បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការលូតលាស់ និងការបង្កើតក្តោបមិនសូវបានល្អរបស់ស្ពៃបូកគោពូជ Thianchin # 23 (Brassica compestris L. ssp pekinensis) នៅពេលដាំដុះខុសរដូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបប្លុកចៃដន្យ (Randomized block design) ដើម្បីសាកល្បងកម្រិតកំហាប់ខុសគ្នានៃសារធាតុទប់ស្កាត់ការលូតលាស់រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (0 ppm SADH) ក្រុមមិនប្រើប្រាស់សារធាតុ (0 ppm) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើការទិញសារធាតុគីមី និងគ្មានហានិភ័យនៃសំណល់ជាតិពុលនៅក្នុងបន្លែ។ | ទិន្នផលទាប (ប្រហែល ១.៦ តោន/រ៉ៃ) អត្រានៃការក្តោបមានត្រឹមតែ ៧៧.០៦% និងរុក្ខជាតិភាគច្រើនក្តោបមិនបានណែនល្អក្នុងរដូវក្តៅ។ | ទម្ងន់ក្តោបមធ្យម ២២៨.៥៧ ក្រាម អត្រាក្តោប ៧៧.០៦%។ |
| SADH Treatment (2,000 ppm) ការប្រើប្រាស់សារធាតុ SADH កំហាប់ 2,000 ppm |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត (ប្រហែល ៤.៦ តោន/រ៉ៃ) និងមានប្រសិទ្ធភាពក្តោបខ្ពស់បំផុត ដោយកាត់បន្ថយការលូតលាស់ស្លឹកក្រៅឥតប្រយោជន៍។ | ទាមទារការចំណាយលើសារធាតុគីមី បច្ចេកទេសបាញ់ និងចាំបាច់ត្រូវមានការសិក្សាពីកម្រិតសំណល់ជាតិពុលមុននឹងប្រើប្រាស់ជាទូទៅ។ | ទម្ងន់ក្តោបមធ្យម ៧៧៦.១៦ ក្រាម (កើន ៣ ដង) អត្រាក្តោប ១០០%។ |
| SADH Treatment (4,000 ppm) ការប្រើប្រាស់សារធាតុ SADH កំហាប់ 4,000 ppm |
ជួយឱ្យរុក្ខជាតិក្តោបបាន ១០០% ដូចគ្នាទៅនឹងកំហាប់ 2,000 ppm និងមានទិន្នផលខ្ពស់ជាងក្រុមមិនប្រើប្រាស់។ | ខ្ជះខ្ជាយសារធាតុគីមីច្រើនជាងមុន ទន្ទឹមនឹងនេះទម្ងន់ក្តោប (៦៩៨.៣០ ក្រាម) បែរជាទាបជាងការប្រើកំហាប់ 2,000 ppm បន្តិច។ | ទម្ងន់ក្តោបមធ្យម ៦៩៨.៣០ ក្រាម អត្រាក្តោប ១០០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយ និងធនធានតម្រូវសម្រាប់ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះរួមមានការទិញសារធាតុគីមី ឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ថែទាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ទីតាំង Kamphaeng Saen ប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវវស្សាដែលមានអាកាសធាតុក្តៅនិងសើម។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កសិកម្ម និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនេះអាចយកមកប្រៀបធៀបនិងអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងស្រុក។ ទោះជាយ៉ាងណា ការសិក្សានេះផ្តោតតែលើពូជ Thianchin # 23 ដូច្នេះការអនុវត្តនៅកម្ពុជាគួរតែមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមលើពូជស្ពៃបូកគោផ្សេងទៀតដែលកសិករខ្មែរនិយមដាំ។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុទប់ស្កាត់ការលូតលាស់រុក្ខជាតិ (SADH) នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់បន្លែក្នុងរដូវវស្សា។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះអាចជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករខ្មែរតាមរយៈការដាំដុះបន្លែខុសរដូវ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការសហការស្រាវជ្រាវពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធលើបរិមាណសំណល់សារធាតុគីមីដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារជាមុនសិន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Succinic