បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងកំណត់រកគម្លាតជួរ និងចំនួនដើមក្នុងមួយរន្ធដ៏ល្អប្រសើរបំផុត សម្រាប់បង្កើនអាហារូបត្ថម្ភ ទិន្នផល និងគុណភាពទីផ្សារនៃការផលិតសណ្តែកសៀងបន្លែ (Vegetable soybean)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែប 2x2 Factorial ក្នុងប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (RCB) ដោយធ្វើការសាកល្បងលើពូជសណ្តែកសៀង AGS 292 ក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ ២០០៤-២០០៥។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Spacing 50x20 cm with 2 plants/hill គម្លាតដាំដុះ ៥០x២០ សង់ទីម៉ែត្រ (២ ដើម/រន្ធ) |
ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត និងទទួលបានផ្លែមានគុណភាពល្អ (ទំហំធំ និងកម្រិតជាតិស្ករខ្ពស់)។ កាត់បន្ថយការចំណាយលើគ្រាប់ពូជ ដោយសារប្រើដង់ស៊ីតេដើមតិច (៣២.០០០ ដើម/រ៉ៃ)។ | ទាមទារការរៀបចំដីនិងចន្លោះធំជាងបន្តិចដែលអាចទុកចន្លោះឱ្យស្មៅដុះបើគ្មានការគ្រប់គ្រងល្អ។ មិនផ្តល់ប្រាក់ចំណេញទេនៅរដូវវស្សាចុងឆ្នាំ។ | ទទួលបានទិន្នផល ៨៧៤ គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញដុល ២.៧៨៦ បាត/រ៉ៃ ក្នុងរដូវវស្សាដើមឆ្នាំ។ |
| Spacing 40x20 cm with 3 plants/hill គម្លាតដាំដុះ ៤០x២០ សង់ទីម៉ែត្រ (៣ ដើម/រន្ធ) |
អាចដាំបានចំនួនដើមច្រើនក្នុងមួយរ៉ៃ (៤០.០០០ ដើម/រ៉ៃ) ដែលបង្កើនដង់ស៊ីតេដំណាំសរុបនៅលើផ្ទៃដី។ | ចំណាយដើមទុនលើគ្រាប់ពូជច្រើន ប៉ុន្តែផ្តល់ទិន្នផលទាប និងគុណភាពផ្លែធ្លាក់ចុះ (ទំហំតូច)។ ធ្វើឱ្យកសិករខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ។ | ទទួលបានទិន្នផលត្រឹមតែ ៦០៥ គ.ក/រ៉ៃ និងខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ -៧១១ បាត/រ៉ៃ ក្នុងរដូវវស្សាដើមឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបង្ហាញពីការចំណាយអថេរ (Variable costs) ដែលប្រែប្រួលទៅតាមបរិមាណគ្រាប់ពូជ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការប្រមូលផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការឈៀងម៉ៃ (CMFCRC) ប្រទេសថៃ ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុរដូវវស្សាឆ្នាំ ២០០៤-២០០៥ ដោយផ្តោតលើពូជតែមួយគត់គឺពូជ AGS 292។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងបន្ថែមលើប្រភេទដី និងពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុកកម្ពុជា ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែលម្អបច្ចេកទេសដាំដុះដំណាំសណ្តែកសៀងឱ្យមានស្តង់ដារ។
ជារួម បច្ចេកទេសកំណត់គម្លាតដាំដុះនេះផ្តល់នូវជម្រើសជាក់ស្តែង និងផ្អែកលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីជួយបង្កើនផលិតភាព និងប្រាក់ចំណេញសម្រាប់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vegetable soybean (សណ្តែកសៀងបន្លែ) | ជាប្រភេទសណ្តែកសៀងដែលគេប្រមូលផលនៅពេលវានៅខ្ចី (ពណ៌បៃតង) សម្រាប់បរិភោគជាបន្លែ ឬជាអាហារសម្រន់ដោយស្ងោរទាំងសំបក ខុសពីសណ្តែកសៀងទូទៅដែលទុកឲ្យទុំស្ងួតដើម្បីយកគ្រាប់។ | ដូចជាការបេះពោតស្ងោរមកញ៉ាំនៅពេលវានៅខ្ចីផ្អែម ជំនួសឲ្យការទុកវាឲ្យទុំក្រៀមដើម្បីយកគ្រាប់ទៅកិនជាចំណីសត្វ។ |
