បញ្ហា (The Problem)៖ កង្វះខាតព័ត៌មានស្តីពីការផលិត និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មស្មៅ Panicum កែលម្អ គឺជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយដល់ការផលិតបសុសត្វនៅក្នុងតំបន់ South Omo ប្រទេសអេត្យូពី។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ពីស្ថានភាពនៃការផលិតគ្រាប់ពូជ និងចំបើងស្មៅ រួមទាំងលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃការដាំដុះរបស់វា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ និងគុណភាព ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយកសិករអ្នកដាំដុះស្មៅ Panicum កែលម្អ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Improved Panicum grass cultivation ការដាំដុះស្មៅចំណីសត្វ Panicum កែលម្អ |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ទាំងគ្រាប់ពូជ និងចំបើង ទប់ទល់នឹងភាពរាំងស្ងួតបានយូរ និងមានអត្រាលូតលាស់លឿនដែលអាចប្រមូលផលបានក្នុងរយៈពេល ៥០ ទៅ ៦០ ថ្ងៃ។ ស្មៅនេះមានស្លឹកច្រើនដែលសត្វចូលចិត្តស៊ី។ | ទាមទារការថែទាំខ្ពស់ ការស្រោចស្រពទឹកញឹកញាប់ និងមានការចំណាយដើមទុនដំបូងច្រើន ជាពិសេសលើកម្លាំងពលកម្ម និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណូលសុទ្ធចំនួន ៦៥៣,៨៥០ ETB ក្នុងមួយហិកតាក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានសមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍ធៀបចំណាយ (BCR) ៥.៧៣:១។ |
| Local/Traditional grass cultivation ការដាំដុះ ឬពឹងផ្អែកលើស្មៅធម្មជាតិតាមបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលរកតាមធម្មជាតិ មិនទាមទារការថែទាំស្មុគស្មាញ ឬការចំណាយដើមទុនច្រើនពីកសិករអ្នកចិញ្ចឹមសត្វ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាប មិនធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត (ងាយងាប់ក្រោយរដូវវស្សា ២-៣ខែ) និងសំបូរដើមរឹងដែលសត្វមិនសូវចូលចិត្តស៊ី ធ្វើឱ្យសត្វងាយដាច់មាត់។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ មិនអាចផ្តល់ចំណីគ្រប់គ្រាន់ និងបណ្តាលឱ្យសត្វពាហនៈស្គម ឬងាប់នៅរដូវប្រាំង។ |
| Cooperative-based production ការផលិតតាមរយៈសហគមន៍កសិកម្ម |
ជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលរួម ចែករំលែកបទពិសោធន៍បច្ចេកទេស និងងាយស្រួលទទួលបានជម្រើសបច្ចេកវិទ្យា ឬប្រព័ន្ធស្រោចស្រពរួមគ្នា។ | ទាមទារការសហការ ការបែងចែកការងារ និងការគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់រវាងសមាជិក ដែលអាចជាបញ្ហាប្រឈមប្រសិនបើខ្វះភាពជាអ្នកដឹកនាំ។ | ៣៨.៩% នៃអ្នកចូលរួមបញ្ជាក់ថាទទួលបានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និង ២៧.៨% ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការចែករំលែកបទពិសោធន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយលើការផលិតស្មៅ Panicum កែលម្អមានទំហំមធ្យម ដែលការចំណាយធំបំផុតគឺផ្តោតលើកម្លាំងពលកម្ម និងការចំណាយលើប្រព័ន្ធស្រោចស្រពទឹក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ទំនាបនៃ South Omo ភាគនិរតីនៃប្រទេសអេត្យូពី ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅ រាំងស្ងួត និងមានភ្លៀងធ្លាក់មិនទៀងទាត់ ដោយប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកគង្វាលសត្វដែលមានកម្រិតអប់រំទាប (៦១% មិនចេះអក្សរ)។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានៃកសិករនៅតាមតំបន់ជនបទ ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះទឹក និងចំណីសត្វយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅរដូវប្រាំង។
