បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខូចគុណភាព (Rancidity) នៃប្រេងរុក្ខជាតិល្បីៗចំនួន៤ប្រភេទនៅប្រទេសថៃ ដោយពិនិត្យមើលឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាព និងរយៈពេលនៃការផ្ទុកទៅលើស្ថិរភាពរបស់វា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានវាស់ស្ទង់តម្លៃ peroxide នៃសំណាកប្រេងដែលត្រូវបានផ្ទុកនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាព និងរយៈពេលផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 100% Rice Bran Oil ប្រេងកន្ទក់សុទ្ធ១០០% |
ជាប្រភេទប្រេងដែលពេញនិយម និងងាយស្រួលរកទិញនៅលើទីផ្សារ។ | ងាយខូចគុណភាព និងធុំក្លិនអួរលឿនបំផុត ប្រហែលដោយសារខ្វះសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidants) នៅក្នុងផលិតផលនេះ។ | ក្នុងតេស្ត AOM តម្លៃពែរអុកស៊ីតកើនឡើងដល់កម្រិតកំណត់ (10 meq/1000g) ដោយចំណាយពេលត្រឹមតែ ១ម៉ោងប៉ុណ្ណោះ។ |
| 100% Soybean Oil ប្រេងសណ្តែកសៀងសុទ្ធ១០០% |
មានតម្លៃសមរម្យ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការចម្អិនអាហារ។ | មានអត្រាប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មលឿននៅពេលរក្សាទុកក្នុងបន្ទប់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ឬត្រូវពន្លឺថ្ងៃ។ | ដូចទៅនឹងប្រេងកន្ទក់ដែរ វាចំណាយពេលត្រឹមតែ ១ម៉ោងប៉ុណ្ណោះក្នុងការធ្វើតេស្ត AOM ដើម្បីឡើងដល់កម្រិតខូចគុណភាព។ |
| Mixture: Soybean, Rice Bran, Cottonseed Oil (2:2:1) ល្បាយប្រេង៖ សណ្តែកសៀង កន្ទក់ និងកប្បាស (សមាមាត្រ ២:២:១) |
មានស្ថិរភាពខ្ពស់បំផុត និងធន់នឹងការខូចគុណភាពបានយូរជាងគេ មិនថាក្នុងកម្រិតសីតុណ្ហភាពណាមួយនោះទេ។ | តម្រូវឱ្យមានការគណនាសមាមាត្រ និងបច្ចេកទេសលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងត្រឹមត្រូវពីរោងចក្រផលិត។ | អាចទប់ទល់បានរហូតដល់ ៤ម៉ោងក្នុងតេស្ត AOM ទើបឡើងដល់តម្លៃពែរអុកស៊ីត 10 meq/1000g ដែលបង្ហាញពីស្ថិរភាពដ៏ល្អ។ |
| Mixture: Soybean, Rice Bran, Cottonseed, Kapok Oil (1:1:1:1) ល្បាយប្រេង៖ សណ្តែកសៀង កន្ទក់ កប្បាស និងគគីរ/កប្បាសព្រៃ (សមាមាត្រ ១:១:១:១) |
ជាការសាកល្បងរូបមន្តថ្មីដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមចម្រុះច្រើនប្រភេទ។ | មិនមានស្ថិរភាពល្អដូចល្បាយ ២:២:១ នោះទេ ហើយគុណភាពធ្លាក់ចុះលឿន។ | ខូចគុណភាពលឿនដូចប្រេងសុទ្ធដែរ ដោយចំណាយពេលត្រឹមតែ ១ម៉ោងក្នុងតេស្ត AOM។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីចំណីអាហារកម្រិតស្តង់ដារ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងសម្រាប់ការផ្ទុកសំណាក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ឆ្នាំ១៩៨៤) ដោយប្រើប្រាស់សំណាកប្រេងដែលមានលក់លើទីផ្សារនាពេលនោះ។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានវ័យចំណាស់បន្តិចក្តី ប៉ុន្តែលទ្ធផលនៅតែមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្ទើរតែដូចគ្នាទាំងស្រុង ហើយយើងក៏នាំចូលប្រេងឆាភាគច្រើនពីប្រទេសថៃផងដែរ។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកំណត់ស្តង់ដារគុណភាព និងការណែនាំពីវិធីសាស្ត្ររក្សាទុកប្រេងឆាឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាព និងសមាមាត្រនៃការលាយប្រេង អាចជួយកាត់បន្ថយការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារការខូចគុណភាពទំនិញ និងជួយការពារសុខភាពអ្នកបរិភោគនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Peroxide Value (តម្លៃពែរអុកស៊ីត) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសមាសធាតុពែរអុកស៊ីត (Peroxides) ដែលកើតឡើងនៅពេលប្រេងចាប់ផ្តើមមានប្រតិកម្មជាមួយអុកស៊ីហ្សែន។ វាត្រូវបានគេប្រើជាសូចនាករដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការខូចគុណភាព ឬការចាប់ផ្តើមធុំក្លិនអួររបស់ប្រេង។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាប្រេងកាន់តែខូច។ | ដូចជាការវាស់កម្តៅអ្នកជំងឺ ដើម្បីដឹងថាគាត់ឈឺកម្រិតណា អញ្ចឹងដែរ តម្លៃនេះវាស់ថាតើប្រេងចាប់ផ្តើមខូចគុណភាពកម្រិតណា។ |