acid 2,2-dimethylhydrazide / SADH (អាស៊ីតស៊ុចស៊ីនិក ២,២-ឌីមេទីលអ៊ីដ្រាហ្ស៊ីត) | ជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាង (ស្គាល់ម៉្យាងទៀតថា Daminozide ឬ Alar) ដែលគេប្រើប្រាស់ដើម្បីទប់ស្កាត់ឬពន្យឺតការលូតលាស់ផ្នែកខាងចុងរបស់រុក្ខជាតិ ជួយឱ្យរុក្ខជាតិផ្តោតថាមពលទៅលើការបង្កើតផល ឬការបង្កើតជាដុំក្តោប។ | ដូចជាការដាក់ហ្វ្រាំងដល់ការលូតលាស់ស្លឹកឥតប្រយោជន៍ ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិយកកម្លាំងទៅបង្កើតដុំក្តោបវិញ។ |
| Off-season growing (ការដាំដុះខុសរដូវ) | ជាការដាំដុះដំណាំនៅក្រៅរដូវកាលធម្មតារបស់វា (ឧទាហរណ៍ ការដាំស្ពៃបូកគោក្នុងរដូវក្តៅ ឬរដូវវស្សា) ដែលទាមទារបច្ចេកទេសពិសេសដើម្បីឱ្យវាលូតលាស់និងផ្តល់ផលបាន ដោយសារអាកាសធាតុមិមអំណោយផល។ | ដូចជាការបង្ខំឱ្យដើមឈើចេញផ្លែនៅរដូវដែលវាមិនធ្លាប់ចេញផ្លែ តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសជំនួយ។ |
| Heading efficiency (ប្រសិទ្ធភាពនៃការក្តោប) | ជាសន្ទស្សន៍វាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការបង្កើតក្តោប ដោយគណនាតាមរយៈសមាមាត្ររវាងទម្ងន់នៃដុំក្តោប ទៅនឹងទម្ងន់ស្លឹកខាងក្រៅដែលមិនក្តោប។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបរវាងសាច់និងឆ្អឹងនៃត្រីមួយក្បាល បើសាច់ច្រើនជាងឆ្អឹង មានន័យថាវាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Plant growth retardant (សារធាតុពន្យឺតការលូតលាស់រុក្ខជាតិ) | ជាប្រភេទអរម៉ូនឬសារធាតុគីមីដែលធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងដំណើរការផលិតអរម៉ូនលូតលាស់តាមធម្មជាតិរបស់រុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមានដើមខ្លី មិនសូវលូតកម្ពស់ តែរឹងមាំ និងបង្កើនការស្តុកទុកអាហារបំប៉ន។ | ដូចជាថ្នាំដែលធ្វើឱ្យមនុស្សឈប់លូតកម្ពស់ តែប្រែក្លាយជាមានសាច់ដុំរឹងមាំ និងមានកម្លាំងខ្លាំងជាងមុន។ |
| Randomized block design (ការរចនាពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយដាក់កត្តាពិសោធន៍ (ដូចជាកំហាប់ថ្នាំខុសៗគ្នា) ដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរំខានពីភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដីកសិកម្ម។ | ដូចជាការចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| ppm - parts per million (ភាគរយក្នុងមួយលាន) | ជាខ្នាតរង្វាស់កំហាប់នៃសារធាតុណាមួយនៅក្នុងសូលុយស្យុង ដោយ ១ ppm ស្មើនឹងសារធាតុ ១ ក្រាម ក្នុងសូលុយស្យុង ១ លានក្រាម (ឬប្រមាណ ១ មីលីក្រាម ក្នុងទឹក ១ លីត្រ)។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំមួយតំណក់ទៅក្នុងទឹកមួយអាងធំ ដើម្បីវាស់ភាពព្រាលៗនៃពណ៌។ |
| LD50 - Lethal Dose, 50% (កម្រិតថ្នាំសម្លាប់ ៥០%) | ជាកម្រិតស្តង់ដារនៃភាពពុលរបស់សារធាតុណាមួយ ដែលបង្ហាញពីបរិមាណថ្នាំដែលអាចសម្លាប់សត្វពិសោធន៍ចំនួនពាក់កណ្តាល (៥០%) នៃក្រុមសត្វទាំងអស់។ បើតួលេខនេះកាន់តែធំ មានន័យថាសារធាតុនោះកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាការកំណត់ថាត្រូវញ៉ាំអំបិលប៉ុន្មានស្លាបព្រា ទើបអាចធ្វើឱ្យមនុស្សពាក់កណ្តាលក្នុងភូមិមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
