បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងយល់ពីកម្រិតចំណេះដឹង មតិយោបល់ និងកត្តាដែលទាក់ទងនឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងផលិតកម្មរបស់កសិករដែលអនុវត្តកសិកម្មសរីរាង្គដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធធានាដោយមានការចូលរួម (PGS) នៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។ វាក៏បានវាយតម្លៃពីបញ្ហាប្រឈម និងតម្រូវការគាំទ្ររបស់កសិករផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ និងធ្វើការវិភាគទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្សេងៗ និងប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងផលិតកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Organic Agriculture with PGS កសិកម្មសរីរាង្គជាមួយនឹងប្រព័ន្ធធានាដោយមានការចូលរួម (PGS) |
ជួយអភិរក្សប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី កសាងទំនុកចិត្តតាមរយៈការចូលរួមរបស់សហគមន៍ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើធាតុចូលគីមី។ | តម្រូវឱ្យមានការយល់ដឹងខ្ពស់ពីស្តង់ដារ ខណៈការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅមានកម្រិតមធ្យមនៅឡើយ ពិសេសលើការគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹក និងដី។ | កសិករ ៩៣,៣% មានការគ្រប់គ្រងផលិតកម្មត្រឹមកម្រិតមធ្យម ទោះបីជាពួកគេមានចំណេះដឹងនិងអាកប្បកិរិយាវិជ្ជមានកម្រិតខ្ពស់ក៏ដោយ។ |
| Conventional Agriculture (Chemical-based) កសិកម្មទូទៅ (ពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់គីមី) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលខ្លី និងងាយស្រួលទទួលបានធាតុចូលសម្រាប់ជំរុញកំណើនដំណាំ។ | ធ្វើឱ្យខូចគុណភាពដីយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងធ្វើឱ្យកសិករធ្លាក់ចូលក្នុងបំណុលដោយសារថ្លៃដើមផលិតកម្មខ្ពស់ និងតម្លៃទីផ្សារសកលធ្លាក់ចុះ។ | ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលសុទ្ធរបស់កសិករថយចុះ ទោះបីជាបរិមាណផលិតផលកសិកម្មមានចំនួនច្រើនក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃ និងការអនុវត្តប្រព័ន្ធកសិកម្មសរីរាង្គតាមរយៈ PGS ទាមទារការគាំទ្រទាំងផ្នែកចំណេះដឹងបច្ចេកទេស និងធនធានសម្ភារៈមួយចំនួនធំពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើកសិករចំនួន ១៧៨ នាក់ ដែលភាគច្រើនមានវ័យចំណាស់ (អាយុជាមធ្យម ៥៦,៨ ឆ្នាំ) និងមានកម្រិតវប្បធម៌ត្រឹមបឋមសិក្សា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីស្ថានភាពប្រជាសាស្ត្រកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនយុវជនធ្វើចំណាកស្រុក ហើយបន្សល់ទុកការងារកសិកម្មដល់មនុស្សវ័យចំណាស់ ដែលធ្វើឱ្យការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីលើកកម្ពស់កសិកម្មសរីរាង្គនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការពង្រឹងការអប់រំបច្ចេកទេសជាក់ស្តែង និងការជួយគាំទ្រផ្នែកធនធានផ្ទាល់ដល់កសិករ ជាពិសេសការយកចិត្តទុកដាក់លើកសិករវ័យចំណាស់ គឺជាគន្លឹះដើម្បីបំប្លែងចំណេះដឹងឱ្យទៅជាការអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Participatory Guarantee System (ប្រព័ន្ធធានាដោយមានការចូលរួម) | ជាប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងបញ្ជាក់គុណភាពកសិផលសរីរាង្គក្នុងស្រុក ដែលពឹងផ្អែកលើការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីអ្នកពាក់ព័ន្ធ (កសិករ អ្នកទិញ និងសហគមន៍) ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត ដោយមិនបាច់ពឹងផ្អែកលើស្ថាប័នអន្តរជាតិដែលមានតម្លៃថ្លៃ។ | ដូចជាការដែលអ្នកភូមិនិងអ្នកទិញសន្យា និងតាមដានគ្នាទៅវិញទៅមកថាបន្លែនេះពិតជាដាំដោយមិនប្រើគីមី ដោយមិនចាំបាច់ជួលក្រុមហ៊ុនធំៗមកពិនិត្យ។ |
