បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតពូជដំឡូងមីដែលមានកម្រិតម្សៅខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសថៃ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតពូជថ្មីដែលផ្តល់ទិន្នផលម្សៅល្អជាងមុន ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបង្កាត់ពូជ និងវាយតម្លៃតាមរយៈការធ្វើតេស្តសាកល្បងជាបន្តបន្ទាប់នៅតាមស្ថានីយ៍ និងចម្ការកសិករ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ ១៩៨២។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rayong 3 (HP 4 / CM 407-7) ពូជដំឡូងមី រ៉ាយ៉ង ៣ (ពូជកូនកាត់ថ្មី) |
មានបរិមាណសារធាតុស្ងួត និងកម្រិតម្សៅខ្ពស់ខ្លាំង ដែលជួយឱ្យលក់បានក្នុងតម្លៃខ្ពស់។ ដើមមានមែកច្រើន និងធន់នឹងជំងឺរលាកស្លឹកកម្រិតមធ្យម។ | ទិន្នផលមើមស្រស់អាចទាបជាងពូជរ៉ាយ៉ង ១ បន្តិចបន្តួចនៅក្នុងតំបន់ខ្លះ។ | ផ្តល់សារធាតុស្ងួត ៣៨,២% និងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលកសិករបាន ១៥,៣% បើធៀបនឹងពូជរ៉ាយ៉ង ១។ |
| Rayong 1 (Standard Variety) ពូជដំឡូងមី រ៉ាយ៉ង ១ (ពូជស្តង់ដារ) |
ផ្តល់ទិន្នផលមើមស្រស់បានខ្ពស់ (ប្រមាណ ៤.២២៨ គ.ក្រ/រ៉ៃ) និងមានភាពសម្របខ្លួនបានល្អទៅនឹងបរិស្ថានទូទៅ។ | មានកម្រិតម្សៅ និងសារធាតុស្ងួតទាបជាងពូជរ៉ាយ៉ង ៣ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃលក់នៅលើទីផ្សារទាបជាង។ | ផ្តល់សារធាតុស្ងួតត្រឹមតែ ៣១,៥% និងមានកម្រិតម្សៅទាបជាង ១១,៥%។ |
| Local Varieties ពូជដំឡូងមីក្នុងស្រុក (Local Check) |
ងាយស្រួលរកបាននៅក្នុងសហគមន៍ដោយមិនចាំបាច់ចំណាយប្រាក់ទិញពូជថ្មី។ | ផ្តល់ទិន្នផលមើមស្រស់ និងបរិមាណម្សៅទាបបំផុត ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ។ | កសិករទទួលបានប្រាក់ចំណូលទាបបំផុត ត្រឹមតែ ១.៧២៣ បាត/រ៉ៃ (ធៀបនឹងរ៉ាយ៉ង ៣ ដែលបាន ២.៣৩৯ បាត/រ៉ៃ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍពូជនេះទាមទារការសាកល្បងនៅលើវាលស្រែជាក់ស្តែង និងការវិភាគមន្ទីរពិសោធន៍អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ (១៩៧៥-១៩៨២)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (តំបន់រ៉ាយ៉ង និងភាគឦសាន) ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៨២ ដោយផ្តោតលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីនៅទីនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនៅតំបន់ទាំងនោះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តដាំដុះដំឡូងមីនៅកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ពូជដំឡូងមីដែលមានកម្រិតម្សៅខ្ពស់ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រព័ន្ធកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំពូជធម្មតា មកពូជដែលមានកម្រិតម្សៅខ្ពស់ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុតក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Open pollinated seeds (គ្រាប់ពូជបង្កាត់ដោយចំហ) | គ្រាប់ពូជដែលកើតឡើងដោយការបង្កាត់លំអងតាមបែបធម្មជាតិ (ដូចជាតាមរយៈខ្យល់ ឬសត្វល្អិត) ដោយមិនមានការគ្រប់គ្រងជ្រើសរើសមេបាដោយមនុស្ស ធ្វើឱ្យកូនដែលកើតមកមានលក្ខណៈចម្រុះនិងមិនប្រាកដប្រជា។ | ដូចជាការបណ្តោយឱ្យកូនដើមឈើដុះតាមធម្មជាតិដោយមិនដឹងថាវាបានទទួលលំអងពីដើមណាមួយពិតប្រាកដ។ |
