បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតការច្នៃប្រឌិត និងភាពចម្រុះនៅក្នុងផលិតផលក្រណាត់បាទីកក្នុងតំបន់ ដោយមានគោលបំណងបង្កើតអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ពិសេសសម្រាប់ទីក្រុងចាស់សុងក្លាដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការស្ទង់មតិ និងការរចនាផលិតផលជាក់ស្តែងដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Hand-drawn Batik (Batik Tulis) ការផលិតក្រណាត់បាទីកដោយការគូរដោយដៃ |
មានភាពស្រស់ស្អាត បត់បែនបានតាមការស្រមើស្រមៃ និងមានតម្លៃសិល្បៈខ្ពស់ ដោយផលិតផលនីមួយៗមានតែមួយគត់។ | ត្រូវការចំណាយពេលវេលាយូរ និងទាមទារឱ្យមានជំនាញសិល្បៈកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការគូរ។ | ជាបច្ចេកទេសមូលដ្ឋានដែលអ្នកផលិតភាគច្រើនធ្លាប់ប្រើ ប៉ុន្តែជួបប្រទះការលំបាកក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ឱ្យទាន់តម្រូវការទីផ្សារទេសចរណ៍ទ្រង់ទ្រាយធំ។ |
| Block-printed Batik (Batik Cap) ការផលិតក្រណាត់បាទីកដោយប្រើពុម្ពបោះពុម្ព |
ចំណាយដើមទុនតិច ផលិតបានលឿន និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការផលិតជាទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីលក់លើទីផ្សារ។ | លំនាំគំរូមានភាពដដែលៗ និងអាចខ្វះភាពច្នៃប្រឌិតបើប្រៀបធៀបនឹងការគូរដោយដៃ។ | ត្រូវបានប្រៀបធៀបក្នុងឯកសារថាជាវិធីសាស្ត្រជួយសន្សំសំចៃពេល ប៉ុន្តែអ្នករចនាត្រូវចេះបង្កើតពុម្ពថ្មីៗដើម្បីកុំឱ្យអតិថិជនធុញទ្រាន់។ |
| Cultural Identity-based Prototyping (Proposed Method) ការរចនាផលិតផលដោយផ្អែកលើអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌តំបន់ |
បង្កើតផលិតផលប្លែកពីគេដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការភ្ញៀវទេសចរជាក់ស្តែង និងជួយផ្សព្វផ្សាយរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងតំបន់។ | ទាមទារការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅ ការច្នៃប្រឌិតម៉ូដទាន់សម័យ និងការបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | បានបង្កើតគំរូក្រណាត់បាទីកចំនួន ៥ និងផលិតផល ១០ ប្រភេទ ដែលបង្កើនការពេញចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរ (៤.០៨/៥) និងលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងសហគមន៍ (៤.២៥/៥)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិត និងការបណ្តុះបណ្តាលសិល្បៈបាទីកតាមគំរូថ្មីនេះ ទាមទារឧបករណ៍ផលិតជាក់ស្តែង វត្ថុធាតុដើមសមស្រប និងអ្នកជំនាញដើម្បីណែនាំសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើទីក្រុងចាស់សុងក្លា (Songkhla Old Town) ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីភ្ញៀវទេសចរចំនួន ១០០ នាក់ និងអ្នកផលិត ១០ នាក់។ ទោះបីជាការសិក្សានេះមានទំហំគំរូតូច និងកំណត់ក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រតែមួយ ប៉ុន្តែវាជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានទីក្រុងបេតិកភណ្ឌជាច្រើនដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាសិប្បកម្មខ្វះភាពច្នៃប្រឌិត។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការបំប្លែងអត្តសញ្ញាណស្ថាបត្យកម្ម