បញ្ហា (The Problem)៖ បញ្ហាខ្វះខាតទិន្នផលក្រូចឆ្មារតែងតែកើតមានជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាពិសេសក្នុងរដូវប្រាំងដោយសារតែសមត្ថភាពចេញផ្កាតាមធម្មជាតិមានកម្រិតទាប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើពិសោធន៍លើដើមក្រូចឆ្មារពូជ ‘Panrumpai’ អាយុពី ៣ ទៅ ៥ ឆ្នាំ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកសិកម្មរួមផ្សំជាមួយសារធាតុគីមី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Non-treated) ការមិនប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជំរុញ (ដើមធម្មតា) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើសារធាតុគីមី ឬកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមឡើយ ហើយមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | អត្រាចេញផ្កាខុសរដូវមានកម្រិតទាបបំផុត ដែលមិនអាចផ្តល់ទិន្នផលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារក្នុងរដូវប្រាំងបានទេ។ | អត្រាចេញផ្កាត្រឹមតែ ១៦.៣% ទៅ ១៧.១% និងទទួលបានទិន្នផលចន្លោះពី ៣១៣ ទៅ ៤៤៧ ផ្លែ/ដើម។ |
| Paclobutrazol Soil Application Alone ការស្រោចសារធាតុប៉ាក្លូប៊ុយត្រាហ្សូលតាមដីតែមួយមុខ |
ជួយជំរុញការចេញផ្កាខុសរដូវបានល្អសមរម្យ បើប្រៀបធៀបនឹងដើមធម្មតា។ | តម្រូវឱ្យប្រើសារធាតុគីមីក្នុងកម្រិតខ្ពស់ (១ ទៅ ២ ក្រាម/ម៉ែត្រ) ដែលអាចបន្សល់ជាតិពុលយូរនៅក្នុងដី និងក្នុងដើមក្រូចឆ្មារ។ | អត្រាចេញផ្កាចន្លោះពី ៣៣.៦% ទៅ ៦៧.៧% ផ្តល់ទិន្នផលពី ៦១៨ ទៅ ១១២៩ ផ្លែ/ដើម។ |
| Trunk Cincturing Alone (Rope/Wire) ការត្រងនិងចងគល់ដើមតែមួយមុខ (ខ្សែពួរ ឬខ្សែលួស) |
ជាវិធីសាស្ត្រមិនប្រើប្រាស់គីមី មានសុវត្ថិភាពចំពោះបរិស្ថាន និងជួយកាត់ផ្តាច់ចរន្តអាហារបណ្តោះអាសន្ន។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញការចេញផ្កាមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើមិនមានការផ្សំជាមួយសារធាតុគីមីទេ។ | អត្រាចេញផ្កាចន្លោះពី ២២.៤% ទៅ ៣០.៧% ផ្តល់ទិន្នផលពី ៦២២ ទៅ ៧៦៨ ផ្លែ/ដើម។ |
| Paclobutrazol + Trunk Cincturing (Combination) បច្ចេកទេសចម្រុះ (សារធាតុគីមី + ការត្រងនិងចងគល់) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបានរហូតដល់ ៥០% ដែលជួយកាត់បន្ថយការកកកុញជាតិពុលក្នុងបរិស្ថាន។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មនិងបច្ចេកទេសខ្ពស់ក្នុងការត្រង ហើយត្រូវចាំបាច់ដោះខ្សែលួស ឬខ្សែពួរចេញទាន់ពេលវេលាដើម្បីកុំឱ្យបាក់មែកឬងាប់ដើម។ | អត្រាចេញផ្កាខ្ពស់បំផុត ៧៦.២% ទៅ ៨៤.០% ផ្តល់ទិន្នផលរហូតដល់ ១០៩០ ទៅ ១៥៣១ ផ្លែ/ដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការចំណាយលើសារធាតុគីមីកសិកម្ម ឧបករណ៍សាមញ្ញៗ និងកម្លាំងពលកម្មដែលមានការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសកសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Phichit និង Kamphaeng Phet ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើដីខ្សាច់លាយល្បាប់ និងដីឥដ្ឋ ជាមួយពូជក្រូចឆ្មារសំបកស្តើង 'Panrumpai'។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ទាំងនេះ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើពូជក្រូចឆ្មារក្នុងស្រុក (ដូចជាក្រូចឆ្មារពូជតៃវ៉ាន់ ឬពូជក្នុងស្រុកផ្សេងទៀត)។
បច្ចេកទេសនេះមានសក្តានុពលខ្លាំង និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករនៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតក្រូចឆ្មារនិងការឡើងថ្លៃខ្លាំងនៅរដូវប្រាំង។
