Original Title: การออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อเพิ่มศักยภาพรองรับการท่องเที่ยวเชิงเกษตร: โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา
Source: www.repository.rmutsv.ac.th
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការរចនាបរិស្ថានដើម្បីបង្កើនសក្តានុពលសម្រាប់ទេសចរណ៍កសិកម្ម៖ គម្រោងកសិដ្ឋានគំរូតាមព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានី Sirikit នៃព្រះបាទរាមាទី៩ ស្រុក Khlong Hoi Khong ខេត្តសុងខ្លា

ចំណងជើងដើម៖ การออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อเพิ่มศักยภาพรองรับการท่องเที่ยวเชิงเกษตร: โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา

អ្នកនិពន្ធ៖ Dr. Tachaya Sangkakool (Rajamangala University of Technology Srivijaya), Asst. Prof. Satinee Wattanakit (Rajamangala University of Technology Srivijaya)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2020

វិស័យសិក្សា៖ Architecture and Environmental Design

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងអត្តសញ្ញាណទីកន្លែងនៅក្នុងគម្រោងកសិដ្ឋានគំរូ ដែលរារាំងដល់សក្តានុពលក្នុងការអភិវឌ្ឍទៅជាតំបន់ទេសចរណ៍កសិកម្ម (Agro Tourism) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ ដោយរួមបញ្ចូលការអង្កេតទីតាំង និងការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យសម្រាប់ការរចនា។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Baseline / Unstructured Agro-Tourism
ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (ទេសចរណ៍កសិកម្មគ្មានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់)
ចំណាយដើមតិចតួចក្នុងការរៀបចំ និងរក្សាបាននូវភាពធម្មជាតិដើមរបស់ទីតាំងកសិកម្ម។ ផ្តល់បទពិសោធន៍បែបជនបទពិតៗដល់អ្នកទស្សនា។ ខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រ (ចំណតរថយន្ត បន្ទប់ទឹក ស្លាកសញ្ញា) ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរមានការភាន់ច្រឡំ។ មិនមានប្រព័ន្ធផ្លូវដើរត្រឹមត្រូវ និងមិនទាន់មានបរិយាបន្នសម្រាប់មនុស្សចាស់ ឬជនពិការ។ អត្រានៃការពេញចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរចំពោះបរិស្ថានរូបវន្ត និងការរៀបចំផ្លូវដើរស្ថិតក្នុងកម្រិតមធ្យម ឬទាប ដោយសារកង្វះចំណុចទាក់ទាញ និងភាពងាយស្រួល។
Sustainable Environmental Design & Universal Design
ការរចនាបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព និងការរចនាសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា
បង្កើនភាពងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់វ័យ រួមមានផ្លូវជម្រាលសម្រាប់រទេះរុញ តំបន់សម្រាក (Kiosks) និងស្លាកសញ្ញាច្បាស់លាស់។ ប្រើប្រាស់សម្ភារៈក្នុងស្រុក (ឫស្សី ឈើចាស់) ដែលកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ ត្រូវការទុនវិនិយោគដំបូងសម្រាប់ការសាងសង់ និងទាមទារការថែទាំជាប្រចាំចំពោះសំណង់ធ្វើពីវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិ (ដូចជាឫស្សី និងចំបើង)។ ពិន្ទុនៃការពេញចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរទៅលើកត្តាសោភ័ណភាព និងបរិស្ថានរូបវន្តកើនឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ (មធ្យមភាគ ៤.១៤ ទៅ ៤.៣៨ លើ ៥.០)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងរចនាបរិស្ថានទេសចរណ៍កសិកម្មនេះ ទាមទារការវិនិយោគជាចម្បងទៅលើការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈធម្មជាតិក្នុងស្រុក និងការបណ្តុះបណ្តាលកម្លាំងពលកម្មសហគមន៍។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅគម្រោងកសិដ្ឋានគំរូក្នុងខេត្ត Songkhla ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតសំខាន់លើក្រុមសិស្ស និស្សិត មន្ត្រីរាជការ និងកសិករក្នុងស្រុកថៃ (ចំនួន ២៤២ នាក់)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទវប្បធម៌ និងអាកប្បកិរិយារបស់ប្រជាជនថៃ ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីទេសចរនៅកម្ពុជា ហេតុនេះការយកគំរូតាមចាំបាច់ត្រូវមានការសម្របសម្រួលទៅនឹងអត្តសញ្ញាណ និងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សហគមន៍ខ្មែរ (ឧទាហរណ៍ ការប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញា ឬរចនាប័ទ្មសំណង់ខ្មែរ)។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

