បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់នៃគ្រោះរាំងស្ងួត និងការខ្វះខាតទឹក ដែលធ្វើឱ្យថយចុះដល់ការលូតលាស់ និងទិន្នផលរបស់ដំណាំអំពៅ (Saccharum spp.) ព្រមទាំងវាយតម្លៃស្វែងរកពូជអំពៅដែលមានភាពធន់ខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍ដាំក្នុងផើងដោយប្រើប្រាស់របបទឹកពីរប្រភេទគឺ ការស្រោចទឹកធម្មតា និងការផ្តាច់ទឹករយៈពេល ២០ថ្ងៃ លើពូជអំពៅចំនួន ៥ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| ROC16 Cultivar (Drought Tolerant) ពូជអំពៅ ROC16 (ធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត) |
ផ្តល់សន្ទស្សន៍ភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត (DTI) ខ្ពស់ជាងគេបំផុត និងរក្សាកម្ពស់ដើមបានល្អ (១៤០,៥សង់ទីម៉ែត្រ) ព្រមទាំងមានអត្រា Fv/Fm ខ្ពស់ក្រោមលក្ខខណ្ឌខ្វះទឹក។ | ទម្ងន់ដើមស្រស់នៅពេលប្រមូលផលមិនទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ នោះទេ ធៀបនឹងពូជ ROC22។ | សន្ទស្សន៍ DTI ខ្ពស់បំផុត (០,៦៩) បង្ហាញពីសមត្ថភាពបន្ស៊ាំដ៏ល្អបំផុតក្នុងការទប់ទល់នឹងភាពរាំងស្ងួតរយៈពេល២០ថ្ងៃ។ |
| ROC22 Cultivar (High Biomass under Stress) ពូជអំពៅ ROC22 (រក្សាទម្ងន់ជីវម៉ាសបានល្អពេលខ្វះទឹក) |
ផ្តល់ទម្ងន់ដើមស្រស់ខ្ពស់ជាងគេបំផុត និងរក្សាកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល (SCMR) បានខ្ពស់ល្អប្រសើរក្រោមលក្ខខណ្ឌតានតឹងនៃគ្រោះរាំងស្ងួត។ | មានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នូវទំហំស្លឹក និងកម្ពស់ដើម ហើយសន្ទស្សន៍ DTI មានកម្រិតទាបជាង ROC16 (០,៥៥)។ | ទទួលបានទម្ងន់ដើមស្រស់ខ្ពស់ជាងគេ (៥០,៦ ក្រាម) ទោះបីជាស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រោះរាំងស្ងួត។ |
| VL06 Cultivar (Drought Sensitive) ពូជអំពៅ VL06 (ងាយរងគ្រោះពីរាំងស្ងួត) |
សន្ទស្សន៍ DTI របស់ពូជនេះស្ថិតនៅលំដាប់ទី២បន្ទាប់ពី ROC16 ទោះបីជាមានទំហំដើមតូចក៏ដោយ។ | ងាយរងគ្រោះថ្នាក់ជាងគេដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត ដោយមានទម្ងន់ដើមស្រស់ និងកម្ពស់ដើមទាបជាងគេបំផុត ក៏ដូចជាកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល SCMR ទាប។ | ទម្ងន់ដើមស្រស់ទាបបំផុត (៤៤,៤ ក្រាម) ប៉ុន្តែនៅតែអាចរក្សាសន្ទស្សន៍ DTI នៅកម្រិត ០,៦៨ ធៀបនឹងលក្ខខណ្ឌធម្មតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការរៀបចំសម្ភារៈបន្ទប់ពិសោធន៍ សម្ភារៈកសិកម្ម និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សរីរវិទ្យារុក្ខជាតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌផ្ទះសំណាញ់ និងប្រើប្រាស់ផើងប្លាស្ទិកនៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ដែលអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីភាពស្មុគស្មាញនៃលក្ខខណ្ឌដីចម្ការអំពៅជាក់ស្តែងឡើយ។ សម្រាប់កម្ពុជា លទ្ធផលនេះមានតម្លៃជាមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែទាមទារការសាកល្បងផ្ទាល់នៅលើប្រភេទដីចម្ការ (ដូចជាដីក្រហម ឬដីល្បាយខ្សាច់) ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្ម។
វិធីសាស្ត្រវាស់វែងសរីរវិទ្យា និងទិន្នន័យនៃពូជអំពៅទាំងនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវសូចនាករសរីរវិទ្យា (Physiological parameters) ទៅក្នុងកម្មវិធីជ្រើសរើសពូជដំណាំ នឹងជួយបង្កើនភាពធន់នៃវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| SPAD reading (ការវាស់វែងកម្រិត SPAD ឬកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល) | ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ SPAD (Soil Plant Analysis Development) ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពខៀវស្រងាត់ ឬបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលដែលមាននៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិដោយមិនចាំបាច់កាត់ស្លឹកយកទៅវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ វាជួយប្រាប់ពីសុខភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការវាស់សម្ពាធឈាមរបស់មនុស្សដើម្បីដឹងពីសុខភាពទូទៅ ការវាស់ SPAD ជួយប្រាប់យើងថាស្លឹកមានកម្រិតមេពណ៌ខៀវគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតអាហារឬទេ។ |