| Pearson's correlation coefficient (មេគុណសហសម្ព័ន្ធពៀរសុន) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរបន្តបន្ទាប់ពីរ (ឧទាហរណ៍ ទំនាក់ទំនងរវាងអាយុកសិករ និងកម្រិតប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងផលិតកម្ម)។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើការខិតខំរៀនសូត្រ (កត្តាមួយ) មានឥទ្ធិពលប៉ុណ្ណាទៅលើពិន្ទុប្រឡង (កត្តាមួយទៀត) តើវាដើរស្របគ្នាឬផ្ទុយគ្នា។ |
| Cronbach’s alpha coefficient (មេគុណអាល់ហ្វាក្រុនបាក) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) ឬភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរទាំងនោះពិតជាវាស់ស្ទង់រឿងតែមួយឬអត់។ | ដូចជាការសួរសំណួរ ៥ ផ្សេងគ្នាដើម្បីចង់ដឹងថាអ្នកចូលចិត្តញ៉ាំផ្លែប៉ោមឬអត់ បើចម្លើយទាំង ៥ ស្រដៀងគ្នា នោះមានន័យថាកម្រងសំណួរនោះអាចជឿទុកចិត្តបាន។ |
| Cultural control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបវប្បធម៌កសិកម្ម / វិធានការដាំដុះ) | ជាការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រដាំដុះ និងថែរក្សាបរិស្ថានដំណាំ (ដូចជាការតាក់តែងមែក ការសម្អាតស្មៅ និងការផ្លាស់ប្តូរមុខដំណាំ) ដើម្បីកាត់បន្ថយការលូតលាស់នៃសត្វល្អិត និងជំងឺ ដោយមិនប្រើថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការសម្អាតផ្ទះនិងរៀបចំអនាម័យជាប្រចាំ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានសត្វកណ្តុរ ឬកន្លាតមកនៅ ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំបាញ់សម្លាប់វា។ |
| Biofertilizers (ជីជីវសាស្ត្រ) | ជាប្រភេទជីដែលមានផ្ទុកនូវអតិសុខុមប្រាណរស់ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិតឧទាហរណ៍ Trichoderma) ដែលជួយបង្កើនជីជាតិដី និងជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិនៅពេលដាក់ចូលទៅក្នុងដី ឬគ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាការញ៉ាំយ៉ាអួដែលមានបាក់តេរីល្អៗដើម្បីជួយដល់ក្រពះពោះវៀនរបស់យើងអញ្ចឹងដែរ ជីនេះជួយបន្ថែមមេរោគល្អៗទៅក្នុងដីដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់ល្អ។ |
| Kuder-Richardson formula 20 (រូបមន្តគូឌ័រ-រីឆាតសុន ២០ / KR-20) | ជារូបមន្តស្ថិតិប្រើសម្រាប់វាស់ភាពជឿជាក់នៃកម្រងសំណួរ ដែលមានចម្លើយតែពីរជម្រើស (ឧទាហរណ៍ ខុស/ត្រូវ ឬ បាទ/ទេ) ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងនោះមានភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការវាយតម្លៃចំណេះដឹង។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលវិញ្ញាសាប្រឡងដែលមានតែជម្រើស ខុស ឬ ត្រូវ ថាតើវាពិតជាអាចវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពសិស្សបានពិតប្រាកដឬអត់។ |
| Buffer zone (តំបន់ទ្រនាប់) | ជាតំបន់ដីព្រំប្រទល់ដែលត្រូវបានរៀបចំទុកចន្លោះកសិដ្ឋាន ដើម្បីការពារការសាយភាយនៃសារធាតុគីមី ឬការបំពុលពីកសិដ្ឋានផ្សេងដែលនៅក្បែរនោះ ចូលមកក្នុងចម្ការសរីរាង្គ។ | ដូចជាការធ្វើរបងដាំដើមឈើជុំវិញផ្ទះដើម្បីការពារកុំឱ្យធូលី សំរាម ឬផ្សែងពីផ្ទះអ្នកជិតខាងចូលមកក្នុងបរិវេណផ្ទះរបស់យើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