| Active Oxygen Method (វិធីសាស្ត្រអុកស៊ីហ្សែនសកម្ម) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ពន្លឿនការធ្វើតេស្តអាយុកាលរបស់ប្រេង ដោយការបាញ់បញ្ចូលខ្យល់ (អុកស៊ីហ្សែន) ទៅក្នុងសំណាកប្រេងនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាប់រហូត ដើម្បីវាស់ថាតើវាត្រូវការពេលយូរប៉ុណ្ណាទើបឡើងដល់កម្រិតពែរអុកស៊ីតកំណត់មួយ (ឧ. 10 meq/kg)។ | ដូចជាការយកឡានទៅបើកក្នុងល្បឿនលឿនបំផុតក្រោមអាកាសធាតុក្តៅ ដើម្បីតេស្តថាតើម៉ាស៊ីនអាចធន់បានយូរប៉ុណ្ណាមុនពេលខូច។ |
| Auto-oxidation (ស្វ័យអុកស៊ីតកម្ម) | ជាខ្សែសង្វាក់នៃប្រតិកម្មគីមីដែលកើតឡើងដោយឯកឯងនៅពេលដែលអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតនៅក្នុងប្រេងប៉ះនឹងអុកស៊ីហ្សែននៅក្នុងខ្យល់ បង្កើតបានជារ៉ាឌីកាល់សេរី ដែលចុងក្រោយធ្វើឱ្យប្រេងប្រែជាមានក្លិនអាក្រក់ ឬហៅថាការខូចគុណភាព (Rancidity)។ | ដូចជាដែកដែលត្រូវខ្យល់អាកាសហើយច្រេះបន្តិចម្តងៗ ប្រេងក៏ "ច្រេះ" ឬខូចគុណភាពបែបនេះដែរនៅពេលវាប៉ះនឹងអុកស៊ីហ្សែនយូរ។ |
| Gas Liquid Chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីឧស្ម័ន-រាវ) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់បំបែក និងកំណត់អត្តសញ្ញាណសមាសធាតុដែលងាយហួត (Volatile compounds)។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគរកប្រភេទ និងបរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់នីមួយៗនៅក្នុងប្រេង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់កាក់ដែលញែកកាក់៥០០រៀល ១០០០រៀល និង ៥០០០រៀល ចេញពីគ្នា អញ្ចឹងដែរ ម៉ាស៊ីននេះបំបែកប្រេងទៅជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ផ្សេងៗគ្នាដើម្បីរាប់ចំនួនវា។ |
| Free radicals (រ៉ាឌីកាល់សេរី) | ជាម៉ូលេគុល ឬអាតូមដែលមានអេឡិចត្រុងសេរី (មិនទាន់ចាប់គូ) ដែលធ្វើឱ្យពួកវាមានសកម្មភាពគីមីរហ័សបំផុត។ នៅក្នុងប្រេង ពួកវាដើរតួជាអ្នកពន្លឿនប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្ម ដែលបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធម៉ូលេគុលប្រេងល្អៗជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងលឿន។ | ដូចជាក្មេងពាលដែលរត់ទៅបុកអ្នកដទៃឱ្យដួលបន្តបន្ទាប់គ្នាដូចដូមីណូ អញ្ចឹងដែរ រ៉ាឌីកាល់សេរីរត់ទៅបុកម៉ូលេគុលប្រេងល្អៗឱ្យខូចខាតជាបន្តបន្ទាប់។ |
| Codex Alimentarius (ស្តង់ដារកូដែក / ស្តង់ដារចំណីអាហារអន្តរជាតិ) | ជាបណ្តុំនៃស្តង់ដារ គោលការណ៍ណែនាំ និងក្រមប្រតិបត្តិអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធនឹងចំណីអាហារ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអង្គការ FAO និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដើម្បីការពារសុខភាពអ្នកបរិភោគ និងធានានូវការអនុវត្តប្រកបដោយយុត្តិធម៌ក្នុងពាណិជ្ជកម្មម្ហូបអាហារ។ | ដូចជាសៀវភៅច្បាប់ចរាចរណ៍អន្តរជាតិដែលប្រាប់រោងចក្រទាំងអស់ថា ប្រេងឆាដែលមានសុវត្ថិភាពអាចលក់បាន ត្រូវមានលក្ខណៈស្តង់ដារបែបណា។ |
| Titration (ទីត្រាស៊ីយ៉ុង) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគគីមីបរិមាណ ដោយការបន្តក់សូលុយស្យុងដែលមានកំហាប់ច្បាស់លាស់ (Titrant) ទៅក្នុងសូលុយស្យុងសំណាកដែលមិនទាន់ស្គាល់កំហាប់ រហូតដល់វាមានប្រតិកម្មសព្វគ្រប់ (ជាទូទៅមើលដឹងតាមរយៈការប្តូរពណ៌) ដើម្បីគណនារកកំហាប់នៃសំណាកនោះ។ | ដូចជាការបន្ថែមស្ករម្តងមួយតំណក់ៗចូលក្នុងកាហ្វេរហូតដល់បាត់ល្វីង ដើម្បីដឹងថាតើកាហ្វេនោះល្វីងកម្រិតណាដោយផ្អែកលើបរិមាណស្ករដែលបានចាក់ចូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
