បញ្ហា (The Problem)៖ ត្រសក់ជាបន្លែដែលឆាប់ខូច និងងាយរងការចម្លងរោគពីបាក់តេរីបង្កជំងឺ ដែលទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយក្រោយការប្រមូលផលដើម្បីពន្យារអាយុកាលស្តុកទុក និងធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបចំ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃសូលុយស្យុងថ្នាំកូតដែលអាចបរិភោគបាន ដែលផ្សំពីម្សៅដំឡូងមី អំបិលសរីរាង្គ និងអាស៊ីតអាសេទិក ទៅលើការកម្ចាត់មេរោគ និងគុណភាពត្រសក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Uncoated Control (CON) ត្រសក់មិនបានស្រោបថ្នាំកូត (Control) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើមបន្ថែម ឬដំណើរការស្រោបថ្នាំកូតឡើយ។ វាមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មបែបប្រពៃណី។ | ត្រសក់ឆាប់ខូចគុណភាព និងមានអត្រាកំណើនបាក់តេរីខ្ពស់ ជាពិសេស E. coli និង S. aureus ក្នុងអំឡុងពេលស្តុកទុក។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃសេនសូរី (Sensory evaluation) ទាបជាងគេ និងមានការកើនឡើងនៃចំនួនបាក់តេរីរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃការស្តុកទុក។ |
| Sodium lactate + Acetic acid coating (SA) ថ្នាំកូតម្សៅដំឡូងមី បន្ថែមសូដ្យូមឡាក់តាត និងអាស៊ីតអាសេទិក (SA) |
មានសមត្ថភាពរក្សាពណ៌ត្រសក់បានល្អប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីស្តុកទុក និងជួយកាត់បន្ថយបាក់តេរីបានមួយកម្រិត។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរី E. coli និងផ្សិតនៅមានកម្រិតទាបជាងរូបមន្តដែលរួមបញ្ចូលប៉ូតាស្យូមស័របាត (SPA)។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃពណ៌ខ្ពស់ជាងគេ (6.8) បន្ទាប់ពីស្តុកទុក ៣ថ្ងៃ ប៉ុន្តែបន្ថយ S. aureus បានត្រឹមតែ 1 log cfu/g ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Sodium lactate + Potassium sorbate + Acetic acid coating (SPA) ថ្នាំកូតម្សៅដំឡូងមី បន្ថែមសូដ្យូមឡាក់តាត ប៉ូតាស្យូមស័របាត និងអាស៊ីតអាសេទិក (SPA) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរីបង្កជំងឺ ដោយសារឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នា (Synergistic effect) នៃសារធាតុទាំងបី និងកម្រិត pH ទាប។ | អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការវាយតម្លៃសេនសូរីផ្នែកពណ៌បន្តិចបន្តួចនៅពេលស្តុកទុកយូរ បើធៀបនឹងរូបមន្ត SA។ | កាត់បន្ថយបាក់តេរី E. coli បានចំនួន 3.5 log cfu/g ភ្លាមៗក្រោយពេលកូត និងអាចរក្សាគុណភាពបានល្អរហូតដល់ ១២ថ្ងៃ ក្នុងសីតុណ្ហភាព 4°C។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវសារធាតុគីមីប្រើប្រាស់ក្នុងចំណីអាហារ សម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រ និងឧបករណ៍គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart) ដោយប្រើប្រាស់ពូជត្រសក់ និងទម្រង់អាកាសធាតុស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើពូជត្រសក់ក្នុងស្រុក កម្រិតអនាម័យក្នុងខ្សែចង្វាក់ប្រមូលផល និងសីតុណ្ហភាពរក្សាទុកជាក់ស្តែង។
បច្ចេកវិទ្យាថ្នាំកូតពីម្សៅដំឡូងមីនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងសហគ្រាសកែច្នៃចំណីអាហារនៅកម្ពុជា ដោយសារវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរកនិងមានតម្លៃថោក។
បច្ចេកវិទ្យានេះគឺជាដំណោះស្រាយដែលមានចំណាយទាប (Low-cost hurdle technology) និងសក្តិសមបំផុតសម្រាប់កាត់បន្ថយការខាតបង់ក្រោយពេលប្រមូលផល និងលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Antimicrobial coating (ថ្នាំកូតប្រឆាំងមេរោគ) | ជាស្រទាប់ស្តើងដែលអាចបរិភោគបាន ដែលត្រូវស្រោបពីលើបន្លែផ្លែឈើដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីបង្កជំងឺនិងផ្សិត ព្រមទាំងជួយពន្យារអាយុកាលស្តុកទុក។ | ដូចជាការពាក់អាវភ្លៀងស្តើងមួយជាន់ដើម្បីការពារទឹក និងមេរោគមិនឱ្យជ្រាបចូលទៅក្នុងស្បែកបន្លែផ្លែឈើ។ |
