បញ្ហា (The Problem)៖ គ្រោះទឹកជំនន់ដែលបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់កសិករធ្វើស្រែខ្នាតតូចនៅទ្វីបអាស៊ី ដោយទាមទារឱ្យមានការបង្កើតគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ដែលផ្តោតលើមូលដ្ឋានជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររំលឹកអក្សរសិល្ប៍ជាប្រព័ន្ធ (Systematic Literature Review) ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ PRISMA ដើម្បីចម្រាញ់ និងវិភាគអត្ថបទស្រាវជ្រាវគុណភាពខ្ពស់ចំនួន ១២។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Responsibility for Flood Protection (Mitigation & Financial Coping) ការទទួលខុសត្រូវលើការការពារទឹកជំនន់ (ការកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងការទប់ទល់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ) |
ផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធពីរដ្ឋាភិបាល និងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់កសិករក្រោយពេលមានទឹកជំនន់តាមរយៈប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រង។ | ទាមទារឱ្យមានអន្តរាគមន៍ខ្លាំងពីស្ថាប័នរដ្ឋ ហើយជួនកាលជួបឧបសគ្គនៅពេលដែលប្រជាជនខ្វះទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល។ | ការធានារ៉ាប់រង (ជាពិសេសក្រៅពីអាយុជីវិត) មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់កសិករក្រោយពេលទឹកជំនន់។ |
| Ecosystem-based Adaptation (EbA) & Preventive Measures ការបន្សាំផ្អែកលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងវិធានការបង្ការ |
ប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងក្នុងស្រុក ថែរក្សាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឱ្យមាននិរន្តរភាព និងមិនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ។ | តម្រូវឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលជាប្រចាំ និងអាចជួបការលំបាកក្នុងការអនុវត្តប្រសិនបើសហគមន៍ខ្វះខាតធនធានគាំទ្រ។ | ការអនុវត្តផែនការប្រើប្រាស់ដី និងការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើពូជស្រូវធន់នឹងការលិចទឹកអាចកាត់បន្ថយការខូចខាតដំណាំបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| Dynamic Regulation & Farm Management បទប្បញ្ញត្តិសកម្ម និងការគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន |
បង្កើនភាពធន់របស់សហគមន៍តាមរយៈមូលធនសង្គម ការព្រមានជាមុន និងការទទួលបានព័ត៌មានទាន់ហេតុការណ៍។ | ទាមទារឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ (ដូចជាស្ថានីយវាស់កម្ពស់ទឹក) និងទិន្នន័យជាក់លាក់ ដែលតំបន់ជនបទមួយចំនួននៅខ្វះខាត។ | គ្រួសារដែលមានទំនាក់ទំនងសង្គមក្រៅតំបន់ល្អ (Translocal contacts) មានភាពសកម្មជាងមុនក្នុងការត្រៀមខ្លួនទប់ទល់នឹងហានិភ័យទឹកជំនន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ទាំងនេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យ ការបណ្តុះបណ្តាល និងការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់កសិករ។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីប្រទេសជាច្រើននៅទ្វីបអាស៊ី ដូចជា ចិន ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន បង់ក្លាដែស ប៉ាគីស្ថាន និងវៀតណាម ដោយផ្តោតលើកសិករតូចតាចក្នុងតំបន់ងាយរងគ្រោះ។ ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងការពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មស្រដៀងគ្នាទៅនឹងបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ទាំងនេះ។
ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយដែលបានស្នើឡើងក្នុងអត្ថបទនេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីការពារជីវភាពកសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយកគោលនយោបាយទាំងនេះមកអនុវត្តនឹងជួយពង្រឹងភាពធន់របស់សហគមន៍កសិកម្មកម្ពុជាក្នុងការទប់ទល់នឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងការពារសន្តិសុខស្បៀង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Systematic Literature Review (ការរំលឹកអក្សរសិល្ប៍ជាប្រព័ន្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលប្រមូល វាយតម្លៃ និងសំយោគលទ្ធផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាច្រើនដែលមានស្រាប់ដោយប្រើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ (ដូចជាប្រព័ន្ធ PRISMA) ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសំណួរស្រាវជ្រាវជាក់លាក់ណាមួយដោយគ្មានភាពលម្អៀង។ | ដូចជាការប្រមូលសៀវភៅនិងឯកសារទាំងអស់ដែលនិយាយពីរឿងមួយមករួមបញ្ចូលគ្នា រួចចម្រាញ់យកតែចំណុចសំខាន់ៗបំផុតមកសរសេរជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានតែមួយដែលអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Ecosystem-based adaptation (ការបន្សាំផ្អែកលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី) | គឺជាការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិ និងសេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (ដូចជាការដាំដើមឈើ ការការពារព្រៃឈើ ឬការប្រើប្រាស់ពូជដំណាំក្នុងស្រុក) ដើម្បីជួយសហគមន៍កសិករឱ្យបន្សាំខ្លួន និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាគ្រោះទឹកជំនន់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ធម្មជាតិដើម្បីការពារធម្មជាតិ ដោយយកដើមឈើធ្វើជារបាំងការពារទឹកជំនន់ ជំនួសឱ្យការសាងសង់ទំនប់ស៊ីម៉ងត៍។ |
| Financial Coping (ការទប់ទល់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ) | គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលកសិករ ឬសហគមន៍ប្រើប្រាស់ដើម្បីដោះស្រាយការខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបន្ទាប់ពីជួបគ្រោះមហន្តរាយ ដូចជាការទិញធានារ៉ាប់រងកសិកម្ម ការខ្ចីប្រាក់ ឬការទទួលបានជំនួយពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីស្តារមុខរបរឡើងវិញ។ | ដូចជាការមានប្រាក់សន្សំ ឬប្រអប់សង្គ្រោះបឋមសម្រាប់ថវិកា ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់កែខៃស្ថានភាពនៅពេលជួបគ្រោះអាសន្ន។ |
| Translocal social capital (មូលធនសង្គមក្រៅតំបន់) | សំដៅលើបណ្តាញទំនាក់ទំនង ឬចំណងទាក់ទងសង្គមដែលបុគ្គល ឬគ្រួសារមួយមានជាមួយមនុស្ស ឬស្ថាប័នដែលរស់នៅក្រៅសហគមន៍របស់ពួកគេ ដែលអាចផ្តល់ជាជំនួយព័ត៌មាន ឬហិរញ្ញវត្ថុនៅពេលមានអាសន្ន។ | ដូចជាការមានសាច់ញាតិ ឬមិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធធ្វើការនៅទីក្រុង ឬក្រៅប្រទេស ដែលអាចផ្ញើលុយ ឬផ្តល់ដំណឹងជួយយើងនៅពេលស្រុកភូមិមានទឹកជំនន់។ |
| Dynamic Regulation (បទប្បញ្ញត្តិសកម្ម) | គឺជាការរៀបចំគោលនយោបាយ ឬវិធានការគ្រប់គ្រងដែលអាចផ្លាស់ប្តូរ និងបត់បែនបានទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ មិនមែនជាច្បាប់តឹងរ៉ឹងដែលប្រើប្រាស់មិនបាននៅពេលមានការប្រែប្រួលថ្មីនោះទេ។ | ដូចជាការពាក់អាវដែលអាចដោះដៃចេញបាន នៅពេលក្តៅយើងដោះដៃវាចេញ នៅពេលរងាយើងពាក់វាវិញ គឺផ្លាស់ប្តូរទៅតាមអាកាសធាតុជាក់ស្តែង។ |
| Maladaptive behaviour (អាកប្បកិរិយាបន្សាំខុសឆ្គង) | ជាការអនុវត្តវិធានការឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រោះមហន្តរាយដែលគិតថានឹងមានប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញវាបែរជាធ្វើឱ្យងាយរងគ្រោះជាងមុន ឬបំផ្លាញបរិស្ថាននាពេលអនាគត (ឧទាហរណ៍៖ ការធ្វើទំនប់បណ្តោះអាសន្នដែលធ្វើឱ្យខូចគុណភាពដី ឬការចំណجرةស្រុកចោលស្រែដោយមិនមានផែនការច្បាស់លាស់)។ | ដូចជាការផឹកទឹកសមុទ្រនៅពេលស្រេកទឹកខ្លាំង ភ្លាមៗវាហាក់ដូចជាបំបាត់ការស្រេក ប៉ុន្តែក្រោយមកវាធ្វើឱ្យយើងរឹតតែខះជាតិទឹក និងអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ |
| Preventive Measures (វិធានការបង្ការទុកជាមុន) | ជាសកម្មភាពដែលត្រូវបានធ្វើឡើងមុនពេលមានគ្រោះមហន្តរាយកើតឡើង ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ ឬការពារកុំឱ្យមានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាការប្រើប្រាស់ពូជស្រូវធន់នឹងទឹក ការធ្វើប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក ឬការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី។ | ដូចជាការចាក់សោរទ្វារផ្ទះឱ្យបានត្រឹមត្រូវមុនពេលចេញទៅក្រៅ ដើម្បីការពារចោរលួច ជាជាងចាំបាត់របស់ទើបទៅប្តឹងប៉ូលិស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
