បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីតម្រូវការនៃស្តង់ដារ និងលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងរចនាទីក្រុងឆ្លាតវៃ និងថាមពលស្អាត (Smart Cities - Clean Energy) ដើម្បីធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងប្រសិទ្ធភាពថាមពលនៅក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធវាយតម្លៃជាបីដំណាក់កាល (ប្លង់គំនិត, ប្លង់មេ, ផែនការអាជីវកម្ម) ដោយបែងចែកជា ៨ ចំណាត់ថ្នាក់ចម្បងដែលផ្តល់ពិន្ទុសរុប ១២០ ពិន្ទុសម្រាប់ដំណាក់កាលនីមួយៗ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីក្របខ័ណ្ឌយ៉ាងលម្អិតចំនួន ១២០ ពិន្ទុ សម្រាប់ការវាយតម្លៃការរចនាទីក្រុងឆ្លាតវៃ ដែលផ្តោតលើសសរស្តម្ភចំនួន ៨។ ឯកសារនេះបានកំណត់លក្ខខណ្ឌតម្រូវដាច់ខាត (Mandatory) លើវិស័យថាមពល ការចល័ត សេដ្ឋកិច្ច និងអគារបៃតង ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវការអភិវឌ្ឍទីក្រុងប្រកបដោយចីរភាព និងបរិស្ថានស្អាត។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ថាមពលឆ្លាតវៃ និងគោលដៅឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (Smart Energy and GHG Targets) | ក្របខ័ណ្ឌនេះតម្រូវឱ្យទីក្រុងនីមួយៗត្រូវមានការផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ (Renewable Energy) យ៉ាងហោចណាស់ ៣០% នៃតម្រូវការប្រើប្រាស់សរុប។ លើសពីនេះ ទីក្រុងត្រូវតែមានវិធានការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ឱ្យបាន ៣០% បើធៀបនឹងស្ថានភាពធម្មតា (Business As Usual)។ | យោងតាមផ្នែកទី១ (Smart Energy) គម្រោងត្រូវតែបំពេញលក្ខខណ្ឌដាច់ខាតនូវការផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញមិនតិចជាង ៣០% និងកាត់បន្ថយ GHG មិនតិចជាង ៣០%។ |
| ការចល័ត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល (Smart Mobility & Digital Infrastructure) | ទីក្រុងឆ្លាតវៃត្រូវតែមានការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតកម្រិតខ្ពស់ (Broadband) ដែលគ្របដណ្តប់ ១០០% នៃប្រជាជន និងមានសេវាអ៊ីនធឺណិតឥតគិតថ្លៃ (Free Wi-Fi) យ៉ាងហោចណាស់ ៨០% នៃទីតាំងសាធារណៈ។ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា IoT ដើម្បីគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ និងការប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនី (EV) ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ | យោងតាមផ្នែកទី២ (Smart Mobility) ប្រជាជន ១០០% ត្រូវអាចចូលប្រើប្រាស់បណ្តាញ Tier 1 និងផ្តល់ ៤ ពិន្ទុសម្រាប់ការតភ្ជាប់បណ្តាញ IoT សម្រាប់គ្រប់គ្រងទីក្រុង។ |
| ស្តង់ដារអគារបៃតង (Green Building Standards) | អគារថ្មីៗដែលមានទំហំធំជាង ១០,០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ឬកម្ពស់ចាប់ពី ២៣ ម៉ែត្រឡើងទៅ ត្រូវតែរចនាឡើងដោយគោរពតាមស្តង់ដារអគារបៃតង ដូចជាស្តង់ដារ TREES។ ទន្ទឹមនឹងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ ២០% នៃអគារក្នុងទីក្រុងត្រូវរចនាជាប្រភេទអគារប្រើប្រាស់ថាមពលសូន្យ (Net Zero Energy Buildings)។ | យោងតាមផ្នែកទី៦ (Smart Building) នេះជាលក្ខខណ្ឌកាតព្វកិច្ច (Mandatory) សម្រាប់ទទួលបានពិន្ទុឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃ។ |
