បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត និងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅនៃពូជសណ្តែកចំណីសត្វចំនួន ៥ ប្រភេទ ដើម្បីកំណត់សក្តានុពលរបស់វាក្នុងការប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់ CRD នៅទីក្រុងបាងកក ដោយធ្វើការដាំដុះក្នុងផើង និងវាយតម្លៃការលូតលាស់នៅអាយុ ១០៥ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Lablab purpureus (Forage Legume) ពូជសណ្តែក Lablab purpureus |
មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅនៅក្នុងស្លឹកខ្ពស់ជាងគេបំផុត (២៥,២%) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបំប៉នសត្វដែលត្រូវការប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់។ សមាមាត្ររវាងស្លឹកនិងដើមមានតុល្យភាពល្អ។ | ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុប (Dry matter yield) អាចមានកម្រិតទាបជាងពូជ Centrosema មួយចំនួន ប្រសិនបើដាំក្នុងលក្ខខណ្ឌដីដូចគ្នា។ | ផ្តល់បរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅក្នុងស្លឹកខ្ពស់ដល់ ២៥,២% តែទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតមានកម្រិតមធ្យម។ |
| Centrosema brasilianum (Forage Legume) ពូជសណ្តែក Centrosema brasilianum |
ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត និងទម្ងន់ស្រស់សរុបខ្ពស់ជាងគេ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតចំណីសត្វក្នុងបរិមាណច្រើន (Bulk forage)។ | បរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅមានកម្រិតទាប (១២,៥១% ក្នុងស្លឹក) បើធៀបនឹង Lablab purpureus ព្រមទាំងមានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនក្នុងដើមតិចតួច។ | ផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ស្រស់ និងរូបធាតុស្ងួតខ្ពស់បំផុត ប៉ុន្តែប្រូតេអ៊ីនឆៅក្នុងស្លឹកមានត្រឹមតែ ១២,៥១%។ |
| Centrosema agostini (Forage Legume) ពូជសណ្តែក Centrosema agostini |
មានការលូតលាស់លឿន និងចេញផ្កាមុនគេ (អាយុ ៥៨ ថ្ងៃ) ដែលអាចផ្តល់ផលលឿនសម្រាប់តំបន់ដែលមានរដូវវស្សាខ្លី។ | មានភាគរយនៃរូបធាតុស្ងួតរបស់ស្លឹកធៀបនឹងផ្នែកខាងលើដីសរុបទាបបំផុត (ត្រឹមតែ ២៥,៩%) ដោយសារទម្ងន់ភាគច្រើនស្ថិតនៅលើដើមនិងផ្លែ។ | ចេញផ្កាលឿនត្រឹម ៥៨ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែមានសមាមាត្រស្លឹកទាបជាងគេបំផុត (២៥,៩%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្ម ដូចជាផ្ទះកញ្ចក់សម្រាប់ការដាំដុះ និងមន្ទីរពិសោធន៍ជីវគីមីសម្រាប់ការវិភាគប្រូតេអ៊ីន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រង (ដាំក្នុងផើង) នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុក្តៅហើយសើម។ លទ្ធផលទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតអាចមានភាពខុសប្លែកពីការដាំដុះផ្ទាល់លើដីវាលស្រែចម្ការដែលមានជីជាតិ និងកម្រិតទឹកខុសៗគ្នា។ យ៉ាងណាមិញ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីតំបន់ត្រូពិចប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រទេសថៃ ទិន្នន័យនៃកម្រិតប្រូតេអ៊ីននេះនៅតែមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវចំណីសត្វនៅកម្ពុជា។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យចិញ្ចឹមគោក្របី និងការកែលម្អគុណភាពចំណីសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការជ្រើសរើសពូជសណ្តែកចំណីសត្វដែលត្រឹមត្រូវទៅតាមប្រភេទដី និងការយល់ដឹងពីសមាមាត្រប្រូតេអ៊ីនក្នុងស្លឹក នឹងជួយបង្កើនផលិតភាពសាច់ និងទឹកដោះ ព្រមទាំងរក្សាបាននូវនិរន្តរភាពដីកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Crude Protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជាការវាស់វែងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វ ដោយផ្អែកលើបរិមាណអាសូត (Nitrogen) ដែលមាននៅក្នុងនោះ។ វាជួយប្រាប់ពីគុណភាពចំណីថាតើអាចផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់សាច់ដុំរបស់សត្វបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការប៉ាន់ស្មានចំនួនសាច់សរុបនៅក្នុងឆ្នាំងស៊ុបមួយ ដោយរាប់ចំនួនឆ្អឹងដែលមាននៅក្នុងនោះ។ |
