បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបំពុលបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយកាកសំណល់ពីការចិញ្ចឹមជ្រូកក្នុងទីក្រុងហាណូយ និងស្វែងយល់ពីកត្តាចិត្តសាស្ត្រដែលជំរុញ ឬរារាំងកសិករក្នុងការកែច្នៃទឹកសំណល់នេះសម្រាប់ការដាំដុះដំណាំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក (Theory of Planned Behavior) និងការធ្វើគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីវិភាគទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM) within TPB ការធ្វើគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ (SEM) ក្នុងក្របខណ្ឌទ្រឹស្តី TPB |
អាចវិភាគទំនាក់ទំនងដ៏ស្មុគស្មាញរវាងអថេរកំបាំង (ដូចជា អាកប្បកិរិយា បទដ្ឋានសង្គម) និងការសម្រេចចិត្តជាក់ស្តែងបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយមានការផ្ទៀងផ្ទាត់កម្រិតស្ថិតិខ្ពស់។ | ទាមទារទំហំសំណាកធំ (យ៉ាងតិច១៧៧សំណាកក្នុងករណីនេះ) និងទាមទារជំនាញកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិ។ | បានបញ្ជាក់ពីសម្មតិកម្មចំនួន ៥ ក្នុងចំណោម ៧ ដោយបង្ហាញថា 'អាកប្បកិរិយា' មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំងបំផុតទៅលើចេតនាទិញយកបច្ចេកវិទ្យា (β = 0.96)។ |
| Descriptive Statistical Analysis ការវិភាគស្ថិតិពិពណ៌នា |
ងាយស្រួលយល់ និងផ្តល់រូបភាពទូទៅយ៉ាងរហ័សអំពីលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ និងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់នៅក្នុងតំបន់សិក្សា។ | មិនអាចវាស់វែង ឬទស្សន៍ទាយពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្ត ឬចេតនារបស់កសិករបានទេ។ | បង្ហាញថាកសិករត្រឹមតែ ៣៧% ប៉ុណ្ណោះដែលប្រើប្រាស់ទឹកសំណល់សត្វជ្រូកសម្រាប់ការដាំដុះ ធៀបនឹងការប្រើលាមកដែលមានរហូតដល់ ៥៦%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីមូលដ្ឋានដោយផ្ទាល់ និងតម្រូវឱ្យមានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេសសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ជាយក្រុងហាណូយ ដោយផ្តោតលើកសិករចិញ្ចឹមជ្រូកចំនួន ១៧៧ នាក់ ដែលភាគច្រើនមានការអប់រំកម្រិតអនុវិទ្យាល័យ និងមានអាយុជាមធ្យម ៥១ ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចប្រៀបធៀបបានសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកសិករនៅតំបន់ជនបទកម្ពុជាមានលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ និងទម្រង់នៃការចិញ្ចឹមសត្វខ្នាតតូចនិងមធ្យម (ជាមធ្យម១១២ក្បាល/កសិដ្ឋាន) ស្រដៀងគ្នានេះ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្ម និងបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកត្តាចិត្តសាស្ត្រទាំងនេះ នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាអាចបង្កើតកម្មវិធីលើកទឹកចិត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មឡើងវិញតាមទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចចក្រា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Theory of Planned Behavior (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយចេតនារបស់ពួកគេ ដែលចេតនានោះកើតចេញពីអាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួន បទដ្ឋានសង្គម និងការយល់ឃើញពីការគ្រប់គ្រងលើទង្វើនោះ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទថ្មីមួយ ដែលអ្នកត្រូវគិតថាវាល្អឬអត់ (អាកប្បកិរិយា) តើមិត្តភក្តិគាំទ្រឬអត់ (បទដ្ឋានសង្គម) និងតើអ្នកមានលុយគ្រប់គ្រាន់ទិញវាឬអត់ (ការគ្រប់គ្រង)។ |