| Spacing (គម្លាតជួរដាំដុះ) | ជាការកំណត់ចម្ងាយពីដើមមួយទៅដើមមួយ និងពីជួរមួយទៅជួរមួយ (ឧទាហរណ៍ ៥០x២០ សង់ទីម៉ែត្រ) ដើម្បីធានាថាដំណាំនីមួយៗទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទឹក និងជីវជាតិដីគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាការរៀបចំកន្លែងអង្គុយឲ្យសិស្សក្នុងថ្នាក់រៀន បើអង្គុយញឹកពេកនឹងចង្អៀតពិបាករៀន បើឃ្លាតពេកខាតកន្លែង។ |
| Plants/hill (ចំនួនដើមក្នុងមួយរន្ធ) | ជាចំនួនគ្រាប់ពូជ ឬកូនរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានដាំរួមគ្នានៅក្នុងរន្ធតែមួយនៅលើរងដាំដុះ។ ការកំណត់ចំនួននេះជួយគ្រប់គ្រងដង់ស៊ីតេនៃដើមដំណាំសរុបនៅលើផ្ទៃដី។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តថាតើគួរដាក់ត្រីប៉ុន្មានក្បាលក្នុងអាងមួយ ដើម្បីកុំឲ្យវាដណ្តើមចំណី និងអុកស៊ីហ្សែនគ្នា។ |
| 2x2 factorial in RCB (ការរចនាពិសោធន៍បែប Factorial ២x២ ក្នុងប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដោយសាកល្បងកត្តាពីរ (ឧទាហរណ៍ គម្លាតជួរ និងចំនួនដើមក្នុងមួយរន្ធ) ដែលកត្តានីមួយៗមាន ២ កម្រិត ព្រមទាំងបែងចែកដីជាប្លុកដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នារបស់គុណភាពដី។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសាកល្បងរូបមន្តធ្វើនំ ដោយប្តូរបរិមាណស្ករ (តិច និង ច្រើន) និងសីតុណ្ហភាពឡ (ក្តៅ និង ល្មម) ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលការបន្សំមួយណាដែលធ្វើឲ្យនំឆ្ងាញ់ជាងគេ។ |
| Gross margin (ប្រាក់ចំណេញដុល) | គឺជាប្រាក់ចំណូលសរុបដែលទទួលបានពីការលក់ទិន្នផលកសិកម្ម ដកចេញនូវតែការចំណាយអថេរ (ដូចជាថ្លៃពូជ ជី ថ្នាំ និងពលកម្ម) ប៉ុន្តែមិនទាន់ដកចំណាយថេរ (ដូចជាថ្លៃរំលស់គ្រឿងចក្រ ឬថ្លៃជួលដីប្រចាំឆ្នាំ) នោះទេ។ | ដូចជាលុយដែលអ្នកលក់កាហ្វេសល់ បន្ទាប់ពីទូទាត់ថ្លៃទិញកាហ្វេ ទឹកកក និងកែវ រួចរាល់ តែមិនទាន់គិតថ្លៃឈ្នួលតូបប្រចាំខែ។ |
| Standard yield (ទិន្នផលស្តង់ដារ) | ជាបរិមាណទិន្នផលសណ្តែកសៀងដែលបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌតម្រូវរបស់ទីផ្សារ (ឧទាហរណ៍ មានទំហំធំ ពណ៌ស្អាត និងមិនមានស្នាមសត្វល្អិតខាំ) ដែលអាចលក់បានក្នុងតម្លៃពេញ។ | ដូចជាការរើសយកតែផ្លែស្វាយដែលធំល្អ និងមិនរលួយ ដើម្បីយកទៅវេចខ្ចប់លក់នៅផ្សារទំនើប ចំណែកឯផ្លែខូចៗត្រូវដកចេញ។ |
| Variable costs (ចំណាយអថេរ) | ជាការចំណាយក្នុងការផលិតដែលប្រែប្រួលទៅតាមទំហំនៃការផលិត ឬបច្ចេកទេសដែលបានប្រើ ដូចជាថ្លៃគ្រាប់ពូជ ជីគីមី និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការប្រមូលផលដែលកើនឡើងនៅពេលទិន្នផលកើនឡើង។ | ដូចជាថ្លៃចាក់សាំងម៉ូតូ បើអ្នកជិះឆ្ងាយវាអស់លុយច្រើន បើជិះជិតវាអស់លុយតិច វាប្រែប្រួលតាមការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
