បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងសាមញ្ញក្នុងការផ្សាំកូនរុក្ខជាតិខ្នាតតូច (Micrografting) ទៅវិញទៅមករវាងប៉េងប៉ោះ (Solanum lycopersicum L.) និងត្រប់វែង (Solanum melongena L.)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការពិសោធន៍នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (in vitro) ដោយវាយតម្លៃលើកត្តាអាយុកូនរុក្ខជាតិ ទំហំដើម កំហាប់ស្ករស៊ុយក្រូស និងលក្ខខណ្ឌពន្លឺ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Reciprocal Micrografting with 30g/L Sucrose ការផ្សាំកូនរុក្ខជាតិទៅវិញទៅមក (Reciprocal Micrografting) ដោយប្រើស៊ុយក្រូស ៣០ ក្រាម/លីត្រ |
ទទួលបានអត្រាជោគជ័យខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ការផ្សាំឆ្លងប្រភេទ និងជួយកូនរុក្ខជាតិលូតលាស់បានល្អប្រសើរ។ អាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីភាពធន់របស់រុក្ខជាតិទាំងពីរប្រភេទ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់កំហាប់ស្ករស៊ុយក្រូសច្រើនជាងការផ្សាំរុក្ខជាតិប្រភេទតែមួយ ដែលអាចបង្កើនថ្លៃដើមបន្តិចបន្តួចក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ទទួលបានអត្រាជោគជ័យខ្ពស់រហូតដល់ ៨៣% សម្រាប់ទាំងការផ្សាំប៉េងប៉ោះលើត្រប់វែង និងត្រប់វែងលើប៉េងប៉ោះ។ |
| Self-grafting with 20g/L Sucrose ការផ្សាំរុក្ខជាតិប្រភេទតែមួយ (Self-grafting) ដោយប្រើស៊ុយក្រូស ២០ ក្រាម/លីត្រ |
សន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ស្ករស៊ុយក្រូសក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ និងមិនមានបញ្ហាភាពមិនចុះសម្រុងគ្នារវាងគល់និងមែក (Incompatibility)។ | មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺឆ្លងតាមដី ឬផ្តល់លក្ខណៈពិសេសថ្មីៗដល់រុក្ខជាតិដូចការផ្សាំឆ្លងប្រភេទនោះទេ។ | អត្រាជោគជ័យ ៧២% សម្រាប់កូនប៉េងប៉ោះ និង ១០០% សម្រាប់កូនត្រប់វែង។ |
| Seed Sterilization with 0.5% Presept ការសម្លាប់មេរោគលើគ្រាប់ពូជដោយប្រើសូលុយស្យុង Presept ០.៥% |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះសុខភាពអ្នកស្រាវជ្រាវ និងបរិស្ថាន បើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់សូលុយស្យុង HgCl2 ដែលមានជាតិពុលខ្លាំង។ | អត្រាដំណុះរបស់គ្រាប់ពូជត្រប់វែងអាចធ្លាក់ចុះបន្តិចបន្តួច (៩២.៥-៩៥%) បើធៀបនឹងការប្រើ HgCl2 (១០០%) ប៉ុន្តែនៅតែអាចទទួលយកបាន។ | ទទួលបានគ្រាប់ពូជដែលគ្មានមេរោគ ១០០% សម្រាប់ប្រើប្រាស់បន្តក្នុងការបណ្តុះជាលិកា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវសម្ភារៈបន្ទប់ពិសោធន៍បច្ចេកវិទ្យាជីវៈកសិកម្មកម្រិតមធ្យម ដូចជាបន្ទប់បណ្តុះជាលិកា ឧបករណ៍គ្រប់គ្រងពន្លឺ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ពូជប៉េងប៉ោះកាត់ (VNS 585) នាំចូលពីឥណ្ឌា និងពូជត្រប់វែង (PD612) ក្នុងស្រុករបស់វៀតណាម។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រភេទត្រូពិច និងមានប្រភេទដំណាំ Solanum lycopersicum និង Solanum melongena ស្រដៀងគ្នានឹងវៀតណាម ការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ដើម្បីកែលម្អគុណភាពកូនដំណាំនៅក្នុងស្រុកបាន។
បច្ចេកទេសផ្សាំខ្នាតតូច (Micrografting) នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបង្កើនភាពធន់របស់ដំណាំទៅនឹងជំងឺនិងភាពតានតឹងបរិស្ថាន។
សរុបមក នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រមួយដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងចំណាយពេលខ្លីក្នុងការផលិតកូនដំណាំប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ ដែលអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺរុក្ខជាតិ និងពង្រឹងខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Micrografting (ការផ្សាំកូនរុក្ខជាតិខ្នាតតូច / ការផ្សាំរុក្ខជាតិក្នុងសាកល្បង) | ជាបច្ចេកទេសផ្សាំរុក្ខជាតិនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (in vitro) ដោយប្រើបំណែករុក្ខជាតិ ឬកូនរុក្ខជាតិដែលទើបតែដុះពីគ្រាប់មានទំហំតូចបំផុត ដើម្បីតភ្ជាប់គ្នាឱ្យលូតលាស់ជាដើមតែមួយប្រកបដោយអនាម័យនិងគ្មានមេរោគ។ | ដូចជាការវះកាត់តភ្ជាប់សរីរាង្គទារកទើបនឹងកើតនៅក្នុងទូកញ្ចក់ដែលគ្មានមេរោគ ដើម្បីឱ្យពួកគេលូតលាស់រួមគ្នា។ |
