បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស៊ើបអង្កេតពីផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលប្រើប្រាស់ទូទៅក្នុងចម្ការអំពៅដូចជា Atrazine, Ametryn និង Paraquat ទៅលើមេរោគផ្សិត Fusarium moniliforme ដែលបង្កជំងឺរលាកគល់ និងឥទ្ធិពលទៅលើអតិសុខុមប្រាណប្រឆាំងនឹងមេរោគនេះក្នុងដី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបំបែកអតិសុខុមប្រាណពីដីចម្ការអំពៅ និងធ្វើតេស្តវាយតម្លៃឥទ្ធិពលរារាំងរបស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍តាមរយៈការលូតលាស់លើមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម និងការផលិតឧស្ម័នកាបូនិកក្នុងដី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ametryn Treatment ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ Ametryn |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិត Fusarium moniliforme បើធៀបនឹងថ្នាំដទៃ។ វាប៉ះពាល់ដល់ផ្សិតប្រឆាំងក្នុងកម្រិតតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ | ទោះជាយ៉ាងណា វានៅតែមានផលប៉ះពាល់ខ្លះៗទៅលើការផលិតឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) របស់អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំងនៅក្នុងដី។ | កម្រិតរារាំងពាក់កណ្តាល (ED50) ទៅលើមេរោគ F. moniliforme គឺ ៣៣,៥ ppm។ |
| Atrazine Treatment ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ Atrazine |
អាចរារាំងមេរោគផ្សិត F. moniliforme បានក្នុងកម្រិតកំហាប់ខ្ពស់។ | រារាំងទាំងស្រុងនូវការលូតលាស់របស់ផ្សិតប្រឆាំងមានប្រយោជន៍ទាំងអស់ (Antagonistic fungi) នៅកម្រិតកំហាប់ខ្ពស់ (1.0 NRR)។ | កម្រិតរារាំងពាក់កណ្តាល (ED50) ទៅលើមេរោគ F. moniliforme គឺ ២៩៨៥,៤ ppm។ |
| Paraquat Treatment ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ Paraquat |
មានផលប៉ះពាល់តិចតួចទៅលើផ្សិតប្រឆាំងមួយចំនួនដូចជា Trichoderma spp. បើធៀបនឹងថ្នាំ Atrazine។ | មានឥទ្ធិពលរារាំងយ៉ាងខ្លាំងនិងកម្រិតខ្ពស់ទៅលើគ្រប់បាក់តេរីប្រឆាំងទាំងអស់ (Antagonistic bacteria)។ | កម្រិតរារាំងពាក់កណ្តាល (ED50) ទៅលើមេរោគ F. moniliforme គឺ ៣៩៨១,១ ppm។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ផ្នែកអតិសុខុមជីវសាស្ត្រ និងឧបករណ៍វិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវាស់វែងឧស្ម័ន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សំណាកដីពីខេត្តស៊ុផាន់បុរីចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៦-១៩៨៨។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងការដាំដុះអំពៅនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសថៃ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។
ការស្រាវជ្រាវនេះពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជំងឺនិងស្មៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ជារួម ការជ្រើសរើសថ្នាំសម្លាប់ស្មៅត្រឹមត្រូវមិនត្រឹមតែជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយរក្សាបាននូវតុល្យភាពប្រព័ន្ធកសិ-អេកូឡូស៊ីក្នុងដីឱ្យមាននិរន្តរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Antagonistic microorganisms (អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង) | ជាពពួកអតិសុខុមប្រាណ (ផ្សិត ឬបាក់តេរី) ដែលមានប្រយោជន៍នៅក្នុងដី ដែលបញ្ចេញសារធាតុរារាំង ឬប្រកួតប្រជែងដើម្បីសម្លាប់និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតចង្រៃផ្សេងៗ។ | ដូចជាកងទ័ពការពារស្រុកដែលចាំវាយកម្ចាត់សត្រូវ (មេរោគ) មិនឱ្យមកបំផ្លាញដំណាំបាន។ |
| Poisoned food technique (បច្ចេកទេសចំណីពុល) | ជាវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយការលាយសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) ទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានអាហារចិញ្ចឹមមេរោគ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើសារធាតុនោះអាចរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការដាក់ថ្នាំបំពុលលាយចូលក្នុងចំណីកណ្តុរ ដើម្បីមើលថាតើកណ្តុរស៊ីហើយងាប់ឬអត់។ |
| Gas Chromatography (ម៉ាស៊ីនវិភាគឧស្ម័នក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី) | ជាបច្ចេកទេសនិងឧបករណ៍វិភាគគីមីទំនើប សម្រាប់បំបែក និងវាស់ស្ទង់បរិមាណសមាសធាតុឧស្ម័ននីមួយៗ (ដូចជាឧស្ម័នកាបូនិក CO2) ដែលបញ្ចេញដោយសកម្មភាពដកដង្ហើមរបស់អតិសុខុមប្រាណក្នុងដី។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនត្រួតពិនិត្យជាតិអាល់កុលដែលប៉ូលីសឱ្យផ្លុំ ដើម្បីដឹងថាយើងមានជាតិស្រាប៉ុន្មានក្នុងខ្យល់ដង្ហើម។ |
| Effective Dose at 50% / ED50 (កម្រិតរារាំងពាក់កណ្តាល) | ជាកម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុគីមី ឬថ្នាំ ដែលអាចបង្កើតឥទ្ធិពលរារាំងការលូតលាស់របស់អតិសុខុមប្រាណ ឬមេរោគបានចំនួនពាក់កណ្តាល (៥០%) បើធៀបនឹងពេលមិនទាន់ប្រើថ្នាំ។ | ដូចជាកម្លាំងថ្នាំពេទ្យដែលយើងលេប ថាតើត្រូវប្រើប៉ុន្មានគ្រាប់ទើបអាចសម្លាប់មេរោគក្នុងខ្លួនបាន ៥០%។ |
| Mycelial growth (ការលូតលាស់សរសៃផ្សិត) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់ជាលិកាធម្មតារបស់ផ្សិត ដែលបង្កើតជាបណ្តាញសរសៃពណ៌សតូចៗ (Hyphae) លាតសន្ធឹងលើផ្ទៃចំណី ឬក្នុងដី ដើម្បីស្រូបយកជីវជាតិសម្រាប់ការរស់រាន។ | ដូចជាការចាក់ឫសរាលដាលរបស់ដើមរុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដី ដើម្បីស្រូបយកទឹកនិងជីជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