និងវប្បធម៌ទីក្រុងចាស់ ទៅជាផលិតផលវាយនភណ្ឌ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបញ្ចូលតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ទៅក្នុងការរចនាផលិតផលប្រចាំថ្ងៃ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងជួយអភិរក្សបេតិកភណ្ឌជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tjanting | ជាឧបករណ៍ដែលធ្វើពីទង់ដែងឬលង្ហិន ប្រើសម្រាប់ដងក្រមួនរាវក្តៅរួចយកទៅគូរ ឬសរសេរជាខ្សែបន្ទាត់និងលំនាំផ្សេងៗលើផ្ទៃក្រណាត់ មុនពេលយកទៅជ្រលក់ពណ៌ ដើម្បីកុំឱ្យពណ៌ជាប់ត្រង់កន្លែងដែលមានក្រមួននោះ។ | ដូចជាប៊ិចដែលប្រើទឹកក្រមួនក្តៅជំនួសទឹកខ្មៅ ដើម្បីគូរគំនូសទប់ទឹកពណ៌។ |
| Cap (Print Block) | ជាពុម្ពដែលធ្វើពីលោហៈ (ជាទូទៅស្ពាន់) ដែលគេប្រើសម្រាប់ជ្រលក់ទៅក្នុងក្រមួនក្តៅ រួចយកទៅបោះពុម្ពផ្ទាល់លើក្រណាត់ដើម្បីបង្កើតជាលំនាំ។ វិធីនេះជួយសន្សំពេលវេលាក្នុងការផលិតក្រណាត់បាទីកទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ដូចជាត្រាកៅស៊ូដែលយើងជ្រលក់ទឹកខ្មៅហើយបោះលើក្រដាស ប៉ុន្តែនេះជាត្រាលោហៈជ្រលក់ក្រមួនក្តៅបោះលើក្រណាត់។ |
| Reactive Dyes | ជាប្រភេទថ្នាំពណ៌ដែលរលាយក្នុងទឹកត្រជាក់ឬទឹកក្តៅឧណ្ហៗ ហើយមានសមត្ថភាពក្នុងការចាប់ពណ៌ជាប់សរសៃអំបោះបានយ៉ាងរឹងមាំ (Cellulose)។ វាត្រូវបានពេញនិយមក្នុងការផលិតបាទីកព្រោះវាផ្តល់នូវពណ៌ស្រស់ស្អាតនិងមិនងាយហើរ។ | ដូចជាកាវស្អិតដែលជ្រាបចូលរួមសាច់ក្រណាត់ ការពារមិនឱ្យសម្លៀកបំពាក់ធ្លាក់ពណ៌ពេលបោកគក់។ |
| Sodium Silicate | ជាសារធាតុគីមីរាវខាប់ម្យ៉ាង ដែលគេប្រើលាបស្រោបពីលើក្រណាត់បាទីកក្រោយពេលលាបពណ៌រួចរាល់ ដើម្បីជួយឃាត់ ឬបិទពណ៌មិនឱ្យហូរលាយចូលគ្នា និងការពារការហើរពណ៌។ | ដូចជាថ្នាំកូត (Varnish) ដែលគេលាបការពារពណ៌គំនូរមិនឱ្យរបក ឬរលុបពេលត្រូវទឹក។ |
| Sino-European Architecture | ជារចនាបថស្ថាបត្យកម្មដែលផ្សំផ្គុំរវាងសិល្បៈសំណង់ចិន និងអឺរ៉ុប ដែលគេប្រទះឃើញច្រើននៅក្នុងអគារចាស់ៗក្នុងទីក្រុងសុងក្លា ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវយកមកធ្វើជាប្រភពគំនិត (Inspiration) ក្នុងការរចនាក្រណាត់។ | ដូចជាផ្ទះល្វែងបុរាណនៅតាមខេត្តបាត់ដំបង ដែលមានទម្រង់ដំបូលនិងបង្អួចលាយឡំគ្នារវាងម៉ូដអឺរ៉ុបនិងម៉ូដចិន។ |
| Batik Tulis | ជាបច្ចេកទេសផលិតក្រណាត់បាទីកតាមបែបប្រពៃណី ដោយប្រើប្រាស់ដៃគូររចនាលំនាំក្រមួនផ្ទាល់ទាំងស្រុងលើក្រណាត់ ដែលទាមទារភាពផ្ចិតផ្ចង់ ជំនាញខ្ពស់ និងមានតម្លៃសិល្បៈថ្លៃជាងការប្រើពុម្ព។ | ដូចជាគំនូរដែលវិចិត្រករគូរដោយផ្ទាល់ដៃមួយផ្ទាំងៗ ខុសពីគំនូរដែលចម្លងចេញពីម៉ាស៊ីនបោះពុម្ព។ |
| Cultural Identity | ជាលក្ខណៈសម្បត្តិពិសេស របៀបរស់នៅ ជំនឿ សិល្បៈ ឬស្ថាបត្យកម្មដែលតំណាងឱ្យសហគមន៍ ឬទីក្រុងណាមួយជាក់លាក់ ដែលធ្វើឱ្យតំបន់នោះមានភាពខុសប្លែកពីគេ (ឧទាហរណ៍ដូចជាអត្តសញ្ញាណទីក្រុងចាស់សុងក្លា)។ | ដូចជាស្នាមមេដៃរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដែលមានលក្ខណៈពិសេសមិនអាចចម្លង ឬដូចអ្នកដទៃបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