| Dry Matter Yield (ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត) | ជាទម្ងន់នៃរុក្ខជាតិ ឬចំណីសត្វ បន្ទាប់ពីជាតិទឹកត្រូវបានដកចេញ (សម្ងួត) ទាំងស្រុងនៅក្នុងទូសម្ងួត។ ការវាស់វែងបែបនេះជួយឱ្យគេដឹងពីបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមពិតប្រាកដដោយមិនរាប់បញ្ចូលទម្ងន់ទឹកដែលتبប្រែប្រួល។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់ត្រីងៀត បន្ទាប់ពីហាលថ្ងៃស្ងួតល្អ ដែលប្រាប់យើងពីទម្ងន់សាច់ពិតៗ មិនមែនទម្ងន់ទឹកដែលធ្វើឱ្យធ្ងន់នោះទេ។ |
| Completely Randomized Design - CRD (ការរចនាការពិសោធន៍ចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍មូលដ្ឋានមួយ ដែលសំណាកនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍ ផើងដាំដំណាំ) ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទទួលរងការព្យាបាល ឬកត្តាពិសោធន៍ណាមួយដោយចៃដន្យទាំងស្រុង ដើម្បីធានាថាភាពខុសគ្នានៃលទ្ធផលពិតជាបណ្តាលមកពីការព្យាបាលនោះមែន មិនមែនមកពីកត្តាទីតាំង។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតចែករង្វាន់ដល់សិស្សក្នុងថ្នាក់ដោយចៃដន្យ ដោយមិនខ្វល់ថាសិស្សនោះអង្គុយនៅតុមុខ ឬតុក្រោយ ដើម្បីឱ្យមានតម្លាភាព។ |
| Kjeldahl Method (វិធីសាស្ត្រ Kjeldahl) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគគីមីនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលគេប្រើដើម្បីបំបែក និងវាស់វែងបរិមាណធាតុអាសូត (Nitrogen) នៅក្នុងសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាស្លឹករុក្ខជាតិ) ដើម្បីយកទៅគណនារកបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅដោយគុណនឹងមេគុណជាក់លាក់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់តម្រងពិសេសមួយដើម្បីបំបែក និងរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់ម៉ដ្ឋចេញពីល្បាយដី ដើម្បីដឹងថាដីនោះមានខ្សាច់ប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Pasture Legumes (ពូជសណ្តែកចំណីសត្វ) | ជារុក្ខជាតិអំបូរពពួករុក្ខជាតិមានផ្លែជាកួរ (សណ្តែក) ដែលគេដាំដុះនៅលើវាលស្មៅសម្រាប់គោក្របីស៊ីជាចំណី ដោយសារវាមានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ និងមានសមត្ថភាពចាប់យកអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប៉នដីតាមរយៈឫសរបស់វា។ | ដូចជាការផ្តល់វីតាមីនបំប៉នដល់វាលស្មៅ និងសត្វពាហនៈ ព្រោះវាជួយឱ្យសត្វធាត់លឿន និងធ្វើឱ្យដីកាន់តែមានជីជាតិក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Rhizobium (បាក់តេរី រីហ្សូប៊ីយូម) | ជាប្រភេទបាក់តេរីរស់នៅក្នុងដី ដែលបង្កើតទំនាក់ទំនងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកជាមួយឫសរុក្ខជាតិអំបូរសណ្តែក ដោយបង្កើតជាពកឫស និងជួយចាប់យកអាសូតពីខ្យល់មកបំលែងជាជីធម្មជាតិឱ្យរុក្ខជាតិប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការជួលកម្មករផលិតជីឱ្យមករស់នៅក្រោមផ្ទះ (ឫសរុក្ខជាតិ) ដោយរុក្ខជាតិផ្តល់ជម្រកឱ្យ ឯកម្មករផលិតជីឱ្យរុក្ខជាតិវិញ។ |
| Lablab purpureus (ពូជសណ្តែក Lablab purpureus) | ជាប្រភេទសណ្តែកវល្លិ៍ចំណីសត្វតំបន់ត្រូពិច ដែលមានស្លឹកធំៗ និងផ្តល់បរិមាណប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមពូជដែលបានសិក្សា ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រើជាចំណីបំប៉នសត្វកសិកម្មដើម្បីជំរុញការលូតលាស់។ | ប្រៀបដូចជាសាច់គោនៅក្នុងពិភពចំណីសត្វ (រុក្ខជាតិ) ព្រោះវាសម្បូរប្រូតេអ៊ីនជាងស្មៅធម្មតាឆ្ងាយណាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
