បញ្ហា (The Problem)៖ ការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃទីក្រុងធំៗទាមទារឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការរៀបចំផែនការទីក្រុង ដោយត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ផែនទី 2D ប្រពៃណី ទៅជាគំរូ 3D ដែលអាចជួយក្នុងការវិភាគលំហ និងការសម្រេចចិត្តបានកាន់តែច្បាស់លាស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានស្នើឡើងនូវដំណើរការនៃការកសាងគំរូទីក្រុងនិម្មិត 3D ដោយរួមបញ្ចូលការប្រមូលទិន្នន័យ ការកសាងមូលដ្ឋានទិន្នន័យ និងការធ្វើគំរូសម្រាប់តំបន់គោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 2D Urban Planning Maps ផែនទីរៀបចំទីក្រុងបែប 2D (ប្រពៃណី) |
ងាយស្រួលធ្វើ និងមិនទាមទារទិន្នន័យស្មុគស្មាញច្រើន។ ជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានដែលធ្លាប់ប្រើជាទូទៅកន្លងមក។ | ខ្វះការមើលឃើញទម្រង់ 3D លំហរូបវន្តជាក់ស្តែង។ មិនអាចវិភាគមុំមើល (Line of sight) ឬការជាន់គ្នានៃលំហបានទេ។ | ត្រូវជំនួសដោយបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ដោយសារមិនអាចបំពេញតម្រូវការក្នុងការវាយតម្លៃលម្អិតនៃទីក្រុងទំនើប។ |
| 3D Extrusion from GIS Database ការបង្កើតប្លុក 3D ដោយពង្រីកពីទិន្នន័យ GIS |
មានភាពរហ័សក្នុងការបង្កើតគំរូអគារជាច្រើន (ជាពិសេសអគារខ្ពស់ៗ) ដោយប្រើទិន្នន័យកម្ពស់ដែលមានស្រាប់ក្នុង GIS។ មានភាពងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងកែសម្រួលទិន្នន័យ។ | គំរូអគារមានរាងជាប្លុកសាមញ្ញ មិនសូវមានភាពលម្អិតផ្នែកស្ថាបត្យកម្មដូចជាដំបូល ឬរចនាបថខាងក្រៅ។ | បង្កើតទិដ្ឋភាព 3D ជារួមបានយ៉ាងលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់តំបន់អគារខ្ពស់ៗ។ |
| Detailed 3D Modeling (SketchUp to GIS) ការធ្វើគំរូ 3D លម្អិត (SketchUp ទៅកាន់ GIS) |
ផ្តល់នូវគំរូអគារ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមានភាពលម្អិតខ្ពស់ រួមទាំងវាយនភាព (Textures) និងមានលក្ខណៈប្រាកដនិយម។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការរចនា និងទាមទារកម្លាំងម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រខ្លាំងក្នុងការដំណើរការ និងផ្ទុកទិន្នន័យបំប្លែង (*.3ds, *.dae)។ | អនុញ្ញាតឱ្យមានការបង្ហាញគំរូទីក្រុងយ៉ាងរស់រវើក ដែលជួយដល់ការធ្វើបទបង្ហាញ និងវិភាគបានច្បាស់លាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការកសាងគំរូទីក្រុង 3D ទាមទារការវិនិយោគគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ កម្មវិធីឯកទេស និងកម្លាំងកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការគណនាធ្ងន់ៗ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ឧស្សាហកម្ម Kien Thuy ទីក្រុង Hai Phong ប្រទេសវៀតណាម ដែលភាគច្រើនជាដីកសិកម្មរាបស្មើ និងមានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍រៀបចំជាមុនច្បាស់លាស់។ ទិន្នន័យនេះមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទតំបន់ទីក្រុងចាស់ដែលមានភាពកកកុញ ឬសណ្ឋានដីស្មុគស្មាញនោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តនេះចាំបាច់ត្រូវកែសម្រួលនៅពេលយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងតំបន់ដែលមានសំណង់ចាស់ៗគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ ដូចជានៅតំបន់មួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។
