បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃគម្លាតព័ត៌មាននៅក្នុងសហគមន៍ជនបទ ដោយស្វែងយល់ពីកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតរបស់កសិករវ័យក្មេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការប្រើប្រាស់នេះ ដើម្បីលើកកម្ពស់ផលិតភាពកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិលើកសិករវ័យក្មេងនៅតំបន់គោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics ស្ថិតិពិពណ៌នា |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងផ្តល់នូវរូបភាពសង្ខេបយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីប្រជាសាស្ត្រ និងអាកប្បកិរិយាទូទៅរបស់កសិករ។ | មិនអាចវាស់ស្ទង់ ឬបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងស៊ីជម្រៅ (Causal relationship) រវាងកត្តាផ្សេងៗ និងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតបានទេ។ | បានរកឃើញថាកសិករ ១០០% មានស្មាតហ្វូនប្រើប្រាស់ និងភាគច្រើនប្រើកម្មវិធី LINE (៩០.០%) និង Facebook (៨៩.២%)។ |
| Ordered Logistic Regression ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីកតាមលំដាប់ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគលើអថេរអាស្រ័យដែលមានលក្ខណៈជាលំដាប់ (ទាប មធ្យម ខ្ពស់) និងអាចបញ្ជាក់ពីកម្រិតឥទ្ធិពលនៃកត្តានីមួយៗបានច្បាស់លាស់តាមរយៈ Odds Ratio។ | ទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងមុនពេលវិភាគ ដូចជាការត្រួតពិនិត្យបញ្ហា Multicollinearity (កុំឱ្យអថេរឯករាជ្យមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក)។ | បានរកឃើញកត្តាធំៗចំនួន ៧ ដែលជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដល់ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត ដូចជាការអប់រំ ការចូលជាសមាជិកអង្គការកសិកម្ម និងការជួបមន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវបែបសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច ដែលទាមទារធនធានចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន និងចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងតែនៅក្នុងស្រុកម៉ែចែម (Mae Chaem) ខេត្តឈៀងម៉ៃ ដោយផ្តោតតែលើក្រុម «កសិករវ័យក្មេង» (អាយុ ១៧-៤៥ ឆ្នាំ) ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចនឹងមិនតំណាងឱ្យកសិករវ័យចំណាស់ ឬប្រព័ន្ធកសិកម្មនៅតំបន់វាលទំនាបឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព័ត៌មាននេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះកម្ពុជាមានចំនួនប្រជាជនវ័យក្មេងច្រើននៅតាមជនបទ ដែលមានទំនោរប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្រដៀងគ្នានេះ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មឌីជីថលនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដែលកសិករមានស្រាប់ រួមផ្សំជាមួយនឹងការគាំទ្រពីមន្ត្រីកសិកម្មនៅមូលដ្ឋាន គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងចំណាយតិចបំផុតក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មកសិកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Information asymmetry (វិសមភាពព័ត៌មាន) | ស្ថានភាពដែលភាគីម្ខាង (ឧទាហរណ៍ ឈ្មួញកណ្តាល) មានព័ត៌មានទូលំទូលាយ ឬច្បាស់លាស់ជាងភាគីម្ខាងទៀត (ឧទាហរណ៍ កសិករនៅជនបទ) ដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានព័ត៌មានតិចជាងងាយនឹងខាតបង់ក្នុងការសម្រេចចិត្តឬការចរចាពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាការទិញទូរស័ព្ទមួយទឹកដែលអ្នកលក់ដឹងពីប្រវត្តិខូចខាតច្បាស់លាស់ តែអ្នកទិញមិនដឹងទាល់តែសោះ។ |
