បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីការកំណត់ពេលវេលាដ៏ល្អប្រសើរបំផុតក្នុងការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពទឹក ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយក្នុងផលិតកម្មសណ្តែកសៀង ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលរួម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំជាប់គ្នា ដោយធ្វើការសាកល្បងលើពូជសណ្តែកសៀងចំនួន ៣ ប្រភេទ ជាមួយនឹងពេលវេលាបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពទឹកខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Full Irrigation (FI) ការស្រោចស្រពទឹកពេញលេញ (Full Irrigation) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងធានាបាននូវការលូតលាស់ពេញលេញរបស់ដំណាំសណ្តែកសៀងគ្រប់ដំណាក់កាល។ | ចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់លើការប្រើប្រាស់ទឹក និងកម្លាំងពលកម្មដោយមិនចាំបាច់នៅចុងរដូវកាល។ | ទិន្នផលជាមធ្យម ៣២២ គ.ក្រ/រ៉ៃ និង ២១១ គ.ក្រ/រ៉ៃ សម្រាប់ការពិសោធន៍ទាំងពីរ ដោយមិនមានភាពខុសគ្នាសំខាន់ពីការបញ្ឈប់នៅ R6 ឡើយ។ |
| Irrigation terminated at R6 stage ការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពនៅដំណាក់កាល R6 (Full Seed) |
រក្សាបានទិន្នផលខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងការស្រោចស្រពពេញលេញ ព្រមទាំងជួយសន្សំសំចៃទឹក និងកាត់បន្ថយការចំណាយ។ | ទាមទារការតាមដានដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ដំណាំឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីបញ្ឈប់ទឹកឱ្យចំពេលវេលា។ | ទិន្នផលមិនមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីវិធី FI ឡើយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសន្សំការស្រោចទឹកបាន ១ ទៅ ២ ដង និងកាត់បន្ថយទឹកបានពី ២១-៦៩ ម.ម។ |
| Irrigation terminated at R1 and R3 stages ការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពនៅដំណាក់កាល R1 និង R3 |
សន្សំសំចៃបរិមាណទឹកបានច្រើនបំផុត ដោយបញ្ឈប់ការស្រោចទឹកពី ២ ទៅ ៤ ដង។ | ធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការថយចុះនៃចំនួនផ្លែក្នុងមួយដើម និងទំហំគ្រាប់។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះរហូតដល់ ៣៥% (សម្រាប់ R1) និង ២៨% (សម្រាប់ R3) បើធៀបនឹងការស្រោចស្រពពេញលេញ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍វាស់ស្ទង់កសិកម្មមូលដ្ឋាន ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន និងឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Chai Nat ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើប្រភេទដីល្បាយឥដ្ឋ (Silty clay loam) ដែលមានសមត្ថភាពរក្សាទឹកបានល្អ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះអាចមានភាពប្រែប្រួល ប្រសិនបើអនុវត្តលើតំបន់ដែលមានដីខ្សាច់ (Sandy soil) ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាបន្ថែមពីសមត្ថភាពរក្សាទឹករបស់ដីក្នុងតំបន់ជាក់លាក់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាកាសធាតុស្រដៀងគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់ការអនុវត្តជាមូលដ្ឋាន។
យុទ្ធសាស្ត្រនៃការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពទឹកនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយចំណាយផលិតកម្ម និងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកនារដូវប្រាំង។