| Maximum photochemical efficiency / Fv/Fm (ប្រសិទ្ធភាពអតិបរមានៃរស្មីគីមី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធពន្លឺទី២ (Photosystem II) នៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ក្នុងការស្រូបយកពន្លឺយកទៅបំប្លែងជាថាមពល។ នៅពេលរុក្ខជាតិជួបគ្រោះរាំងស្ងួត សូចនាករនេះនឹងធ្លាក់ចុះដែលបង្ហាញពីរស្មីសំយោគចុះខ្សោយ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើផ្ទាំងសូឡាអាចស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យមកបំប្លែងជាអគ្គិសនីបានល្អប៉ុណ្ណា បើរុក្ខជាតិស្ត្រេសខ្វះទឹក ប្រសិទ្ធភាពនៃការបំប្លែងពន្លឺនេះក៏ថយចុះ។ |
| Stomatal density (ដង់ស៊ីតេរន្ធញើសស្លឹក) | ចំនួនរន្ធញើស (stomata) ដែលមាននៅលើផ្ទៃជាក់លាក់ណាមួយនៃស្លឹក (ជាទូទៅគិតជាចំនួនរន្ធក្នុងមួយមិល្លីម៉ែត្រការ៉េ)។ រុក្ខជាតិប្រើរន្ធញើសទាំងនេះដើម្បីស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក និងបញ្ចេញចំហាយទឹក ហើយវាអាចប្រែប្រួលដង់ស៊ីតេដើម្បីបន្ស៊ាំខ្លួននឹងភាពរាំងស្ងួត។ | ប្រៀបដូចជារន្ធញើសនៅលើស្បែករបស់យើងដែលបើកដើម្បីបញ្ចេញញើស ប៉ុន្តែសម្រាប់រុក្ខជាតិ វាប្រើសម្រាប់ទាំងការដកដង្ហើមនិងការគ្រប់គ្រងការបាត់បង់ជាតិទឹក។ |
| Drought tolerance index / DTI (សន្ទស្សន៍ភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត) | ជាតម្លៃដែលបានមកពីការគណនាប្រៀបធៀបទម្ងន់ជីវម៉ាស ឬទិន្នផលរបស់រុក្ខជាតិដែលដាំក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្វះទឹក ទៅនឹងរុក្ខជាតិដែលដាំក្នុងលក្ខខណ្ឌមានទឹកគ្រប់គ្រាន់។ តម្លៃ DTI កាន់តែខ្ពស់ បង្ហាញថារុក្ខជាតិនោះកាន់តែមានភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត។ | ដូចជាពិន្ទុប្រឡងវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពស៊ូទ្រាំនឹងការលំបាក បើពិន្ទុ DTI ខ្ពស់មានន័យថាទោះអត់ទឹកក៏រុក្ខជាតិនេះនៅតែអាចលូតលាស់បានល្អជាងគេ។ |
| Photosynthetic pigments (សារធាតុពណ៌រស្មីសំយោគ) | សមាសធាតុគីមីនៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិ (រួមមានក្លរ៉ូហ្វីល a ក្លរ៉ូហ្វីល b និងការ៉ូទីណូអ៊ីត) ដែលមានតួនាទីស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីដំណើរការរស្មីសំយោគបង្កើតជាចំណីអាហារ។ ភាពរាំងស្ងួតខ្លាំងអាចធ្វើឱ្យខូចខាត ឬកាត់បន្ថយបរិមាណសារធាតុទាំងនេះ។ | ប្រៀបដូចជាអង់តែនទូរទស្សន៍ដែលចាំទទួលរលកសញ្ញា សារធាតុពណ៌ទាំងនេះមានតួនាទីចាំចាប់យកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីយកមកផលិតអាហារចិញ្ចឹមដើម។ |
| Field capacity (សមត្ថភាពផ្ទុកទឹកអតិបរមារបស់ដី) | បរិមាណសំណើមទឹកដែលដីអាចទប់ជាប់ បន្ទាប់ពីទឹកដែលលើសត្រូវបានស្រកអស់ដោយសារកម្លាំងទំនាញផែនដី (ជាទូទៅក្រោយពេលស្រោចទឹកជោកពី ១ ទៅ ២ថ្ងៃ)។ នេះជាលក្ខខណ្ឌស្តង់ដារដែលដីមានជាតិទឹកគ្រប់គ្រាន់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិដោយគ្មានសម្ពាធ។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលយើងជ្រលក់ទឹក រួចលើកឱ្យស្រកទឹកតក់ៗអស់ ទឹកដែលនៅសល់កក់នៅក្នុងអេប៉ុងនោះហើយគឺប្រៀបបាននឹង Field capacity នៃដី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