| Hybrid seeds (គ្រាប់ពូជកូនកាត់) | គ្រាប់ពូជដែលបានមកពីការបង្កាត់ខ្វែងដោយចេតនារវាងពូជរុក្ខជាតិពីរផ្សេងគ្នាដែលមានលក្ខណៈល្អរៀងៗខ្លួន ដើម្បីទទួលបានកូនកាត់ដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរពីមេបាទាំងសងខាង។ | ដូចជាការយកឆ្កែពូជការពារផ្ទះទៅបង្កាត់ជាមួយឆ្កែពូជរត់លឿន ដើម្បីបានកូនឆ្កែដែលទាំងចេះការពារផ្ទះនិងរត់បានលឿន។ |
| Dry Matter Content / DMC (បរិមាណសារធាតុស្ងួត) | ភាគរយនៃទម្ងន់វត្ថុធាតុរឹងដែលនៅសេសសល់ក្នុងមើមដំឡូងមី បន្ទាប់ពីដកជាតិទឹកចេញអស់ ដែលជាសូចនាករបង្ហាញពីបរិមាណម្សៅ និងកម្រិតទិន្នផលពិតប្រាកដដែលរោងចក្រចង់បាន។ | ដូចជាការហាលសាច់គោឱ្យក្រៀមទើបដឹងថាសាច់សុទ្ធមានទម្ងន់ប៉ុន្មានពិតប្រាកដក្រោយពេលជាតិទឹកហួតអស់។ |
| Harvest Index / H.I. (សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល) | អនុបាតរវាងទម្ងន់នៃផ្នែកដែលយើងត្រូវការ (មើមដំឡូងមី) ធៀបនឹងទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិទាំងមូល (មើម ដើម ស្លឹក)។ សន្ទស្សន៍នេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថារុក្ខជាតិយកជីវជាតិទៅចិញ្ចឹមមើមបានច្រើនជាងដើមនិងស្លឹក។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបទម្ងន់សាច់ត្រីដែលអាចញ៉ាំបាន ទៅនឹងទម្ងន់ត្រីទាំងមូលរួមទាំងឆ្អឹងនិងស្រកា។ |
| Randomized Complete Block / RCB (ប្លុកពេញលេញចៃដន្យ) | គឺជាទម្រង់នៃការរចនាការពិសោធន៍ផ្នែកកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាឡូតិ៍ៗ (ប្លុក) ហើយចាត់តាំងពូជដំឡូងមីទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នានៃគុណភាពដីទៅលើលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យទៅអង្គុយតុផ្សេងៗគ្នាក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីធានាថាការប្រឡងធ្វើឡើងដោយយុត្តិធម៌បំផុតមិនលំអៀងទៅតាមកន្លែងអង្គុយ។ |
| Cassava bacterial blight (ជំងឺរលាកស្លឹកដំឡូងមី) | ជំងឺម៉្យាងបង្កឡើងដោយបាក់តេរី ដែលធ្វើឱ្យស្លឹកដំឡូងមីមានស្នាមអុចៗ ប្រែពណ៌ត្នោត រួចខ្លោច និងជ្រុះ ដែលអាចធ្វើឱ្យដើមងាប់ និងខូចខាតទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅរដូវវស្សា។ | ដូចជាជំងឺផ្តាសាយធំដែលឆ្លងលឿនក្នុងចំណោមមនុស្ស ធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺអស់កម្លាំងនិងមិនអាចធ្វើការបានពេញលេញ។ |
| Hydrocyanic acid / HCN (អាស៊ីតអ៊ីដ្រូស៊ីយ៉ានិច) | សារធាតុពុលធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងដំឡូងមី (ជាពិសេសនៅតាមសំបកមើមនិងស្លឹក) ដែលទាមទារឱ្យមានការកែច្នៃ (ដូចជាហាល ស្ងោរ ឬកិន) ទើបអាចបំប្លែងនិងបំបាត់ជាតិពុលនេះបាន មុនពេលយកទៅបរិភោគឬធ្វើចំណីសត្វ។ | ដូចជាពិសរបស់សត្វពស់ដែលចាំបាច់ត្រូវតែដកចេញ ឬបន្សាបសិន មុននឹងអាចយកសាច់វាទៅចម្អិនជាអាហារបានដោយសុវត្ថិភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