| សេដ្ឋកិច្ច និងអភិបាលកិច្ច (Smart Economy & Governance) | ការវាយតម្លៃទីក្រុងឆ្លាតវៃតម្រូវឱ្យមានការវិភាគអត្ថប្រយោជន៍ និងការចំណាយ (Cost-Benefit Analysis) ជាមួយនឹងអត្រាផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ច (EIRR) ច្បាស់លាស់។ វាក៏ទាមទារឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធអភិបាលកិច្ចដែលជំរុញការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋ និងការផ្តល់សេវាសាធារណៈតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល (e-Services)។ | ផ្នែកទី៥ និងទី៧ បានផ្តល់ពិន្ទុខ្ពស់រហូតដល់ ៣០ ពិន្ទុសម្រាប់ការវិភាគភាពស័ក្តិសមខាងសេដ្ឋកិច្ច (EIRR) និងទាមទារឱ្យមានផែនការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃគម្រោង។ |
ដើម្បីប្រែក្លាយទីក្រុងនានានៅកម្ពុជាឱ្យទៅជាទីក្រុងឆ្លាតវៃ (Smart Cities) និងមាននិរន្តរភាពបរិស្ថាន ភាគីពាក់ព័ន្ធគួរតែយកគំរូតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនេះដោយអនុវត្តនូវចំណុចខាងក្រោម៖
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | បង្កើតក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃទីក្រុងឆ្លាតវៃថ្នាក់ជាតិ ដោយកំណត់គោលដៅអប្បបរមាក្នុងការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ (Renewable Energy) ចំនួន ៣០% សម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងថ្មីៗ ឬតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ (MLMUPC) | បញ្ជ្រាបស្តង់ដារអគារបៃតង (Green Building Standards) ទៅក្នុងច្បាប់សំណង់ជាតិ ដោយតម្រូវឱ្យអគារពាណិជ្ជកម្មធំៗគោរពតាមបទដ្ឋានសន្សំសំចៃថាមពល និងកាត់បន្ថយកម្ដៅ។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន (MPWT) និងវិស័យឯកជន (Private Sector) | វិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា IoT និងបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតសាធារណៈ ដើម្បីគាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនឆ្លាតវៃ និងការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តព្រះសីហនុ។ | មធ្យម (Medium) |
| រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ (Sub-national Administrations) | អនុវត្តប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចឆ្លាតវៃ (Smart Governance) ដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីទូរស័ព្ទ (Mobile Apps) ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចរាយការណ៍បញ្ហាសហគមន៍ ចូលរួមធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងទទួលបានសេវាសាធារណៈតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ខណៈដែលរាជធានីភ្នំពេញ សៀមរាប និងព្រះសីហនុកំពុងជួបប្រទះកំណើននគរូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃរបស់ប្រទេសថៃនេះ អាចជាគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ប្រសិទ្ធភាពថាមពល និងចីរភាពបរិស្ថាន តាមរយៈការដាក់ចេញនូវសូចនាករវាស់វែងច្បាស់លាស់។
ការបន្សាំក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃ ១២០ ពិន្ទុនេះទៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា នឹងជួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការតម្រង់ទិសការអភិវឌ្ឍទីក្រុងនាពេលអនាគត ឱ្យក្លាយជាទីក្រុងឆ្លាតវៃដែលមានភាពធន់ ទំនើបកម្ម និងលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិតប្រជាពលរដ្ឋជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Specific Energy Consumption (SEC) | សន្ទស្សន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលក្នុងមួយឯកតា (ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ) ដែលរដ្ឋបាលទីក្រុងប្រើដើម្បីកំណត់ស្តង់ដារ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពថាមពលរបស់អគារ ឬរោងចក្រនានា។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយគ្រឿងស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីដឹងថាវាសន្សំសំចៃឬអត់។ |
