បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីការអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃ (Smart Cities) នៅប្រទេសវៀតណាម និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការរួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) សម្រាប់ការធ្វើផែនការ និងការគ្រប់គ្រងទីក្រុងប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគជាលក្ខណៈទូទៅលើនិន្នាការគម្រោងទីក្រុងឆ្លាតវៃ (ដូចជាគម្រោង Smartcity Dong Anh ទំហំ ៤ ពាន់លានដុល្លារ) និងវាយតម្លៃលើកត្តាបច្ចេកវិទ្យា សេដ្ឋកិច្ច-សង្គម និងបរិស្ថានក្នុងការអនុវត្តប្រព័ន្ធ GIS ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Urban Planning ការរៀបចំផែនការទីក្រុងបែបប្រពៃណី (ដោយមិនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើ GIS) |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលមានស្រាប់ និងមិនទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើបច្ចេកវិទ្យានិងធនធានមនុស្សជំនាញថ្មី។ | ខ្វះការវិភាគលំហស៊ីជម្រៅ មិនមានការធ្វើសមកាលកម្មទិន្នន័យ និងងាយប្រឈមនឹងបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍មិនប្រកបដោយចីរភាពដោយសារការសម្រេចចិត្តខ្វះទិន្នន័យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ការគ្រប់គ្រងមានកម្រិត និងខ្វះប្រសិទ្ធភាពក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងល្បឿននៃការធ្វើនគរូបនីយកម្មដ៏លឿន។ |
| GIS-Integrated Smart City Planning ការរៀបចំផែនការទីក្រុងឆ្លាតវៃដោយរួមបញ្ចូល GIS |
ផ្តល់នូវការវិភាគទីតាំងភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់ ជួយសម្រួលដល់ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត គាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងអាចតភ្ជាប់ជាមួយបច្ចេកវិទ្យា IoT និង Cloud Computing។ | ទាមទារទិន្នន័យច្បាស់លាស់ស្តង់ដារ ធនធានមនុស្សជំនាញកម្រិតខ្ពស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងចំណាយដើមទុនច្រើន (ឧ. គម្រោង Smartcity Dong Anh ទំហំ ៤ពាន់លានដុល្លារ)។ | GIS ដើរតួនាទីជាស្នូលក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទីក្រុងឌីជីថល (Digital City Management) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ជាឆ្អឹងខ្នងសម្រាប់ទីក្រុងឆ្លាតវៃ ទាមទារការវិនិយោគយ៉ាងធំលើទិន្នន័យ ធនធានមនុស្ស ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងការកែទម្រង់ច្បាប់។
ការសិក្សានេះផ្ដោតលើការវិភាគឯកសារអន្តរជាតិ និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃការអភិវឌ្ឍគម្រោងទីក្រុងឆ្លាតវៃនៅប្រទេសវៀតណាម (ដូចជាគម្រោងនៅ ហាណូយ ហូជីមិញ ដាណាង)។ ទិន្នន័យនិងបរិបទនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងល្បឿននៃការធ្វើនគរូបនីយកម្ម និងការប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យរួម ព្រមទាំងកង្វះខាតអ្នកជំនាញ។
ការប្រើប្រាស់ GIS សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃ គឺមានភាពចាំបាច់ និងអាចទាញយកមេរៀនពីវៀតណាមមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ការយល់ដឹងពីបញ្ហាប្រឈមនៃស្ថាប័ននិងបច្ចេកទេសនៅប្រទេសវៀតណាម ជួយឱ្យកម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រជាមុន ជាពិសេសការកសាងធនធានមនុស្ស និងប្រព័ន្ធទិន្នន័យស្តង់ដារ មុននឹងបោះជំហានទៅអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃពេញលេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីប្រមូល រក្សាទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ ឬលំហ។ ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង វាជួយអ្នករៀបចំផែនការក្រុងអាចមើលឃើញទីតាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បញ្ហាបរិស្ថាន និងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍នៅលើផែនទីឌីជីថលតែមួយ។ | វាដូចជាផែនទី Google Maps ដ៏ឆ្លាតវៃ និងលម្អិតបំផុតមួយ ដែលជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលដឹងច្បាស់ពីទីតាំងដែលត្រូវសាងសង់ផ្លូវ លូទឹក ឬដាំដើមឈើ។ |
