បញ្ហា (The Problem)៖ ទោះបីជាការវេចខ្ចប់ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានមានសារៈសំខាន់ក៏ដោយ ក៏ការស្វែងយល់ពីយន្តការផ្លូវចិត្តដែលជំរុញឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទទួលយកប្រអប់ដាក់អាហារធ្វើពីកាកអំពៅនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយល់ដឹងពីកត្តាជំរុញអាកប្បកិរិយាទាំងនេះ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់អនុផលកសិកម្មជំនួសប្លាស្ទិក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតគំរូទ្រឹស្តីរួមបញ្ចូលគ្នាថ្មីមួយ និងបានប្រើប្រាស់ការស្ទង់មតិអនឡាញរួមជាមួយនឹងការវិភាគទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីធ្វើតេស្តសម្មតិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបំណែកការ៉េអប្បបរមា (PLS-SEM) |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ជាមួយទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (Non-normally distributed data) និងមានសមត្ថភាពវិភាគគំរូស្មុគស្មាញដែលមានអថេរប្រយោល (Mediation) បានយ៉ាងល្អ។ | ទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាក់លាក់ និងចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកស្ថិតិដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពនៃគំរូរង្វាស់ (Measurement Model)។ | មានតម្លៃ Q²_predict វិជ្ជមាន (០.២៨៨ ដល់ ០.៣៤៣) ដែលបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពព្យាករណ៍ក្រៅគំរូ (Out-of-sample) ខ្ពស់សម្រាប់ការទទួលយករបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ |
| Standard Linear Regression Model (LM) គំរូតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរស្តង់ដារ (LM) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា ងាយស្រួលយល់ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការវិភាគទំនាក់ទំនងជាមូលដ្ឋាន។ | មិនអាចវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញច្រើនតំណ ឬអថេរកំបាំង (Latent variables) ច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានល្អដូច PLS-SEM នោះទេ។ | មានតម្លៃ RMSE ខ្ពស់ជាង PLS-SEM (ឧ. PAI4 មានតម្លៃ 0.923 ធៀបនឹង 0.903) ដែលបង្ហាញថាសមត្ថភាពនៃការទស្សន៍ទាយមានភាពសុក្រឹតទាបជាង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬផ្នែករឹងកម្រិតខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវការកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យឯកទេស និងចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិ។
ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងតំបន់ក្វាងស៊ី ប្រទេសចិន តាមរយៈការស្ទង់មតិអនឡាញលើមនុស្សវ័យក្មេង និងវ័យកណ្តាលដែលប្រើប្រាស់សេវាកម្មកុម្ម៉ង់អាហារខ្ចប់ (Takeout)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ភាពខុសគ្នានៃកម្រិតយល់ដឹងពីបរិស្ថាន វប្បធម៌នៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក និងកម្រិតចំណូល អាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលមានការប្រែប្រួល ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងនិងសម្រួលកម្រងសំណួរឱ្យស្របនឹងបរិបទសង្គមខ្មែរ។
គំរូវិភាគនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងមានយុទ្ធនាការកាត់បន្ថយប្លាស្ទិកយ៉ាងសកម្ម។
ការសម្របគំរូនេះទៅនឹងបរិបទកម្ពុជា នឹងផ្តល់ជាទិន្នន័យជាក់ស្តែងសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងអាជីវកម្ម ក្នុងការជំរុញប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular bioeconomy) ប្រកបដោយជោគជ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) (គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបំណែកការ៉េអប្បបរមា) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរដែលមិនអាចវាស់វែងបានដោយផ្ទាល់ (អថេរកំបាំង) ដូចជាអាកប្បកិរិយា ឬការយល់ឃើញ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីកម្រងសំណួរ។ វាមានភាពបត់បែនខ្ពស់សូម្បីតែជាមួយទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (Non-normally distributed data)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់តម្រុយនិងទិន្នន័យជាច្រើន ដើម្បីគូរជាផែនទីបង្ហាញពីផ្លូវចិត្តគំនិតរបស់មនុស្ស ថាតើកត្តាអ្វីខ្លះជំរុញឱ្យពួកគេធ្វើការសម្រេចចិត្តអ្វីមួយ។ |