| Area Energy Management System (AEMS) | ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងថាមពលរួមសម្រាប់តំបន់មួយ ដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីតាមដាន វិភាគ និងបែងចែកថាមពលអគ្គិសនីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពទៅកាន់អគារ ឬសហគមន៍នានាក្នុងទីក្រុងឆ្លាតវៃ។ | ដូចជាខួរក្បាលបញ្ជាចរាចរណ៍ដែលដឹងថាផ្លូវណាត្រូវការភ្លើងខៀវយូរជាងគេ ដើម្បីចែកចាយចរាចរណ៍កុំឱ្យស្ទះ។ |
| Economic Internal Rate of Return (EIRR) | អត្រាផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើក្នុងការវិភាគ Cost-Benefit ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុងមួយ ផ្តល់ផលចំណេញ និងអត្ថប្រយោជន៍ត្រលប់មកវិញដល់សង្គមជាតិកម្រិតណាបើធៀបនឹងទុនវិនិយោគ។ | ដូចជាការគិតគូរមុននឹងទិញត្រាក់ទ័រមួយគ្រឿង ថាតើវាអាចជួយរកចំណូលនិងចំណេញកម្លាំងបានប៉ុន្មានក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំ។ |
| Net Zero Energy Building | ស្តង់ដាររចនាអគារដែលប្រើប្រាស់ថាមពលក្នុងកម្រិតទាបបំផុត និងអាចផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ (ដូចជាបន្ទះសូឡា) បានដោយខ្លួនឯងក្នុងបរិមាណស្មើនឹងថាមពលដែលវាបានទាញយកមកប្រើប្រាស់សរុបប្រចាំឆ្នាំ។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលដាំបន្លែហូបខ្លួនឯងគ្រប់គ្រាន់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនចាំបាច់ចំណាយលុយទិញបន្លែពីផ្សារសូម្បីតែមួយសេន។ |
| Urban Heat Island Effect | បាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្តៅជាងតំបន់ជនបទជុំវិញ ដោយសារការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបេតុងច្រើន និងខ្វះចន្លោះបៃតង ដែលទាមទារឱ្យអ្នករៀបចំក្រុងត្រូវដាក់បញ្ចូលការដាំដើមឈើ និងរចនាអគារបន្ថយកម្តៅ។ | ដូចជាការអង្គុយក្នុងឡានដែលបិទកញ្ចក់ជិតនៅក្រោមកម្តៅថ្ងៃ ដែលក្តៅងំជាងការអង្គុយក្រោមម្លប់ឈើខាងក្រៅ។ |
| Micro-grid | បណ្តាញអគ្គិសនីខ្នាតតូចដែលអាចផលិត រក្សាទុក និងចែកចាយថាមពលដោយខ្លួនឯងសម្រាប់សហគមន៍មួយ ដោយវាអាចភ្ជាប់ជាមួយបណ្តាញអគ្គិសនីជាតិ ឬផ្តាច់ខ្លួនដំណើរការឯករាជ្យពេលមានអាសន្ន ឬគ្រោះមហន្តរាយ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនភ្លើងនិងអាគុយបម្រុងប្រចាំភូមិ ដែលអាចផ្គត់ផ្គង់ភ្លើងដល់អ្នកភូមិបានទោះបីជាដាច់ភ្លើងរដ្ឋក៏ដោយ។ |
| Universal Design | គោលការណ៍នៃការរចនាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាកម្មទីក្រុង ដែលធានាថាមនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់កាយសម្បទា (រួមទាំងជនពិការ និងចាស់ជរា) អាចចូលប្រើប្រាស់សេវាសាធារណៈបានដោយងាយស្រួល និងមានភាពស្មើគ្នាដោយមិនចាំបាច់មានអ្នកជំនួយ។ | ដូចជាការធ្វើផ្លូវជម្រាល (Ramp) នៅមុខអគារ ដែលអ្នកដើរធម្មតាក៏ងាយស្រួលដើរ ចំណែកអ្នកជិះរទេះរុញក៏អាចឡើងបានដោយឯករាជ្យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
