បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិទឹកដូចជាកំប្លោក (Eichhornia crassipes) និងវល្លិ៍ត្រចៀកក្រាញ់ទឹក (Hydrocotyle ranunculoides) ដែលដុះក្នុងអាងប្រព្រឹត្តកម្មទឹកសំណល់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ ដើម្បីធ្វើជាចំណីសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលសំណាករុក្ខជាតិទឹករៀងរាល់ខែ ដើម្បីយកមកវិភាគរកសមាសភាពជីវជាតិ និងសាកល្បងភាពរំលាយបាននៃសារធាតុស្ងួតនៅក្រៅសព៌ាង្គកាយ (In vitro)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Water Hyacinth (Grown in Poultry Wastewater) កំប្លោក (ដាំក្នុងទឹកសំណល់កសិដ្ឋានមាន់) |
មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅ (១៨%) ប្រហាក់ប្រហែលនឹងស្មៅ Alfalfa និងមានទម្រង់អាស៊ីតអាមីណេល្អបង្គួរសម្រាប់សត្វ។ | មានកម្រិតសំណើមខ្ពស់ កាកសរសៃ (ADF) ច្រើន (៣៣%) និងអត្រារំលាយបានទាបជាង (៤៨%)។ ទាមទារការហាលសម្ងួតជាចាំបាច់។ | ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ១៨%, ភាពរំលាយបាន ៤៨%, ជាតិសរសៃ ADF ៣៣%។ |
| Water Pennywort (Grown in Poultry Wastewater) វល្លិ៍ត្រចៀកក្រាញ់ទឹក (ដាំក្នុងទឹកសំណល់កសិដ្ឋានមាន់) |
មានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនឆៅខ្ពស់បំផុត (២៤%) និងមានអត្រារំលាយបានល្អប្រសើរជាងគេ (៦៩%) ដោយសារមានកាកសរសៃទាប។ | គុណភាពប្រូតេអ៊ីនអន់ (ទម្រង់អាស៊ីតអាមីណេមិនល្អ) ដែលធ្វើឱ្យវាមិនសូវមានតម្លៃជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនពេញលេញ។ មានសំណើមខ្ពស់។ | ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ២៤%, ភាពរំលាយបាន ៦៩%, ជាតិសរសៃ ADF ២៩%។ |
| Alfalfa (Conventional Feedstuff) ស្មៅអាល់ហ្វាល់ហ្វា (Alfalfa) (ចំណីសត្វប្រពៃណី/ស្តង់ដារ) |
មានតុល្យភាពអាហារូបត្ថម្ភល្អ និងមានទម្រង់អាស៊ីតអាមីណេពេញលេញស័ក្តិសមសម្រាប់បក្សី និងសត្វពាហនៈ។ | ទាមទារការដាំដុះផ្ទាល់នៅលើដី ត្រូវការការថែទាំ និងមានចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់ជាងរុក្ខជាតិទឹក។ | ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ១៨.៣%, ភាពរំលាយបាន ៥៥.៤%, ជាតិសរសៃ ADF ៣៥.០%។ |
| Bermuda Grass (Conventional Feedstuff) ស្មៅ Bermuda (ចំណីសត្វប្រពៃណី/ស្តង់ដារ) |
ជាប្រភពចំណីសត្វងាយស្រួលរក និងផ្តល់កាកសរសៃគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សត្វទំពារអៀង។ | មានប្រូតេអ៊ីនឆៅទាបជាងគេ (១៣.៥%) និងមានគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភទាបជាងរុក្ខជាតិទឹកដែលបានសិក្សា។ | ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ១៣.៥%, ភាពរំលាយបាន ៥៦.៧%, ជាតិសរសៃ ADF ៣៤.៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ការវិភាគសមាសភាពជីវជាតិចំណីសត្វ និងសារធាតុរាវជីវសាស្ត្រសម្រាប់ការធ្វើតេស្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក (Auburn University) ដោយប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិដុះក្នុងទឹកសំណល់ពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់នៅតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ សមាសភាពទឹកសំណល់ និងប្រភេទពូជរុក្ខជាតិអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់បរិមាណជីវជាតិ និងការស្រូបយកលោហៈធ្ងន់នៃរុក្ខជាតិទឹក។ ហេតុនេះ ការធ្វើតេស្តផ្ទាល់ក្នុងស្រុកគឺមានភាពចាំបាច់មុននឹងយកមកអនុវត្ត។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់ និងកាត់បន្ថយចំណាយលើចំណីសត្វ។