| smart city | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល (ICT) សេនស័រ និងទិន្នន័យ ដើម្បីសហការគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុង ធនធាន និងសេវាកម្មសាធារណៈប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព សំដៅលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ | វាដូចជាការបំពាក់ខួរក្បាលអគ្គិសនីដល់ទីក្រុងទាំងមូល ដើម្បីឱ្យវាចេះបើកភ្លើងផ្លូវដោយស្វ័យប្រវត្តិ ឬប្រាប់យើងពីកន្លែងដែលមានការកកស្ទះចរាចរណ៍។ |
| ICT – Information communication technology | បណ្តាញបច្ចេកវិទ្យាទាំងអស់ដែលប្រើសម្រាប់ការទំនាក់ទំនង និងការគ្រប់គ្រងព័ត៌មាន រួមមានអ៊ីនធឺណិត បណ្តាញទូរស័ព្ទ កុំព្យូទ័រ និងសូហ្វវែរ ដែលដើរតួជាឆ្អឹងខ្នងតភ្ជាប់រាល់សកម្មភាពរបស់ទីក្រុងឆ្លាតវៃ។ | វាជាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទនៃទីក្រុង ដែលជួយឱ្យឧបករណ៍ផ្សេងៗអាចទំនាក់ទំនងគ្នាបាន ដូចជាទូរស័ព្ទដៃរបស់យើងភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតដើម្បីផ្ញើសារអញ្ចឹង។ |
| IoT – Internet of things | បណ្តាញនៃវត្ថុរូបវន្តដែលត្រូវបានបំពាក់ដោយសេនស័រ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដើម្បីតភ្ជាប់ និងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យជាមួយឧបករណ៍ផ្សេងៗទៀតតាមរយៈប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ក្នុងគោលបំណងគ្រប់គ្រងនិងតាមដានស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ | វាដូចជាការបំពាក់ភ្នែក និងត្រចៀកឱ្យរបស់របរប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ឧទាហរណ៍ ធុងសំរាមអាចផ្ញើសារប្រាប់ឡានប្រមូលសំរាមដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅពេលដែលវាពេញ។ |
| webGIS | ទម្រង់នៃប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រដែលចែកចាយទិន្នន័យតាមរយៈបណ្តាញអ៊ីនធឺណិត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចចូលមើល និងវិភាគទិន្នន័យផែនទីតាមរយៈកម្មវិធីរុករក (Web Browser) ដោយមិនចាំបាច់ដំឡើងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញ។ | វាដូចជាការលេងហ្គេមនៅលើវែបសាយផ្ទាល់ ដោយមិនបាច់ដោនឡូត (Download) ចូលកុំព្យូទ័រ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកណាក៏អាចបើកមើលផែនទីក្រុងបានគ្រប់ពេលវេលា។ |
| digital technology | បច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ទិន្នន័យលេខតំណាង (0 និង 1) និងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្ម ដើម្បីជំនួសការធ្វើការងារដោយដៃ ឬប្រព័ន្ធអាណាឡូក (Analog) ជួយឱ្យការសម្រេចចិត្តក្នុងការគ្រប់គ្រងក្រុងមានភាពរហ័សនិងច្បាស់លាស់។ | វាដូចជាការប្តូរពីការសរសេរលិខិតលើក្រដាសបញ្ជូនតាមប្រៃសណីយ៍ មកជាការវាយអត្ថបទផ្ញើតាមអ៊ីមែលក្នុងរយៈពេលតែមួយវិនាទី។ |
| ISO 19100 | ស៊េរីនៃស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ការរៀបចំ និងចែករំលែកទិន្នន័យព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីធានាថាប្រព័ន្ធ GIS ផ្សេងៗគ្នារបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ និងឯកជន អាចអាន និងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរួមគ្នាបានដោយគ្មានបញ្ហាបច្ចេកទេស។ | វាដូចជាច្បាប់វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេសដែលមនុស្សទូទាំងពិភពលោកយល់ព្រមប្រើរួមគ្នា ដើម្បីឱ្យអ្នកណាក៏អាចអាននិងយល់អត្ថន័យដូចគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