វិធីសាស្ត្រនៃការកសាងគំរូទីក្រុងនិម្មិត 3D នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការគាំទ្រដល់ចក្ខុវិស័យទីក្រុងឆ្លាតវៃ និងការគ្រប់គ្រងនគរូបនីយកម្ម។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យាទីក្រុងនិម្មិត 3D គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដែលស្ថាប័នរៀបចំដែនដីកម្ពុជាគួរប្រកាន់យក ដើម្បីធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្មប្រកបដោយចីរភាព សុវត្ថិភាព និងសោភ័ណភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| 3D City Model (3DCM) | ជាការបង្កើតតំណាងឌីជីថល 3D នៃទីក្រុងមួយ ដោយរួមបញ្ចូលអគារ ផ្លូវថ្នល់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការវិភាគ រៀបចំផែនការ និងគ្រប់គ្រង។ | ដូចជាការសាងសង់ទីក្រុងក្មេងលេង (Lego) នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលមានរូបរាង និងទំហំដូចទីក្រុងពិតៗ ដើម្បីងាយស្រួលមើលមុនពេលសាងសង់មែនទែន។ |
| Unmanned Aerial Vehicle (UAV) | ឧបករណ៍ហោះហើរដែលគ្មានមនុស្សជិះបញ្ជាផ្ទាល់ (Drone) ប្រើសម្រាប់ថតរូបភាពពីលើអាកាស ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ និងទម្រង់ដីសម្រាប់យកមកកសាងផែនទី 3D។ | ដូចជាភ្នែកបក្សីហោះលើមេឃ ដែលអាចថតរូបភាពពីលើចុះក្រោម ដើម្បីប្រាប់យើងពីអ្វីដែលនៅលើដីយ៉ាងច្បាស់។ |
| Digital Elevation Model (DEM) | ជាគំរូទិន្នន័យ 3D ដែលបង្ហាញពីកម្ពស់នៃផ្ទៃដីសុទ្ធសាធ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលវត្ថុផ្សេងៗនៅលើដីដូចជាអគារ ឬដើមឈើនោះទេ។ | ដូចជាការយកភួយមកគ្របពីលើដីទទេ ដើម្បីបង្ហាញថាកន្លែងណាខ្ពស់ កន្លែងណាទាប មុនពេលយើងសាងសង់អ្វីមួយពីលើវា។ |
| Digital Surface Model (DSM) | ជាគំរូទិន្នន័យកម្ពស់ដែលចាប់យកចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃផ្ទៃរាងកាយទាំងអស់នៅលើដី រួមទាំងដំបូលអគារ ដើមឈើ និងវត្ថុផ្សេងៗទៀត។ | ប្រៀបដូចជាការគ្របភួយពីលើទីក្រុងទាំងមូល ដោយវានឹងបង្ហាញរាងប៉ោងតាមកម្ពស់អគារ និងដើមឈើ។ |
| Level of Detail (LoD) | ជាកម្រិតនៃភាពលម្អិតនៅក្នុងគំរូ 3D ដែលកំណត់ថាអគារមួយត្រូវបានបង្ហាញជារូបរាងប្លុកសាមញ្ញ (LoD1) ឬមានបន្ថែមដំបូល (LoD2) ឬមានភាពលម្អិតដល់ស្ថាបត្យកម្មខាងក្រៅជញ្ជាំង និងបង្អួច (LoD3)។ | ដូចជាការគូររូបមនុស្ស៖ ដំបូងគូរត្រឹមជារូបមនុស្សឈើគូស (LoD ទាប) រួចទើបថែមសម្លៀកបំពាក់ និងមុខមាត់ (LoD ខ្ពស់)។ |
| Line of Sight | ការវិភាគនៅក្នុងប្រព័ន្ធ 3D ដើម្បីគណនាថា តើចំណុចមួយនៅលើផែនទីអាចមើលឃើញចំណុចមួយទៀតឬអត់ ដោយពិនិត្យមើលថាតើមានអគារ ដើមឈើ ឬទម្រង់ដីបាំងភ្នែកដែរឬទេ។ | ដូចជាការឈរនៅលើយ៉រផ្ទះ រួចចង្អុលពិលទៅមុខ ដើម្បីមើលថាពន្លឺអាចចាំងទៅដល់គោលដៅ ឬត្រូវបាំងដោយផ្ទះអ្នកជិតខាង។ |
| Geodatabase | ជាប្រព័ន្ធមូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលមានសមត្ថភាពរក្សាទុកព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (ទីតាំង រូបរាងលំហ) រួមជាមួយនឹងព័ត៌មានលម្អិតផ្សេងៗទៀត (ឈ្មោះ កម្ពស់ ចំនួនជាន់) នៅក្នុងកន្លែងតែមួយ។ | ដូចជាទូដាក់ឯកសារដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ថាសៀវភៅនៅលើធ្នើមួយណាទេ តែប្រាប់ទាំងកម្រាស់ និងអត្ថន័យនៃសៀវភៅនោះផងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
