បញ្ហា (The Problem)៖ ការដាំដុះឈើហូបផ្លែតំបន់ត្រជាក់ដូចជាដើមប៉ោមនៅតំបន់ត្រូពិចនិងស៊ុបត្រូពិច តែងជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះភាពត្រជាក់ ដែលបណ្តាលឱ្យការលូតលាស់និងទិន្នផលធ្លាក់ចុះ ព្រមទាំងមានការដុះពន្លកមិនល្អនិងគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ដើម្បីត្រាប់តាមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច/ស៊ុបត្រូពិច ដោយធ្វើការសាកល្បងទៅលើពូជប៉ោម Fuji និង Tsugaru តាមរយៈការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីមួយចំនួន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Paclobutrazol (500 ppm) ការប្រើប្រាស់សារធាតុ Paclobutrazol កម្រិត 500 ppm |
កាត់បន្ថយការលូតលាស់មែកធាងដែលមិនចាំបាច់ និងជួយសន្សំសំចៃថាមពល (កាបូអ៊ីដ្រាត និងអាសូត) ដើម្បីបង្កើនចំនួនត្រួយផ្កា។ | មិនអាចជំរុញការដុះពន្លក (bud break) ដោយផ្ទាល់នោះទេ ហើយឥទ្ធិពលសេសសល់របស់វាអាចធ្វើឱ្យមែកថ្មីលូតលាស់ខុសប្រក្រតី (rosette)។ | ដើមដែលបានប្រើប្រាស់មានត្រួយផ្កាសរុបជាមធ្យម 1.24 ធៀបនឹងដើមធម្មតាដែលមានត្រឹមតែ 0.22 (ការពិសោធន៍ទី១)។ |
| Hydrogen Cyanamide (2.5%) + NPK Fertilizer ការប្រើប្រាស់ Hydrogen Cyanamide 2.5% រួមជាមួយជី NPK |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការជំរុញការបំបែកការសម្ងំ និងការដុះពន្លករបស់ដើមប៉ោមក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅ។ | ប្រសិទ្ធភាពអាចប្រែប្រួលខ្លាំងអាស្រ័យលើពេលវេលានៃការបាញ់ថ្នាំ ហើយទាមទារការសិក្សាបន្ថែមលើកម្រិតនៃការរុះរោយស្លឹកចាស់ៗ។ | អាចជំរុញការដុះពន្លកបានរហូតដល់ 54.8% នៅពេលបាញ់នៅពាក់កណ្តាលខែមករា (ការពិសោធន៍ទី៣)។ |
| Calcium Cyanamide (20%) + NPK Fertilizer ការប្រើប្រាស់ Calcium Cyanamide 20% រួមជាមួយជី NPK |
អាចជួយជំរុញការដុះពន្លកបានមួយកម្រិត ជាពិសេសនៅពេលប្រើរួមផ្សំជាមួយជីបំប៉នតាមស្លឹក។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងការប្រើប្រាស់ Hydrogen Cyanamide យ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ជំរុញការដុះពន្លកបានត្រឹមតែ 16.2% ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងលក្ខខណ្ឌពិសោធន៍ដូចគ្នានឹង Hydrogen Cyanamide (ការពិសោធន៍ទី៣)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយជាក់លាក់មិនត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងឯកសារឡើយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារនូវសារធាតុគីមីកសិកម្ម ជី និងបរិក្ខារសម្រាប់គ្រប់គ្រងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នៃសាកលវិទ្យាល័យ Tohoku ប្រទេសជប៉ុន ដើម្បីត្រាប់តាមអាកាសធាតុត្រូពិច/ស៊ុបត្រូពិច ប៉ុន្តែរយៈពេលនៃពន្លឺថ្ងៃ (day length) នៅរដូវរងាក្នុងប្រទេសជប៉ុនគឺខ្លី ដែលអាចធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីលក្ខខណ្ឌពន្លឺព្រះអាទិត្យជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណា វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ល្អសម្រាប់យកមកសាកល្បងនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីទាំងនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដាំដុះឈើហូបផ្លែតំបន់ត្រជាក់។