| Theory of Diffusion of Innovation (ទ្រឹស្តីនៃការសាយភាយនវានុវត្តន៍) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីដំណើរការ ហេតុផល និងល្បឿនដែលគំនិត បច្ចេកវិទ្យា ឬរបកគំហើញថ្មីៗ ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ និងទទួលយកដោយសមាជិកនៅក្នុងប្រព័ន្ធសង្គមណាមួយតាមពេលវេលាជាក់លាក់។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថាតើនិន្នាការម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ថ្មីមួយ ចាប់ផ្តើមល្បីពីមនុស្សម្នាក់រហូតដល់មានមនុស្សពាក់ពេញប្រទេសយ៉ាងដូចម្តេច។ |
| Ordered logistic regression (ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីកតាមលំដាប់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីទស្សន៍ទាយ ឬស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលនៃកត្តាផ្សេងៗ (អថេរឯករាជ្យ) ទៅលើលទ្ធផលដែលមានលក្ខណៈជាលំដាប់ថ្នាក់ច្បាស់លាស់ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតគឺ ទាប មធ្យម ឬខ្ពស់)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីទាយថាតើកត្តាអ្វីខ្លះ (ម៉ោងរៀន កម្រិតជីវភាព) ដែលធ្វើឱ្យសិស្សទទួលបាននិទ្ទេស A, B, ឬ C ។ |
| Odds Ratio (ផលធៀបឱកាស) | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃប្រូបាប៊ីលីតេ (ឱកាស) ដែលព្រឹត្តិការណ៍មួយនឹងកើតឡើង បើធៀបនឹងព្រឹត្តិការណ៍មួយទៀត ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលកត្តាជំរុញណាមួយមានការប្រែប្រួល។ | ដូចជាការនិយាយថា អ្នកពាក់មួកសុវត្ថិភាពមាន "ឱកាសរស់រានមានជីវិត ៣ ដង" ច្រើនជាងអ្នកមិនពាក់មួកនៅពេលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ |
| Marginal effects (ឥទ្ធិពលបន្ថែមបន្ទាប់បន្សំ) | ការវាស់ស្ទង់ថាតើលទ្ធផល (អថេរអាស្រ័យ) នឹងប្រែប្រួលប៉ុន្មានភាគរយ ឬដល់កម្រិតណា នៅពេលដែលកត្តាជំរុញ (អថេរឯករាជ្យ) កើនឡើងមួយឯកតា ដោយរក្សាកត្តាផ្សេងៗទៀតទាំងអស់ឱ្យនៅថេរដដែល។ | ដូចជាការគណនាថាតើការបន្ថែមជីចំនួន ១ គីឡូក្រាមទៀត នឹងជួយឱ្យទិន្នផលស្រូវកើនឡើងប៉ុន្មានគីឡូក្រាមជាក់ស្តែង។ |
| Multicollinearity (ពហុអត្ថិភាព) | បញ្ហានៅក្នុងការវិភាគស្ថិតិដែលកើតឡើងនៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យម៉ូដែលគណិតវិទ្យាពិបាកកំណត់ថាតើអថេរមួយណាពិតជាមានឥទ្ធិពលពិតប្រាកដទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការស្តាប់មនុស្សពីរនាក់និយាយរឿងតែមួយព្រមៗគ្នា ដែលធ្វើឱ្យយើងពិបាកបែងចែកថាតើសំឡេងនរណាជាអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានពិតប្រាកដ។ |
| Purposive sampling (ការជ្រើសរើសសំណាកដោយមានគោលដៅ) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ណាមួយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវគិតថាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ឆ្លើយតបនឹងគោលបំណងនៃការសិក្សា ជាជាងការជ្រើសរើសដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការជ្រើសរើសយកតែសិស្សដែលមានកម្ពស់លើស ១,៧០ ម៉ែត្រ ដើម្បីមកបង្កើតក្រុមបាល់បោះប្រចាំសាលា។ |
| Network Readiness Index (សន្ទស្សន៍ត្រៀមលក្ខណៈបណ្តាញ) | សូចនាករអន្តរជាតិដែលវាយតម្លៃពីកម្រិតនៃការត្រៀមខ្លួន និងសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងទំនាក់ទំនង (ICT) សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ | ដូចជាពិន្ទុប្រឡងប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ដែលបង្ហាញថាប្រទេសណាពូកែខាងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងអ៊ីនធឺណិតជាងគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