គំរូនៃការរចនាបរិស្ថានស្ថាបត្យកម្មប្រកបដោយចីរភាពនេះ គឺមានសក្តានុពល និងភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។

សរុបមក ការអនុវត្តប្រព័ន្ធរចនាបរិស្ថាននេះនឹងជួយបំប្លែងតំបន់កសិកម្មធម្មតានៅកម្ពុជា ឱ្យក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដែលផ្តល់បទពិសោធន៍ខ្ពស់ មានផាសុកភាព និងរក្សាបាននូវនិរន្តរភាពបរិស្ថានយ៉ាងរឹងមាំ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. វាយតម្លៃទីតាំង និងតម្រូវការទេសចរ (Site Analysis & Needs Assessment): ចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅទីតាំងកសិដ្ឋាន និងធ្វើការស្ទង់មតិជាមួយប្រជាសហគមន៍ ព្រមទាំងភ្ញៀវទេសចរដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជា KoboToolboxGoogle Forms ដើម្បីស្វែងយល់ពីតម្រូវការចាំបាច់ (ដូចជាចំណត បន្ទប់ទឹក និងទីតាំងអង្គុយលេង)។
  2. រៀបចំប្លង់មេ និងកំណត់តំបន់ (Master Planning & Zoning): ប្រើប្រាស់កម្មវិធី AutoCAD និង ArcGIS ដើម្បីគូរប្លង់បែងចែកតំបន់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ (តំបន់ទទួលភ្ញៀវ តំបន់ដាំដុះ តំបន់ចិញ្ចឹមសត្វ និងកន្លែងសម្រាក) ដោយត្រូវបញ្ចូលគោលការណ៍ Universal Design សម្រាប់ជនពិការ និងមនុស្សចាស់។
  3. រចនាស្ថាបត្យកម្មបៃតង និងនិមិត្តសញ្ញា (Eco-Architecture & Landmark Design): ប្រើប្រាស់កម្មវិធី SketchUp និង Lumion ដើម្បីបង្កើតគំរូ 3D នៃសំណង់សម្រាក (Kiosks) និងនិមិត្តសញ្ញាតំបន់ ដោយផ្តោតលើការប្រើប្រាស់សម្ភារៈក្នុងស្រុក (ឫស្សី ឈើ) និងរចនាប័ទ្មដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានខ្យល់ចេញចូលល្អតាមធម្មជាតិ។
  4. អភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធស្លាកសញ្ញាព័ត៌មានអន្តរកម្ម (Interpretive Signage System): រចនាស្លាកសញ្ញាបង្ហាញផ្លូវ និងផ្តល់ចំណេះដឹងផ្នែកកសិកម្មដោយប្រើ Adobe Illustrator។ គួររួមបញ្ចូលនូវបច្ចេកវិទ្យា QR Code នៅលើស្លាកសញ្ញា ដើម្បីឱ្យភ្ញៀវអាចស្កេនមើលព័ត៌មានលម្អិត ឬស្តាប់ការពន្យល់ជាសំឡេង (Audio Guide)។
  5. សហការសាងសង់ជាមួយសហគមន៍ (Community Co-Creation & Build): រៀបចំសិក្ខាសាលាដើម្បីបង្ហាញប្លង់រចនាដល់សហគមន៍ និងអនុវត្តគម្រោងសាងសង់ដោយជួលកម្លាំងពលកម្មក្នុងស្រុក។ ការធ្វើបែបនេះមិនត្រឹមតែបង្កើតចំណូលបន្ថែមទេ ថែមទាំងផ្តល់ឱកាស Up-skilling លើការថែទាំសំណង់ឫស្សី និងបរិស្ថានទេសចរណ៍ផងដែរ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Built Environment បរិស្ថានរូបវន្តដែលត្រូវបានរចនា និងសាងសង់ឡើងដោយមនុស្ស ដូចជាអគារ ផ្លូវថ្នល់ និងតំបន់ទេសភាព ដើម្បីបម្រើដល់សកម្មភាពរស់នៅ និងបង្កើនសក្តានុពលដល់ការកម្សាន្ត។ ដូចជាការរៀបចំតុបតែងផ្ទះ ឬសួនច្បារឲ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងមានសោភ័ណភាព ដើម្បីឲ្យអ្នករស់នៅ ឬភ្ញៀវដែលមកលេងមានអារម្មណ៍ល្អ និងងាយស្រួលដើរហើរ។
