បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីទិន្នផល និងសមាសធាតុធាតុចិញ្ចឹមរបស់ពូជអំពៅ Vesta ដែលត្រូវបានដាំដុះនៅលើប្រភេទដី Kamphang Saen ក្នុងប្រទេសថៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីភាពខុសគ្នារវាងការដាំដំបូង និងការលូតលាស់ពីគល់ចាស់ឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ដោយបែងចែកជាដីឡូត៍សាកល្បង និងប្រើប្រាស់ជីអាម៉ូញ៉ូមស៊ុលហ្វាត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Plant Cane Cultivation ការដាំអំពៅថ្មី (Plant cane) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ខ្លាំង និងមានសមាមាត្រដើមអំពៅដែលអាចកិនបានច្រើនធៀបនឹងកាកសំណល់។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើការរៀបចំដី ការភ្ជួររាស់ និងការទិញពូជដាំឡើងវិញ។ | ទិន្នផល ១៣៨,១៣ តោន/ហិកតា និងសមាមាត្រដើមអំពៅធៀបនឹងកាកសំណល់ស្មើនឹង ៧,៩៥។ |
| First Ratoon Cane Cultivation ការថែទាំអំពៅសល់គល់ទីមួយ (First ratoon cane) |
ចំណេញពេលវេលា និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមពលកម្មព្រោះមិនបាច់ដាំសើរឡើងវិញ ព្រមទាំងមានកំហាប់រ៉ែមួយចំនួនខ្ពស់ជាង។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហើយសមាមាត្រកាកសំណល់ (ស្លឹក) កើនឡើងធៀបនឹងដើម។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៩៦,២៥ តោន/ហិកតា និងសមាមាត្រដើមអំពៅធៀបនឹងកាកសំណល់ធ្លាក់មកត្រឹម ៥,៨៨។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការវិភាគមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវាយតម្លៃទិន្នផលនិងសមាសធាតុសារធាតុចិញ្ចឹម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឯកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវនៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ខេត្ត Nakhon Pathom ប្រទេសថៃ លើប្រភេទដី Kamphang Saen។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌដីស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនេះអាចយកមកប្រៀបធៀប និងអនុវត្តផ្ទាល់បាន។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងដំណាំអំពៅ និងការកែលម្អគុណភាពដីនៅតាមបណ្តាខេត្តសក្តានុពលកសិកម្មនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រនេះអាចជួយកសិករ និងក្រុមហ៊ុនអំពៅនៅកម្ពុជាកាត់បន្ថយចំណាយលើជីគីមី និងបង្កើននិរន្តរភាពដីតាមរយៈការទុកកាកសំណល់អំពៅធ្វើជាគម្របដីជំនួសការដុតបញ្ចេញចោល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Plant cane (អំពៅដាំដំបូង / អំពៅសក) | ដំណាំអំពៅដែលដាំដុះជាលើកទីមួយនៅលើដី ដោយប្រើកូនអំពៅ ឬកាត់កង់ដើមយកទៅដាំក្នុងដីដែលទើបនឹងភ្ជួររាស់រួច។ វាច្រើនតែមានកម្លាំងលូតលាស់ល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងវដ្តជីវិតរបស់អំពៅ។ | ប្រៀបដូចជាការសាងសង់ផ្ទះថ្មីនៅលើដីទទេ ដែលមានគ្រឹះរឹងមាំ និងថ្មីស្រឡាង។ |