ជារួម ការយល់ដឹងពីពេលវេលាដ៏ស័ក្តិសមក្នុងការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រព គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដែលអាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងប្រើប្រាស់ធនធានទឹកដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Irrigation Termination (ការបញ្ឈប់ការស្រោចស្រពទឹក) | សំដៅលើការបញ្ឈប់ការផ្តល់ទឹកដល់ដំណាំនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការលូតលាស់ ដើម្បីសន្សំសំចៃទឹករួមទាំងកាត់បន្ថយចំណាយ ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលសរុប។ | ដូចជាការផ្តាច់ទឹកដោះកូនក្មេងនៅពេលដែលគេអាចញ៉ាំអាហាររឹងបានគ្រប់គ្រាន់ហើយ ដោយមិនចាំបាច់បន្តចំណាយលើទឹកដោះគោទៀត។ |
| R6 growth stage (ដំណាក់កាលលូតលាស់ R6 ឬដំណាក់កាលគ្រាប់ពេញ) | ជាដំណាក់កាលបន្តពូជរបស់សណ្តែកសៀង ដែលគ្រាប់សណ្តែកលូតលាស់ពេញលេញនិងបំពេញចន្លោះក្នុងផ្លែស្ទើរតែទាំងស្រុង (Full seed) ដែលជាពេលដំណាំលែងសូវត្រូវការទឹកច្រើនដើម្បីលូតលាស់ទៀត។ | ប្រៀបដូចជាយុវជនដែលពេញវ័យនិងមានរាងកាយលូតលាស់ពេញលេញ លែងត្រូវការអាហារបំប៉នសម្រាប់លូតកម្ពស់បន្តទៀត។ |
| Leaf Area Index (LAI) (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជារង្វាស់នៃផ្ទៃក្រឡាស្លឹកសរុបរបស់រុក្ខជាតិធៀបនឹងផ្ទៃដីដាំដុះ ដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ដំណាំក្នុងការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគបង្កើតអាហារ។ | ដូចជាការវាស់ទំហំនៃបន្ទះសូឡាដែលបានដំឡើងនៅលើដំបូលផ្ទះ ផ្ទៃបន្ទះសូឡាកាន់តែធំ វាស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យបានកាន់តែច្រើន។ |
| Crop Growth Rate (CGR) (អត្រាកំណើនដំណាំ) | ជាការវាស់ស្ទង់ល្បឿននៃការកើនឡើងម៉ាស ឬទម្ងន់ស្ងួតរបស់ដំណាំក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃដី ក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីវាយតម្លៃពីភាពរឹងមាំនិងផលិតភាពរបស់វា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់កូនក្មេងរៀងរាល់ខែ ដើម្បីមើលថាតើគេធំលឿនប៉ុនណាក្នុងមួយខែៗ។ |
| Silty clay loam (ដីល្បាយឥដ្ឋ) | ជាប្រភេទដីដែលមានការលាយបញ្ចូលគ្នានូវភាគល្អិតដីឥដ្ឋ ដីល្បាយ និងដីខ្សាច់ក្នុងសមាមាត្រមួយដែលធ្វើឱ្យវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការរក្សាជាតិសំណើម និងសារធាតុចិញ្ចឹមបានយូរសម្រាប់ដំណាំ។ | ដូចជាអេប៉ុងលាងចានដែលអាចស្រូបនិងស្តុកទឹកទុកបានយូរ មិនងាយហួតអស់លឿនដូចការចាក់ទឹកលើកម្រាលឥដ្ឋ។ |
| U.S. Class A pan (ឧបករណ៍វាស់រំហួតទឹក U.S. Class A pan) | ជាឧបករណ៍ស្តង់ដាររាងជាថាសមូល ប្រើសម្រាប់វាស់បរិមាណទឹកដែលហួតទៅក្នុងបរិយាកាស ដើម្បីជួយកសិករគណនាពីតម្រូវការទឹកដែលត្រូវស្រោចស្រពបំពេញបន្ថែមឱ្យដំណាំ។ | ដូចជាការដាក់ចានទឹកមួយចោលហាលថ្ងៃ ហើយវាស់មើលថាតើទឹកស្រកអស់ប៉ុន្មាន ដើម្បីដឹងថាថ្ងៃនេះក្តៅខ្លាំងធ្វើឱ្យទឹកហួតអស់កម្រិតណា។ |
| Yield components (សមាសធាតុទិន្នផល) | ជាកត្តាផ្សេងៗដែលរួមចំណែកបង្កើតបានជាទិន្នផលសរុបរបស់ដំណាំ។ សម្រាប់សណ្តែកសៀង វារួមមាន ចំនួនផ្លែក្នុងមួយដើម ចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយផ្លែ និងទំហំឬទម្ងន់គ្រាប់។ | ដូចជាការគណនាប្រាក់ខែសរុប ដែលបានមកពីការបូកបញ្ចូលគ្នានូវប្រាក់គោល ប្រាក់លើកទឹកចិត្ត និងប្រាក់ថ្លៃធ្វើការថែមម៉ោង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
