱ្យរាគរូស និងជំងឺពោះវៀន។ ដំណើរការធ្វើជីកំប៉ុសដែលមានកម្តៅខ្ពស់អាចសម្លាប់ពួកវាបាន។ | ដូចជាជនខិលខូចដែលលួចលាក់ខ្លួនក្នុងចំណោមមនុស្សល្អ ហើយរង់ចាំឱកាសធ្វើឱ្យយើងមានជំងឺបើយើងប៉ះពាល់វា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