បច្ចេកទេសដាំដុះស្មៅ Panicum កែលម្អជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ចិញ្ចឹមសត្វបែបលែងចោល មកជាការផ្តល់ចំណីប្រកបដោយស្តង់ដារ។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការលែងគោឱ្យស៊ីស្មៅធម្មជាតិ មកដាំស្មៅ Panicum កែលម្អជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម នឹងជួយប្រែក្លាយជីវភាពកសិករកម្ពុជាឱ្យកាន់តែប្រសើរ មានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ និងមាននិរន្តរភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agro-pastoralists (កសិគង្វាល ឬសហគមន៍កសិកម្មនិងគង្វាលសត្វ) | សហគមន៍ ឬប្រជាជនដែលពឹងផ្អែកលើការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការដាំដុះដំណាំកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វពាហនៈ (ដូចជា គោ ចៀម ពពែ) សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។ ជាទូទៅ ពួកគេរស់នៅតំបន់ដែលងាយរងគ្រោះដោយភាពរាំងស្ងួត។ | ដូចជាគ្រួសារកសិករនៅតាមជនបទដែលមិនត្រឹមតែធ្វើស្រែចម្ការទេ ថែមទាំងចិញ្ចឹមគោក្របីជាហ្វូងដើម្បីលក់ និងទាញយកប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ |
| Benefit-cost ratio (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍ធៀបនឹងការចំណាយ) | សូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបរវាងតម្លៃសរុបនៃប្រាក់ចំណេញ (អត្ថប្រយោជន៍) និងការចំណាយសរុបលើការផលិត ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើការវិនិយោគនោះមានប្រសិទ្ធភាព និងចំណេញឬអត់។ ប្រសិនបើតួលេខនេះធំជាង ១ មានន័យថាគម្រោងនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងមើលថា បើយើង bỏទុន (ចំណាយ) ១០០រៀល តើយើងអាចរកចំណូលបានមកវិញប៉ុន្មានរៀល បើបាន ៥០០រៀល មានន័យថាអាជីវកម្មនេះចំណេញកប់ក្ដោង។ |
| Cut-and-carry system (ប្រព័ន្ធច្រូតយកទៅឱ្យសត្វស៊ី) | វិធីសាស្ត្រនៃការចិញ្ចឹមសត្វដោយមិនព្រលែងសត្វឱ្យដើរស៊ីស្មៅតាមវាល ប៉ុន្តែកសិករជាអ្នកច្រូតកាត់ស្មៅ ឬចំណីពីចម្ការ រួចដឹកជញ្ជូនយកមកដាក់ឱ្យសត្វស៊ីដល់ក្នុងទ្រុង។ | ដូចជាការដែលយើងខ្ចប់បាយម្ហូបពីហាងយកមកញ៉ាំនៅផ្ទះ ជាជាងការដើរទៅញ៉ាំនៅហាងផ្ទាល់ ដែលជួយចំណេញកម្លាំងសត្វកុំឱ្យដើរហត់ និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រងការស៊ីចុករបស់វា។ |
| Herbage productivity (ផលិតភាពជីវម៉ាសរុក្ខជាតិ ឬទិន្នផលស្មៅ) | បរិមាណសរុបនៃផ្នែកពណ៌បៃតងរបស់រុក្ខជាតិ (ស្លឹក ដើម) ដែលដុះលូតលាស់លើផ្ទៃដីណាមួយក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ ដែលអាចប្រមូលផលយកទៅធ្វើជាចំណីសត្វ។ ផលិតភាពនេះបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ដី និងពូជស្មៅក្នុងការផ្តល់ចំណី។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើចម្ការស្មៅទំហំមួយហិកតា អាចកាត់ស្មៅបានប៉ុន្មានដុំ (bale) ក្នុងមួយរដូវ ដើម្បីយកទៅឱ្យគោស៊ី។ |
| Dry matter yield (ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត) | រង្វាស់នៃបរិមាណទិន្នផលរុក្ខជាតិ (ដូចជាស្មៅ) បន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានដកចេញ ឬហាលស្ងួត ដែលជាសូចនាករពិតប្រាកដនៃកម្រិតជីវជាតិ (សារធាតុចិញ្ចឹម) ដែលសត្វនឹងទទួលបាននៅពេលវាស៊ីស្មៅនោះ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់ត្រីងៀតសុទ្ធ បន្ទាប់ពីហាលស្ងួតអស់ទឹក ដើម្បីដឹងថាបានសាច់ពិតប្រាកដប៉ុន្មានគីឡូ។ |
| Bimodal rainfall (របបទឹកភ្លៀងពីររដូវ) | លំនាំនៃអាកាសធាតុដែលមានរដូវវស្សា ឬរដូវមានភ្លៀងធ្លាក់ចំនួនពីរដងដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយមានរដូវប្រាំងខណ្ឌកណ្តាល។ វាជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការកំណត់ពេលវេលាដាំដុះ និងការប្រមូលផលកសិកម្ម។ | ដូចជាក្នុងមួយឆ្នាំមានរដូវភ្លៀងធ្លាក់ពីរដង គឺភ្លៀងនៅដើមឆ្នាំម្ដង រួចរាំងស្ងួតមួយរយៈខ្លី ហើយក៏មកភ្លៀងម្ដងទៀតនៅចុងឆ្នាំ។ |
| Panicum grass (ស្មៅចំណីសត្វ Panicum) | ប្រភេទស្មៅចំណីសត្វដែលមានអាយុកាលច្រើនឆ្នាំ ធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត មានស្លឹកច្រើន និងផ្តល់ជីវជាតិប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បំប៉នគោសាច់ គោទឹកដោះ និងចៀម ពពែ នៅតំបន់ត្រូពិច។ | ដូចជាបន្លែស្ពៃដែលគេដាំទុកសម្រាប់គោ ដែលឆាប់ធំលឿន ធន់នឹងអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង និងធ្វើឱ្យគោស៊ីទៅឆាប់ធាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
