បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងបង្កាត់ និងអភិវឌ្ឍពូជអំពៅថ្មី ដែលផ្តល់ទិន្នផលដើម និងទិន្នផលស្ករខ្ពស់ជាងមុន ព្រមទាំងមានភាពធន់នឹងជំងឺ ដើម្បីជំនួសពូជចាស់ៗនៅក្នុងតំបន់ដែលមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការបង្កាត់ពូជ និងការវាយតម្លៃជ្រើសរើសក្លូនពូជជាច្រើនដំណាក់កាលនៅក្នុងកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវកសិកម្មចាប់ពីឆ្នាំ ២០០២ ដល់ ២០០៩។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| U-Thong 12 Variety (Proposed) ពូជអំពៅ U-Thong 12 (ពូជថ្មី) |
ផ្តល់ទិន្នផលដើមនិងទិន្នផលស្ករខ្ពស់ជាងពូជដទៃ ព្រមទាំងមានភាពធន់កម្រិតមធ្យម (MR) ទៅនឹងជំងឺផ្សិតខ្មៅនិងជំងឺរលួយក្រហម។ | ទាមទារការដាំដុះនៅក្នុងតំបន់ដែលមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពគ្រប់គ្រាន់ទើបអាចបញ្ចេញសក្តានុពលទិន្នផលបានអតិបរមា។ | ទិន្នផលដើម ១៦,៩២ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ២,៤០ តោន CCS/រ៉ៃ ខ្ពស់ជាងពូជ K84-200 ១៩% និង ១៧% រៀងគ្នា។ |
| K84-200 Variety (Control) ពូជអំពៅ K84-200 (ពូជប្រៀបធៀបស្តង់ដារ) |
មានកម្រិតភាពផ្អែម (CCS) ខ្ពស់គួរសម និងមានភាពធន់នឹងជំងឺកម្រិតមធ្យមដូចពូជថ្មីដែរ។ | ផ្តល់ទិន្នផលដើមនិងទិន្នផលស្ករសរុបទាបជាងពូជ U-Thong 12 ធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចទាបជាងនៅលើផ្ទៃដីដូចគ្នា។ | ទិន្នផលដើម ១៤,១៨ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ២,០៦ តោន CCS/រ៉ៃ។ |
| U-Thong 3 Variety (Control) ពូជអំពៅ U-Thong 3 (ពូជប្រៀបធៀប) |
ងាយស្រួលរកយកមកធ្វើជាពូជមូលដ្ឋាន ឬសម្រាប់ប្រើក្នុងការសាកល្បងធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបនានា។ | ងាយរងគ្រោះខ្លាំង (Highly susceptible) ពីជំងឺរលួយក្រហម និងផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតក្នុងចំណោមពូជទាំង៣។ | ទិន្នផលដើម ១៤,១១ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ១,៩៤ តោន CCS/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍ និងសាកល្បងពូជអំពៅថ្មីទាមទារពេលវេលាយូរ (ប្រមាណ១១ឆ្នាំ) ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងធនធានអ្នកជំនាញក្សេត្រសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Suphan Buri, Kanchanaburi និង Phetchaburi នៃប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើតំបន់មានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពល្អ (Irrigated areas)។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែសម្រាប់កសិករកម្ពុជាដែលដាំដុះពឹងផ្អែកតែលើទឹកភ្លៀង (Rainfed) លទ្ធផលទិន្នផលអាចនឹងប្រែប្រួល និងមិនខ្ពស់ដូចការសិក្សានេះឡើយ។
ពូជអំពៅ U-Thong 12 មានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការយកមកសាកល្បងដាំដុះនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញផលិតកម្មស្ករស។
ការណែនាំពូជអំពៅដូចជា U-Thong 12 ដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់និងធន់នឹងជំងឺ នឹងជួយលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចកសិករ និងប្រសិទ្ធភាពរោងចក្រផលិតស្ករសនៅកម្ពុជា ប្រសិនបើបញ្ហាប្រព័ន្ធស្រោចស្រពត្រូវបានដោះស្រាយរួចរាល់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hybridization (ការបង្កាត់ពូជឆ្លង) | ជាដំណើរការនៃការយកពូជរុក្ខជាតិពីរផ្សេងគ្នា (ពូជញី និងពូជឈ្មោល) មកបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជាពូជកូនកាត់ថ្មីមួយដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរពីពូជមេបាទាំងពីរ ដូចជាផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងមុន និងមានភាពធន់នឹងជំងឺ។ | ដូចជាការយកចំណុចខ្លាំងរបស់ឪពុក និងចំណុចខ្លាំងរបស់ម្តាយ មកបូកបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបានកូនមួយដែលពូកែជាងមុន។ |