ការនាំយកបច្ចេកទេសត្រងនិងចងគល់រួមផ្សំនឹងការប្រើសារធាតុគីមីក្នុងកម្រិតទាបនេះ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាទទួលបានផលចំណេញខ្ពស់ និងជំរុញការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paclobutrazol (សារធាតុប៉ាក្លូប៊ុយត្រាហ្សូល) | ជាសារធាតុគីមីរារាំងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីទៅទប់ស្កាត់ការផលិតអ័រម៉ូន Gibberellin ធ្វើឱ្យដើមឈើផ្អាកការលូតលាស់មែកធាងនិងស្លឹកថ្មី ហើយងាកមកសន្សំថាមពលដើម្បីបញ្ចេញផ្កាវិញ។ | វាប្រៀបដូចជាហ្វ្រាំងដែលជួយបន្ថយល្បឿននៃការលូតលាស់ស្លឹកនិងមែក ដើម្បីទុកកម្លាំងឱ្យដើមឈើផ្តោតលើការបញ្ចេញផ្កានិងផ្លែជំនួសវិញ។ |
| Trunk-base cincturing (បច្ចេកទេសត្រងឬសាប់សំបកគល់ដើម) | ជាវិធីសាស្ត្រកសิកម្មដែលគេប្រើកាំបិត ឬរណារតូច កាត់សំបកឈើជុំវិញគល់ (ដោយមិនឱ្យប៉ះពាល់សាច់ឈើខាងក្នុង) ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ចរន្តដឹកនាំអាហារពីស្លឹកចុះទៅឫសជាបណ្តោះអាសន្ន ធ្វើឱ្យសារធាតុចិញ្ចឹមកកកុញនៅផ្នែកខាងលើដើម្បីជំរុញការចេញផ្កា។ | វាប្រៀបដូចជាការបិទផ្លូវចរាចរណ៍បណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីឱ្យស្បៀងអាហារ (សារធាតុចិញ្ចឹម) កកកុញនៅផ្នែកខាងលើដើមសម្រាប់យកទៅចិញ្ចឹមផ្កានិងផ្លែ ដោយមិនបណ្តោយឱ្យវាហូរចុះទៅឫស។ |
| Off-season cropping (ការដាំដុះឬការជំរុញទិន្នផលខុសរដូវ) | ជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកសិកម្ម (ដូចជាការកាត់ទឹក ការត្រងគល់ ឬការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី) ដើម្បីបង្ខំរុក្ខជាតិឱ្យចេញផ្កានិងផ្តល់ផលនៅក្រៅរដូវកាលធម្មជាតិរបស់វា ដែលជាទូទៅដើម្បីទទួលបានតម្លៃទីផ្សារខ្ពស់។ | វាប្រៀបដូចជាការប្រើល្បិចបញ្ឆោតនាឡិកាជីវសាស្ត្ររបស់រុក្ខជាតិ ឱ្យវាគិតថាដល់រដូវដែលត្រូវបញ្ចេញផ្លែផ្កា ទោះបីជាអាកាសធាតុមិនទាន់អំណោយផលក៏ដោយ។ |
| Gibberellin (អ័រម៉ូនជីបេរ៉េលីន) | ជាប្រភេទអ័រម៉ូនលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិដែលជំរុញឱ្យកោសិកាលាតសន្ធឹង ធ្វើឱ្យដើមលូតលាស់វែង មែកធាងបែកគុម្ព និងរំញោចដល់ការលូតលាស់ត្រួយថ្មីៗ។ ក្នុងការផលិតក្រូចឆ្មារខុសរដូវ គេត្រូវកាត់បន្ថយអ័រម៉ូននេះ។ | វាប្រៀបដូចជាវីតាមីនដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិឆាប់លូតកម្ពស់ និងលូតស្លឹក ប៉ុន្តែបើវាមានច្រើនពេក រុក្ខជាតិនឹងខ្ជិលបញ្ចេញផ្កា។ |
| Subapical meristems (ជាលិកាលូតលាស់ក្រោមចុងត្រួយ) | ជាបណ្តុំកោសិកាដែលស្ថិតនៅខាងក្រោមចុងត្រួយបង្អស់នៃរុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីបំបែកកោសិកាយ៉ាងសកម្មដើម្បីធ្វើឱ្យមែកនិងស្លឹកលូតលាស់។ សារធាតុ Paclobutrazol ធ្វើសកម្មភាពទប់ស្កាត់ការលូតលាស់នៅត្រង់ចំណុចនេះ។ | វាប្រៀបដូចជារោងចក្រផលិតកោសិកាថ្មីៗនៅចុងមែកឈើ ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការធ្វើឱ្យមែកឈើលូតវែងទៅមុខជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Canopy diameter (អង្កត់ផ្ចិតគុម្ព ឬទំហំសន្ធឹងនៃមែកធាង) | ទំហំប្រវែងរង្វាស់ពីចុងមែកម្ខាងទៅចុងមែកម្ខាងទៀតនៃដើមឈើ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើជាខ្នាតសម្រាប់គណនាកម្រិតបរិមាណសារធាតុគីមី (Paclobutrazol) ដែលត្រូវស្រោចឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមទំហំដើមនីមួយៗ។ | វាប្រៀបដូចជាការវាស់ទំហំឆ័ត្រដែលលាតសន្ធឹង ដើម្បីឱ្យយើងដឹងថាត្រូវប្រើថ្នាំប៉ុន្មានទើបវាអាចជ្រាបចូលទៅចិញ្ចឹមដើមឈើនោះបានគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