| Structural equation modeling (ការធ្វើគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការវិភាគកត្តា និងការវិភាគតំរែតំរង់ ដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរដែលមិនអាចវាស់វែងបានដោយផ្ទាល់ (អថេរកំបាំង) និងអថេរដែលអាចវាស់វែងបាន។ | ដូចជាការប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដើម្បីរកមើលថាតើកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជាអារម្មណ៍ ការគិត និងសម្ពាធសង្គម) មានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច ដែលនាំទៅរកសកម្មភាពណាមួយ។ |
| Perceived Behavior Control (ការគ្រប់គ្រងអាកប្បកិរិយាដែលត្រូវបានយល់ឃើញ) | គឺជាការយល់ឃើញ ឬជំនឿរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗអំពីភាពងាយស្រួល ឬការលំបាកក្នុងការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ពីមុន និងឧបសគ្គដែលបានរំពឹងទុក (ដូចជា ខ្វះដី ខ្វះបច្ចេកវិទ្យា ឬខាតពេល)។ | ដូចជាពេលអ្នកចង់រៀនជិះកង់ ហើយអ្នកជឿជាក់ថាវាពិបាក ព្រោះអ្នកគិតថាអ្នកគ្មានកង់ផ្ទាល់ខ្លួន និងគ្មានអ្នកបង្រៀន។ |
| Confirmatory factor analysis (ការវិភាគកត្តាបញ្ជាក់) | គឺជាបច្ចេកទេសស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីការស្ទង់មតិ ពិតជាស្របទៅនឹងគំរូទ្រឹស្តីដែលបានបង្កើតឡើងជាមុនដែរឬទេ ជាពិសេសក្នុងការវាស់វែងអថេរដែលមិនអាចមើលឃើញផ្ទាល់។ | ដូចជាការយកគំនូសប្លង់ផ្ទះដែលបានគូសរួច ទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយនឹងសសរ និងគ្រឹះដែលកំពុងសាងសង់ជាក់ស្តែង ថាតើវាត្រូវគ្នាដែរឬទេ។ |
| Pro-environmental behavior (អាកប្បកិរិយាគាំទ្របរិស្ថាន) | ជាសកម្មភាព ឬជម្រើសរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលធ្វើឡើងដោយចេតនា ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់បរិស្ថាន ឬរួមចំណែកដល់ការការពារ និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ដូចជាការកែច្នៃទឹកសំណល់ជ្រូក។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់កាបូបក្រណាត់ជំនួសថង់ប្លាស្ទិកពេលទៅទិញឥវ៉ាន់ ដើម្បីកាត់បន្ថយការបង្កើតសំរាម។ |
| Cronbach's Alpha (អាល់ហ្វារបស់ Cronbach) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) ឬភាពស៊ីចង្វាក់គ្នានៃកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរទាំងអស់នៅក្នុងក្រុមមួយពិតជាកំពុងវាស់វែងពីគំនិតតែមួយដែរឬទេ (ពិន្ទុចាប់ពី ០ ដល់ ១)។ | ដូចជាការសួរសំណួរ ៥ ផ្សេងគ្នាទៅកាន់មិត្តម្នាក់អំពីចំណង់ចំណូលចិត្តមុខម្ហូប ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាចម្លើយទាំងអស់របស់គាត់ពិតជាបង្ហាញថាគាត់ចូលចិត្តម្ហូបនោះមែន។ |
| Social Norms (បទដ្ឋានសង្គម) | សំដៅទៅលើសម្ពាធសង្គមដែលបុគ្គលម្នាក់ទទួលបានពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន (ដូចជា មិត្តភក្តិ គ្រួសារ ឬអ្នកជិតខាង) ថាតើពួកគេគួរ ឬមិនគួរអនុវត្តសកម្មភាពណាមួយ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ដែលអ្នកគិតថាត្រូវតែចងដៃនៅក្នុងពិធីមង្គលការ ព្រោះអ្នកជិតខាងនិងសាច់ញាតិទាំងអស់សុទ្ធតែធ្វើបែបនេះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