| CCS / Commercial Cane Sugar (កម្រិតភាពផ្អែមរបស់អំពៅដែលអាចផលិតជាស្ករពិតប្រាកដ) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារឧស្សាហកម្មដែលប្រើសម្រាប់វាស់បរិមាណជាតិស្ករដែលអាចចម្រាញ់បានពីអំពៅពិតប្រាកដ។ វាត្រូវបានគណនាដោយផ្អែកលើកម្រិតជាតិស្កររលាយក្នុងទឹកអំពៅ ភាពបរិសុទ្ធនៃទឹកអំពៅ និងកម្រិតកាកសរសៃអំពៅ។ ទិន្នផល CCS កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាអាចផលិតស្ករបានកាន់តែច្រើនពីបរិមាណដើមអំពៅស្មើគ្នា។ | ដូចជាការវាយតម្លៃថាតើផ្លែឈើមួយផ្លែមានសាច់ដែលអាចហូបបានប៉ុន្មានភាគរយ បើធៀបនឹងសំបកនិងគ្រាប់របស់វា។ |
| Smut disease / Ustilago scitaminea (ជំងឺផ្សិតខ្មៅលើអំពៅ) | ជាជំងឺរុក្ខជាតិបង្កដោយមេរោគផ្សិត ដែលធ្វើឱ្យចុងដើមអំពៅលូតលាស់ខុសប្រក្រតី មានរាងដូចរំពាត់ពណ៌ខ្មៅ (ពោរពេញដោយស្ព័រផ្សិត) និងធ្វើឱ្យដើមអំពៅក្រិន ឬងាប់ ដែលកាត់បន្ថយទិន្នផលនិងជាតិស្ករយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសចំពោះអំពៅទុកគល់ (Ratoon)។ | ដូចជាជំងឺដុំសាច់មហារីកលើរុក្ខជាតិ ដែលធ្វើឱ្យផ្នែកខ្លះលូតលាស់ខុសទម្រង់ដើម និងបំផ្លាញសុខភាពរុក្ខជាតិទាំងមូល។ |
| Red rot wilt / Colletotrichum falcatum (ជំងឺរលួយក្រហម) | ជាជំងឺដ៏កាចសាហាវលើដំណាំអំពៅ បង្កដោយមេរោគផ្សិត ដែលធ្វើឱ្យសាច់ខាងក្នុងនៃដើមអំពៅប្រែជាពណ៌ក្រហម និងមានក្លិនជូរ។ ជំងឺនេះបណ្តាលឱ្យស្លឹកអំពៅឡើងលឿង ដើមស្វិតរលួយ និងធ្វើឱ្យបាត់បង់កម្រិតជាតិស្ករស្ទើរទាំងស្រុង ដែលគេចាត់ទុកថាជា 'ជំងឺមហារីកអំពៅ' ក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ | ដូចជាជំងឺពុកធ្មេញដែលស៊ីរូងពីខាងក្នុងធ្វើឱ្យធ្មេញប្រហោង និងខូចទាំងស្រុង ទោះបីមើលពីក្រៅឃើញហាក់ដូចជាធម្មតាក៏ដោយ។ |
| Clone evaluation (ការជ្រើសរើសនិងវាយតម្លៃក្លូនពូជ) | ជាដំណាក់កាលសាកល្បងនិងតាមដានកូនអំពៅដែលបានពីការបង្កាត់ ដោយយកវាទៅដាំនៅលើដីផ្ទាល់ ដើម្បីពិនិត្យមើលការលូតលាស់ ទំហំដើម ទិន្នផល និងភាពធន់នឹងជំងឺអស់រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ មុននឹងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសពូជដែលល្អបំផុតយកទៅពង្រីកសម្រាប់ដាំដុះជាផ្លូវការ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសាកល្បងសមត្ថភាពបេក្ខជនជាច្រើនជុំ ដើម្បីរើសយកបុគ្គលិកដែលពូកែជាងគេប្រចាំក្រុមហ៊ុន។ |
| Plant cane and Ratoon (អំពៅដាំថ្មី និងអំពៅសល់គល់) | Plant cane សំដៅលើអំពៅដែលដាំថ្មីដំបូងគេដោយប្រើកាត់កង់ដើម (ท่อนพันธุ์) ចំណែក Ratoon សំដៅលើការទុកគល់អំពៅចាស់ឱ្យដុះពន្លកឡើងវិញនៅរដូវបន្ទាប់បន្ទាប់ពីបានប្រមូលផលរួច ដើម្បីសន្សំសំចៃថ្លៃដើមដាំដុះ សន្សំពេលវេលា និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។ | Plant cane ដូចជាការដាំសក់ថ្មី ចំណែក Ratoon គឺការរង់ចាំឱ្យសក់ដែលកាត់រួចនោះដុះវែងមកវិញដោយខ្លួនឯង។ |
| Inoculation (ការចម្លងរោគសិប្បនិម្មិត) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ឬចម្ការពិសោធន៍ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបញ្ចូលមេរោគ (ដូចជាស្ព័រផ្សិត Ustilago scitaminea) ដោយចេតនាទៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដើម្បីធ្វើតេស្តវាយតម្លៃថាតើរុក្ខជាតិពូជថ្មីនោះមានប្រព័ន្ធការពារ និងភាពធន់អាចទប់ទល់នឹងជំងឺនោះបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំង ឬការធ្វើតេស្តសាកល្បងប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពកុំព្យូទ័រដោយបញ្ចូលមេរោគសិប្បនិម្មិត (Hacking) ដើម្បីមើលពីភាពរឹងមាំរបស់វា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