| Hurdle technology (បច្ចេកវិទ្យាឧបសគ្គ) | ជាវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់កត្តាពីរ ឬច្រើនរួមបញ្ចូលគ្នា (ឧទាហរណ៍ សីតុណ្ហភាពទាប កម្រិត pH ទាប និងសារធាតុប្រឆាំងមេរោគ) ដើម្បីបង្កើតជាឧបសគ្គច្រើនជាន់ក្នុងការរារាំងការលូតលាស់របស់អតិសុខុមប្រាណក្នុងចំណីអាហារ។ | ដូចជាការសាងសង់របងការពារជាច្រើនជាន់ដើម្បីរារាំងចោរ (មេរោគ) មិនឱ្យចូលក្នុងផ្ទះ (ចំណីអាហារ) បានដោយងាយ។ |
| Gelatinization (ការកកជាជែល) | ជាដំណើរការដែលគ្រាប់ម្សៅ (Starch) ស្រូបយកទឹក រួចប៉ោងឡើងនិងបែកធ្លាយនៅពេលត្រូវកម្តៅដល់សីតុណ្ហភាពជាក់លាក់ណាមួយ បង្កើតបានជាសូលុយស្យុងខាប់រអិលដែលអាចយកទៅធ្វើជាថ្នាំកូតបាន។ | ដូចជាការដាំបបរ ដែលគ្រាប់អង្ករស្រូបទឹកនិងរីកធំរហូតដល់ខាប់ស្អិតចូលគ្នាជាល្បាយតែមួយ។ |
| Synergy (ឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នា) | ជាសកម្មភាពដែលសារធាតុពីរ ឬច្រើន (ដូចជាអំបិលសរីរាង្គ និងអាស៊ីត) ធ្វើការរួមគ្នាបង្កើតបានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងមេរោគខ្ពស់ជាងការបូកបញ្ចូលប្រសិទ្ធភាពរបស់សារធាតុនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់សហការគ្នារុញឡានដែលខូច ដែលបានកម្លាំងខ្លាំងនិងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមនុស្សម្នាក់ៗរុញរៀងខ្លួន។ |
| Film disk agar diffusion assay (ការធ្វើតេស្តរារាំងមេរោគនៅលើចានអាហ្គារ) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុប្រឆាំងមេរោគ ដោយការន្តក់សូលុយស្យុងលើចានចិញ្ចឹមមេរោគ រួចវាស់អង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់ថ្លាដែលមេរោគមិនអាចដុះបាន (Inhibition zone)។ | ដូចជាការទម្លាក់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅលើវាលស្មៅ រួចវាស់មើលទំហំរង្វង់នៃផ្ទៃដីដែលស្មៅងាប់។ |
| GRAS materials (សារធាតុដែលទទួលស្គាល់ថាមានសុវត្ថិភាព) | មកពីពាក្យពេញ Generally Recognized as Safe ជាចំណាត់ថ្នាក់នៃសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណីអាហារ (Food additives) ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអ្នកជំនាញថាមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។ | ដូចជាតែមបញ្ជាក់ស្តង់ដារគុណភាពដែលបិទលើផលិតផល ដើម្បីធានាថាវាពិតជាមិនមានជាតិពុលសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ |
| Log cfu/g (ឯកតារង្វាស់ចំនួនបាក់តេរី) | ជាឯកតាគណិតវិទ្យា (Logarithmic scale នៃ Colony forming units) ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ចំនួនកោសិកាបាក់តេរីឬផ្សិតដែលមានជីវិតនិងអាចបង្កាត់ពូជបាន នៅក្នុងគំរូចំណីអាហារទម្ងន់ ១ ក្រាម។ | ជាប្រព័ន្ធរាប់ចំនួនប្រជាជនបាក់តេរីរាប់លានក្បាលនៅក្នុងក្រុងតូចមួយ ដែលជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងពីកម្រិតនៃការចម្លងរោគបានងាយស្រួល។ |
| Sensory evaluation (ការវាយតម្លៃសេនសូរី) | ជាការវាយតម្លៃគុណភាពអាហារដោយប្រើប្រាស់ញាណរបស់មនុស្ស (ដូចជាការមើលពណ៌ ការភ្លក់រសជាតិ ក្លិន និងវាស់ស្ទង់វាយនភាព) ដើម្បីកត់ត្រាពីកម្រិតនៃការទទួលយករបស់អ្នកបរិភោគតាមរយៈមាត្រដ្ឋាន (Hedonic scale)។ | ដូចជាការឱ្យគណៈកម្មការភ្លក់មុខម្ហូបក្នុងការប្រកួតធ្វើម្ហូប រួចផ្តល់ពិន្ទុលើរសជាតិ ក្លិន និងរូបរាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