Agro Tourism ទេសចរណ៍កសិកម្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរចូលរួម និងស្វែងយល់ពីសកម្មភាពដាំដុះ ចិញ្ចឹមសត្វ និងរបៀបរស់នៅរបស់កសិករនៅក្នុងកសិដ្ឋានផ្ទាល់ ព្រមទាំងផ្តល់ចំណូលបន្ថែមដល់សហគមន៍។ ដូចជាការទៅលេងផ្ទះចម្ការនៅឯស្រុកស្រែ ដែលយើងអាចបេះផ្លែឈើញ៉ាំស្រស់ៗ ឬឱ្យចំណីសត្វដោយផ្ទាល់ដៃ។
Universal Design ការរចនាទីកន្លែង ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់មនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់កាយសម្បទា (រួមទាំងជនពិការ និងមនុស្សចាស់) ឱ្យអាចប្រើប្រាស់បានដោយស្មើភាព និងមានសុវត្ថិភាព។ ដូចជាការធ្វើផ្លូវជម្រាលទាបៗនៅមុខអគារ ដើម្បីឱ្យអ្នកជិះរទេះរុញ មនុស្សចាស់ និងក្មេងតូចៗអាចដើរឡើងបានដោយមិនបាច់ប្រឹងឡើងជណ្តើរ។
Townscape ទ្រឹស្តីទិដ្ឋភាពទីក្រុងរបស់លោក Gordon Cullen ដែលផ្តោតលើការរចនាលំហ និងអគារដើម្បីបង្កើតភាពទាក់ទាញផ្នែកសោភ័ណភាព និងជំរុញអារម្មណ៍អ្នកទស្សនាពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ។ ដូចជាការរៀបចំឆាកល្ខោនដែលតែងតែផ្លាស់ប្តូរឈុតឆាកជានិច្ចពេលយើងដើរមើល ធ្វើឱ្យយើងចង់ដឹងអន្ទះសាថាមានអ្វីនៅខាងមុខបន្តទៀត។
Image of the City ទ្រឹស្តីនៃការចងចាំទីកន្លែងរបស់លោក Kevin Lynch ដែលប្រើប្រាស់ធាតុសំខាន់ៗទាំង៥ (ផ្លូវ ព្រំប្រទល់ តំបន់ ចំណុចប្រសព្វ និងនិមិត្តសញ្ញា) ដើម្បីជួយឱ្យមនុស្សងាយស្រួលចំណាំទីតាំងណាមួយក្នុងក្បាលដោយមិនវង្វេង។ ដូចជាការប្រាប់ផ្លូវមិត្តភក្តិដោយប្រើចំណុចចំណាំធំៗ ដូចជាដើមឈើធំ រង្វង់មូល ឬអគារខ្ពស់ ដើម្បីឱ្យគេងាយស្រួលរកផ្ទះយើងឃើញ។
Sustainable Architecture ស្ថាបត្យកម្មប្រកបដោយចីរភាព ជាការរចនា និងសាងសង់អគារដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិក្នុងស្រុក សន្សំសំចៃថាមពល និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាកសំណល់ដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានជុំវិញ។ ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះស្លឹកឬផ្ទះឫស្សីដែលមានខ្យល់ចេញចូលត្រជាក់ស្រួល ដោយមិនបាច់បើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងងាយរលាយទៅជាជីវិញពេលចាស់ខូច។
Landmark និមិត្តសញ្ញាសម្គាល់ទីតាំង ឬសំណង់លេចធ្លោប្រចាំតំបន់ (ឧទាហរណ៍៖ រូបចម្លាក់ខ្យងនៅក្នុងគម្រោងនេះ) ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវងាយចំណាំ ងាយស្រួលក្នុងការណាត់ជួប និងជាចំណុចទាក់ទាញសម្រាប់ការថតរូប។ ដូចជារូបសំណាកវិមានឯករាជ្យ ដែលអ្នកណាក៏ស្គាល់ និងដឹងថាជាតំណាងដ៏លេចធ្លោរបស់រាជធានីភ្នំពេញ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