| First ratoon cane (អំពៅសល់គល់ទី១ / អំពៅកាត់គល់លើកទី១) | ដំណាំអំពៅដែលដុះលូតលាស់ចេញពីគល់ចាស់ដែលនៅសល់ក្នុងដី បន្ទាប់ពីការប្រមូលផល (កាត់ដើម) លើកទីមួយរួច ដោយមិនចាំបាច់ដាំកូនពូជថ្មីឡើងវិញនោះទេ តែវាផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងអំពៅដាំដំបូងបន្តិច។ | ដូចជាសក់របស់យើងដែលបន្តដុះវែងចេញមកទៀត បន្ទាប់ពីយើងកាត់វារួច។ |
| Millable cane (ដើមអំពៅដែលអាចកិនបាន) | ផ្នែកនៃដើមអំពៅសុទ្ធសាធ (បន្ទាប់ពីកាត់កំពូល និងបកស្លឹកចេញ) ដែលមានគុណភាពល្អ និងមានផ្ទុកកំហាប់ទឹកស្ករគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កាត់បញ្ជូនយកទៅរោងចក្រដើម្បីកិនទាញយកស្ករ។ | ជាផ្នែកសាច់ផ្លែឈើដែលយើងអាចញ៉ាំបាន ខណៈដែលសំបក និងគ្រាប់ត្រូវបោះចោល។ |
| Green cane harvesting (ការប្រមូលផលអំពៅស្រស់ / ការកាត់អំពៅមិនដុតស្លឹក) | វិធីសាស្ត្រនៃការប្រមូលផលអំពៅដោយធ្វើការកាត់ដើមស្រស់ៗ និងទុកកាកសំណល់ស្លឹកនៅរាយប៉ាយពេញចម្ការ ដោយមិនប្រើភ្លើងដុតចោលមុនពេលកាត់ ដែលទង្វើនេះជួយរក្សាសំណើមដី និងការពារបរិស្ថានពីផ្សែង។ | ដូចជាការបកសំបកចេកញ៉ាំដោយដៃផ្ទាល់ ជាជាងការយកវាទៅដុតភ្លើងមុនពេលបកសំបក។ |
| Trash / Residue (កាកសំណល់អំពៅ) | បណ្តុំនៃស្លឹកងាប់ ស្លឹកស្រស់ កំពូលអំពៅ និងស្រទបផ្សេងៗដែលត្រូវបានកាត់ចោល និងទុកនៅសេសសល់ក្នុងចម្ការបន្ទាប់ពីការប្រមូលផលដើមរួច ដែលវាអាចដើរតួជាគម្របដី និងជាជីសរីរាង្គនៅពេលវាពុកផុយ។ | ប្រៀបដូចជាស្លឹក និងមែកឈើដែលជ្រុះនៅលើដីព្រៃ ហើយយូរៗទៅក្លាយជាជីកំប៉ុសសម្រាប់ចិញ្ចឹមដីវិញ។ |
| N-mineralization (ការបំប្លែងអាសូតទៅជារ៉ែ) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រក្នុងដី ដែលអតិសុខុមប្រាណស៊ី និងបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាស្លឹកអំពៅពុកផុយ) ហើយបញ្ចេញនូវទម្រង់រ៉ែអាសូតដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅចិញ្ចឹមដើមបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ប្រៀបដូចជាការរំលាយអាហារក្នុងក្រពះ ដែលបំប្លែងសាច់ដុំធំៗទៅជាវីតាមីនតូចៗសម្រាប់ជ្រាបចូលទៅចិញ្ចឹមរាងកាយ។ |
| N-immobilization (ការចាប់ទុកអាសូត) | ដំណើរការផ្ទុយពី Mineralization ដែលកើតឡើងនៅពេលយើងដាក់កាកសំណល់មានជាតិកាបូនខ្ពស់ (ដូចជាស្លឹកអំពៅស្ងួត) ចូលទៅក្នុងដី ពេលនោះអតិសុខុមប្រាណនឹងស្រូបទាញយកជាតិអាសូតក្នុងដីមកប្រើប្រាស់ជាថាមពលផ្ទាល់ខ្លួនសិន ធ្វើឱ្យដីខ្វះអាសូតសម្រាប់ចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិមួយរយៈ។ | ដូចជាធនាគារបង្កកសាច់ប្រាក់របស់យើងមួយរយៈសិន ដើម្បីយកទៅវិនិយោគបន្ត ធ្វើឱ្យយើងមិនអាចដកលុយចាយបានភ្លាមៗ។ |
| C:N ratio (សមាមាត្រកាបូន និងអាសូត) | រង្វាស់ប្រៀបធៀបបរិមាណសារធាតុកាបូន (C) ទៅនឹងបរិមាណអាសូត (N) នៅក្នុងកាកសំណល់សរីរាង្គ។ ប្រសិនបើសមាមាត្រនេះខ្ពស់ (ឧ. ៨០-១២៤) ដូចក្នុងកាកសំណល់អំពៅ វាត្រូវការពេលយូរដើម្បីពុកផុយ និងទាមទារការបន្ថែមជីអាសូតពីខាងក្រៅដើម្បីជួយពន្លឿនការបំបែក។ | ប្រៀបដូចជារូបមន្តលាយស៊ីម៉ងត៍និងខ្សាច់ បើខ្សាច់(កាបូន)ច្រើនពេកស៊ីម៉ងត៍(អាសូត)តិចពេក ការលាយនឹងមិនសូវស្អិតល្អ និងត្រូវការពេលយូរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