ជារួម ការកែច្នៃរុក្ខជាតិទឹកដែលសម្បូរក្នុងស្រុកទៅជាចំណីសត្វ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ ក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មកសិកម្ម និងចូលរួមសម្អាតបរិស្ថានទឹកនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| In vitro dry matter digestibility (ភាពរំលាយបាននៃសារធាតុស្ងួតក្រៅសព៌ាង្គកាយ) | គឺជាការវាស់ស្ទង់ថាតើចំណីអាហារអាចរំលាយបានកម្រិតណា ដោយធ្វើការពិសោធន៍នៅក្នុងបំពង់កែវ ឬកែវពិសោធន៍ ជំនួសឱ្យការឱ្យសត្វស៊ីផ្ទាល់។ គេប្រើប្រាស់ទឹកក្រពះសត្វមកត្រាំជាមួយចំណី ដើម្បីត្រាប់តាមដំណើរការរំលាយអាហារពិតៗ។ | ដូចជាការយកក្រពះសិប្បនិម្មិតមកដាក់ចំណីចូលនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីមើលថាតើចំណីនោះរលាយអស់ប៉ុន្មានភាគរយ ដោយមិនបាច់ឱ្យសត្វស៊ីផ្ទាល់។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | គឺជាការប៉ាន់ស្មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វ ដោយផ្អែកលើបរិមាណសារធាតុអាសូត (Nitrogen) ដែលវាមាន។ វាត្រូវបានហៅថា "ឆៅ" ព្រោះវារួមបញ្ចូលទាំងប្រូតេអ៊ីនពិត និងសារធាតុផ្សេងទៀតដែលមានផ្ទុកអាសូតតែមិនមែនជាប្រូតេអ៊ីន។ | ដូចជាការប៉ាន់ស្មានចំនួនមនុស្សក្នុងផ្ទះ ដោយរាប់ចំនួនស្បែកជើងនៅមុខទ្វារ (អាចមានស្បែកជើងដែលគ្មានមនុស្សពាក់)។ |
| Acid detergent fiber (ADF) (កាកសរសៃមិនរលាយក្នុងអាស៊ីត) | គឺជាផ្នែកនៃសរសៃរុក្ខជាតិ (រួមមានសែលុយឡូស និងលីញីន) ដែលសត្វពិបាក ឬមិនអាចរំលាយបានទាល់តែសោះ។ បើចំណីមានកម្រិត ADF កាន់តែខ្ពស់ នោះសត្វកាន់តែពិបាករំលាយ និងស្រូបយកជីវជាតិ។ | ដូចជាសរសៃស្វាយ ឬសរសៃអំពៅដែលយើងទំពារយកតែទឹក ហើយស្តោះកាកចោល ព្រោះក្រពះមិនអាចរំលាយវាបាន។ |
| Amino acid profile (ទម្រង់អាស៊ីតអាមីណេ) | គឺជាការវិភាគលម្អិតដើម្បីបង្ហាញពីប្រភេទ និងបរិមាណនៃអាស៊ីតអាមីណេនីមួយៗ (ដែលជាសមាសធាតុផ្សំបង្កើតបានជាប្រូតេអ៊ីន) នៅក្នុងចំណី។ វាជួយកំណត់ថាប្រូតេអ៊ីននោះមានគុណភាពល្អកម្រិតណាសម្រាប់សត្វ។ | ដូចជាការរុះរើផ្ទះមួយដើម្បីមើលថាតើគេប្រើឥដ្ឋប្រភេទអ្វីខ្លះ និងប៉ុន្មានដុំដើម្បីសាងសង់វា។ |
| Macrophytes (រុក្ខជាតិទឹកខ្នាតធំ) | គឺជារុក្ខជាតិដែលដុះលូតលាស់នៅក្នុង ឬក្បែរទឹក (ដូចជាកំប្លោក ឬចក) ហើយមានទំហំធំគ្រប់គ្រាន់អាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេបាន។ ពួកវាជារឿយៗត្រូវបានប្រើសម្រាប់បន្សុតទឹកស្អុយ និងអាចកែច្នៃជាចំណីសត្វ។ | គឺជារុក្ខជាតិធម្មតាដែរ គ្រាន់តែវាដុះរស់នៅក្នុងទឹក មិនមែននៅលើគោក (ឧទាហរណ៍៖ ព្រលិត កំប្លោក)។ |
| Proximate nutritional composition (សមាសភាពអាហារូបត្ថម្ភមូលដ្ឋាន) | គឺជាការវិភាគគីមីស្តង់ដារដើម្បីបំបែកចំណីអាហារទៅជាក្រុមជីវជាតិធំៗចំនួន ៦ ដូចជា៖ សំណើម (ទឹក), ប្រូតេអ៊ីនឆៅ, ខ្លាញ់ឆៅ, កាកសរសៃឆៅ, ផេះ (រ៉ែ), និងកាបូអ៊ីដ្រាតដែលរលាយបាន។ | ដូចជាការអានស្លាកសញ្ញាលើកញ្ចប់នំ ដើម្បីដឹងថាមានជាតិស្ករ ខ្លាញ់ និងប្រូតេអ៊ីនប៉ុន្មានភាគរយនៅក្នុងនោះ។ |
| Enterogastric juice (ទឹកក្រពះពោះវៀន) | គឺជាសារធាតុរាវ (អង់ស៊ីម និងអាស៊ីត) ដែលបូមចេញពីក្រពះ ឬពោះវៀនរបស់សត្វ (ដូចជាគោ) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីរំលាយចំណីអាហារសាកល្បង។ | ដូចជាទឹកអាស៊ីត ឬទឹកមាត់ដែលរាងកាយបញ្ចេញមកដើម្បីរំលាយអាហារពេលយើងញ៉ាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