| Reciprocal micrografting (ការផ្សាំកូនរុក្ខជាតិទៅវិញទៅមក) | គឺជាការធ្វើការពិសោធន៍ផ្សាំដោយផ្លាស់ប្តូរតួនាទីគ្នារវាងរុក្ខជាតិពីរប្រភេទ។ ឧទាហរណ៍ ការយកមែកប៉េងប៉ោះទៅតភ្ជាប់លើគល់ត្រប់វែង និងម្យ៉ាងទៀតយកមែកត្រប់វែងទៅតភ្ជាប់លើគល់ប៉េងប៉ោះ។ | ដូចជាការប្តូរក្បាល និងដងខ្លួនតុក្កតាពីរប្រភេទខុសគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីបង្កើតជាតុក្កតាថ្មីពីរម៉ូត។ |
| Scion (មែកផ្សាំ / ផ្នែកកំពូល) | ផ្នែកខាងលើនៃរុក្ខជាតិ (រួមមានដើម ស្លឹក និងត្រួយ) ដែលត្រូវបានកាត់យកទៅតភ្ជាប់នៅលើគល់រុក្ខជាតិមួយទៀត។ វានឹងលូតលាស់ក្លាយជាមែកធាង ស្លឹក និងកំណត់ប្រភេទផ្លែរបស់រុក្ខជាតិថ្មី។ | ដូចជាដំបូលផ្ទះដែលគេយកមកដំឡើងនៅលើសសរគ្រឹះ ដើម្បីបង្កើតជាលំនៅដ្ឋានមួយ។ |
| Rootstock (គល់ផ្សាំ) | ផ្នែកខាងក្រោមនៃរុក្ខជាតិ (រួមមានគល់ និងប្រព័ន្ធឫស) ដែលដើរតួជាអ្នកទ្រទ្រង់ និងស្រូបយកទឹកព្រមទាំងសារធាតុចិញ្ចឹមពីមជ្ឈដ្ឋាន ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទៅឱ្យមែកផ្សាំ (Scion) ដែលនៅខាងលើ។ ភាគច្រើនគេរើសគល់ណាដែលធន់នឹងជំងឺ។ | ដូចជាជើងសិប្បនិម្មិតដែលជួយទ្រទ្រង់រាងកាយទាំងមូល និងជួយឱ្យមនុស្សអាចដើរបានយ៉ាងរឹងមាំ។ |
| Hypocotyl (ដើមក្រោមស្លឹកដំបូង / អ៊ីប៉ូកូទីល) | ជាផ្នែកនៃដើមកូនរុក្ខជាតិដែលទើបតែដុះចេញពីគ្រាប់ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះឫស និងស្លឹកកណ្ដៀង (Cotyledon)។ នៅក្នុងការផ្សាំខ្នាតតូច ទីតាំងនេះជាកន្លែងដែលគេតែងតែកាត់ផ្តាច់ដើម្បីយកទៅតភ្ជាប់គ្នា។ | ដូចជាកញ្ចឹងករបស់ទារកដែលស្ថិតនៅចន្លោះតភ្ជាប់រវាងដងខ្លួន និងក្បាល។ |
| Murashige and Skoog (MS) medium (មជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម MS) | ជាប្រភេទសូលុយស្យុង ឬចាហួយស្តង់ដារដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹម វីតាមីន និងសារធាតុរ៉ែចាំបាច់នានា សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ | ដូចជាទឹកដោះគោម្សៅដែលផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ឆុងឱ្យទារកផឹក ដើម្បីឱ្យឆាប់ធំធាត់។ |
| Vascular tissues (ជាលិកាសរសៃនាំ) | ប្រព័ន្ធបំពង់នៅក្នុងដើមរុក្ខជាតិ (រួមមាន Xylem និង Phloem) ដែលមានតួនាទីដឹកនាំទឹក សារធាតុរ៉ែ និងអាហារពីឫសទៅស្លឹក និងពីស្លឹកទៅផ្នែកផ្សេងៗ។ ការតភ្ជាប់ជាលិកាទាំងនេះមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ភាពជោគជ័យនៃការរស់រានរបស់រុក្ខជាតិផ្សាំ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធទុយោទឹក និងខ្សែភ្លើងនៅក្នុងផ្ទះ ដែលមានតួនាទីបញ្ជូនទឹក និងថាមពលទៅកាន់បន្ទប់នីមួយៗ។ |
| Callus (កាលុស / ជាលិកាសះមុខរបួស) | ជាក្រុមខាប់នៃកោសិការុក្ខជាតិដែលបែងចែកខ្លួនយ៉ាងលឿននៅត្រង់មុខរបួសដែលគេកាត់ ដើម្បីបង្កើតជាដុំកោសិកាថ្មីសម្រាប់ផ្សះមុខរបួស និងតភ្ជាប់រវាងមែកផ្សាំ និងគល់ផ្សាំឱ្យរលាយចូលគ្នា។ | ដូចជាការកកឈាមនិងការដុះសាច់ថ្មីនៅពេលដែលយើងមុតដៃ ដើម្បីផ្សះមុខរបួសឱ្យជិតវិញ។ |
| Photoperiodic lighting (របបពន្លឺតាមវដ្ត) | ការផ្តល់ពន្លឺសិប្បនិម្មិតដល់រុក្ខជាតិក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ដោយកំណត់រយៈពេលភ្លឺ និងងងឹតច្បាស់លាស់ (ឧទាហរណ៍ ពន្លឺ ១៦ម៉ោង និងងងឹត ៨ម៉ោង) ដើម្បីត្រាប់តាមវដ្តនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មជាតិ ដែលជួយរំញោចដល់ការលូតលាស់និងការធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងបិទបើកភ្លើងអូតូម៉ាតនៅក្នុងទ្រុងមាន់ ដើម្បីបញ្ឆោតឱ្យមាន់គិតថាជាពេលថ្ងៃឬយប់ធម្មជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