ការយល់ដឹងពីការប្រើប្រាស់អរម៉ូន និងសារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់រុក្ខជាតិ នឹងបើកផ្លូវឱ្យកសិករកម្ពុជាអាចដាំដុះដំណាំដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ដែលពីមុនត្រូវបានគេគិតថាមិនអាចដាំបានក្នុងអាកាសធាតុក្តៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paclobutrazol (សារធាតុប៉ាក្លូប៊ុយត្រាហ្សូល) | សារធាតុគីមីដែលគេប្រើដើម្បីពន្យឺតការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ (growth retardant) ដោយរារាំងការផលិតអរម៉ូនលូតលាស់ Gibberellin ដែលសកម្មភាពនេះជួយសន្សំសំចៃថាមពលរុក្ខជាតិ ដើម្បីយកទៅបង្កើតត្រួយផ្កាជំនួសឱ្យការលូតលាស់មែកធាង។ | ដូចជាការជាន់ហ្វ្រាំងដើម្បីបន្ថយល្បឿនរថយន្ត ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិឈប់លូតលាស់កម្ពស់ តែងាកមកប្រមូលផ្តុំថាមពលដើម្បីបង្កើតផ្កាវិញ។ |
| Hydrogen cyanamide (អ៊ីដ្រូសែនស៊្យាណាមីត) | សមាសធាតុគីមីដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបែកការសម្ងំ (dormancy) របស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការដុះពន្លក និងចេញផ្កាព្រមៗគ្នា ជាពិសេសនៅតំបន់ដែលអាកាសធាតុមិនសូវត្រជាក់គ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជានាឡិការោទ៍ដែលបន្លឺសំឡេងយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីដាស់រុក្ខជាតិឱ្យភ្ញាក់ពីការដេកលក់យ៉ាងជ្រៅ (ការសម្ងំ) និងចាប់ផ្តើមដុះលូតលាស់សាជាថ្មី។ |
| Bud burst (ការដុះពន្លក) | ដំណាក់កាលដែលពន្លក ឬត្រួយរបស់រុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមរីកធំបែកសំបក ហើយលូតលាស់ចេញជាស្លឹក ឬផ្កាថ្មី បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់រដូវរងា ឬរយៈពេលនៃការសម្ងំរួចមក។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជដែលស្រូបយកទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយបែកសំបកដុះចេញជាពន្លកពណ៌បៃតងមកខាងក្រៅ។ |
| Deciduous fruit trees (ដើមឈើហូបផ្លែដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ) | ប្រភេទដើមឈើហូបផ្លែ (ដូចជា ប៉ោម សារី ទំពាំងបាយជូរ) ដែលមានប្រភពនៅតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់ ហើយវាមានលក្ខណៈធម្មជាតិក្នុងការទម្លាក់ស្លឹកចោលអស់នៅរដូវរងា ដើម្បីសម្ងំសន្សំថាមពល និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជាតិទឹក។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលចូលក្នុងរូងដើម្បីដេកសម្ងំពេញមួយរដូវរងា ហើយភ្ញាក់ឡើងវិញនៅពេលអាកាសធាតុចាប់ផ្តើមកក់ក្តៅ។ |
| Gibberellin biosynthesis (ការសំយោគអរម៉ូនជីបេរ៉េលីន) | ដំណើរការជីវគីមីនៅខាងក្នុងរុក្ខជាតិ ដើម្បីផលិតចេញនូវអរម៉ូន Gibberellin ដែលជាអរម៉ូនទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ក្នុងការជំរុញការលូតលាស់កម្ពស់ ពន្លូតកោសិកា និងការពង្រីកទំហំផ្លែ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតវីតាមីន ឬថ្នាំប៉ូវនៅក្នុងរាងកាយ ដែលជួយជំរុញឱ្យកុមារឆាប់លូតកម្ពស់បានលឿន។ |
| Rosette (ការដុះស្លឹកផ្តុំគ្នា) | ស្ថានភាពដែលរុក្ខជាតិលូតលាស់ខុសប្រក្រតី ដោយមានថ្នាំងមែកខ្លីៗ និងស្លឹកដុះផ្តុំគ្នាណែនៗដូចទម្រង់ផ្កាកុលាប ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការដាំដុះនៅតំបន់ដែលខ្វះភាពត្រជាក់គ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជារថយន្តដែលកកស្ទះចរាចរណ៍តម្រង់ជួរគ្នាណែន ដោយសារមិនអាចធ្វើដំណើរទៅមុខបានលឿន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