| Technology Acceptance Model (TAM) (ទ្រឹស្តីនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា) | ជាទ្រឹស្តីផ្លូវចិត្តដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលអ្នកប្រើប្រាស់ឈានទៅដល់ការទទួលយកនិងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ឬផលិតផលថ្មីមួយ ដោយពឹងផ្អែកលើកត្តាចម្បងពីរគឺ៖ តើវាមានប្រយោជន៍កម្រិតណា (Perceived Usefulness) និងតើវាងាយស្រួលប្រើកម្រិតណា (Perceived Ease of Use)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទថ្មីមួយ ដោយផ្អែកលើថាតើវាអាចជួយសម្រួលការងារយើងបានប៉ុណ្ណា និងងាយស្រួលរៀនប្រើប្រាស់កម្រិតណា។ |
| Theory of Planned Behavior (TPB) (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) | ជាទ្រឹស្តីដែលបញ្ជាក់ថា អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានកំណត់ដោយចេតនារបស់ពួកគេ ដែលចេតនានេះកើតចេញពីកត្តាបីយ៉ាង៖ អាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួន សម្ពាធពីសង្គមអ្នកជុំវិញ (Subjective Norms) និងការជឿជាក់លើសមត្ថភាពខ្លួនឯងក្នុងការធ្វើសកម្មភាពនោះ (Perceived Behavioral Control)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តហាត់ប្រាណដែលអាស្រ័យលើការចូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ការលើកទឹកចិត្តពីមិត្តភក្តិ និងទំនុកចិត្តថាខ្លួនឯងមានពេលនិងកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់។ |
| Mediation Effect (ឥទ្ធិពលប្រយោល ឬឥទ្ធិពលអន្តរការី) | នៅក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ នេះគឺជាបាតុភូតដែលអថេរមួយមិនបានជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើអថេរមួយទៀតទេ ប៉ុន្តែវាជះឥទ្ធិពលតាមរយៈអថេរទីបី (អន្តរការី)។ ឧទាហរណ៍ ការយល់ដឹងពីបរិស្ថានមិនធ្វើឱ្យមនុស្សទិញផលិតផលភ្លាមៗទេ តែវាបង្កើតជាអាកប្បកិរិយាវិជ្ជមានសិន ទើបឈានដល់ការសម្រេចចិត្តទិញ។ | ដូចជាការផ្ញើសារតាមរយៈមិត្តភក្តិឱ្យទៅប្រាប់នរណាម្នាក់ ជាជាងការដើរទៅប្រាប់ដោយផ្ទាល់។ |
| Low-Carbon Awareness (LCA) (ការយល់ដឹងពីកាបូនទាប) | ជាកម្រិតនៃការយល់ដឹង និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់បុគ្គលម្នាក់ៗទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងសារៈសំខាន់នៃការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូនតាមរយៈជម្រើសនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការប្រើប្រាស់សម្ភារៈដែលងាយរលាយជាដើម។ | ដូចជាការដឹងថាការជិះកង់ជំនួសម៉ូតូ ឬការប្រើប្រអប់ក្រដាសជំនួសប្លាស្ទិក អាចជួយកាត់បន្ថយផ្សែងពុលដែលធ្វើឱ្យផែនដីឡើងកម្តៅ។ |
| Convergent Validity (សុពលភាពរួម ឬភាពត្រឹមត្រូវនៃកញ្ចុំទិន្នន័យ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបញ្ជាក់ថាសំណួរផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងកម្រងសំណួរដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីវាស់ស្ទង់គោលគំនិតតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ចេតនាទិញ) ពិតជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងវាស់ស្ទង់ចំគោលគំនិតនោះប្រាកដមែន ដោយប្រើប្រាស់តម្លៃ Factor Loading និង AVE សម្រាប់បញ្ជាក់។ | ដូចជាការពិតដែលថា គ្រូពេទ្យបីនាក់ផ្សេងគ្នាដែលពិនិត្យអ្នកជំងឺម្នាក់ ផ្តល់រោគវិនិច្ឆ័យជំងឺដូចគ្នា ដែលបញ្ជាក់ថាការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនោះគឺត្រឹមត្រូវ។ |
| Agricultural By-Products (អនុផលកសិកម្ម) | ជាវត្ថុធាតុដើម ឬកាកសំណល់ដែលនៅសល់ពីដំណើរការផលិតកម្មឬការកែច្នៃកសិផលចម្បង ឧទាហរណ៍ដូចជា កាកអំពៅ ចំបើង ឬកន្ទក់ ដែលអាចយកមកកែច្នៃជាផលិតផលមានតម្លៃបន្ថែម ដូចជាការវេចខ្ចប់ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន (Bio-based packaging)។ | ដូចជាការយកសម្បកដូងដែលគេបោះចោលបន្ទាប់ពីគាបយកខ្ទិះរួច មកកែច្នៃធ្វើជាកន្ទេល ឬប្រអប់ដាក់អីវ៉ាន់។ |
| Perceived Behavioral Control (PBC) (ការគ្រប់គ្រងអាកប្បកិរិយាដែលត្រូវបានយល់ឃើញ) | ជាការវាយតម្លៃរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗថាតើពួកគេមានសមត្ថភាព ធនធាន (ដូចជា ពេលវេលា ថវិកា) និងឱកាសគ្រប់គ្រាន់កម្រិតណាក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពអ្វីមួយ។ បើអ្នកប្រើប្រាស់គិតថាប្រអប់កាកអំពៅមានតម្លៃសមរម្យ ហើយងាយស្រួលរកទិញ នោះ PBC របស់ពួកគេមានកម្រិតខ្ពស់ ដែលជំរុញឱ្យមានការទិញកាន់តែខ្លាំង។ | ដូចជាការសួរខ្លួនឯងថា តើខ្ញុំមានលុយគ្រប់គ្រាន់ និងដឹងកន្លែងទិញរបស់នេះឬអត់? ប្រសិនបើចម្លើយគឺ មាន នោះអ្នកកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការសម្រេចចិត្តទិញវា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
