បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីធាតុចូល ដំណើរការ និងលទ្ធផលនៃចង្កោមឧស្សាហកម្មចំនួន ២២ ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីនាយកដ្ឋានជំរុញឧស្សាហកម្មនៃប្រទេសថៃក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០០៦-២០០៧ ដើម្បីកំណត់បញ្ហាប្រឈមក្នុងការគ្រប់គ្រង និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់គំរូវាយតម្លៃ CIPP (បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ ផលិតផល) រួមជាមួយនឹងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាព និងភាពស័ក្តិសិទ្ធិរបស់គម្រោង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| CIPP Evaluation Model គំរូវាយតម្លៃ CIPP (បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ លទ្ធផល) |
ផ្តល់ការវាយតម្លៃគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាំងពីដំណាក់កាលរៀបចំផែនការរហូតដល់ការអនុវត្ត និងជួយកំណត់រកបញ្ហាប្រឈមផ្នែកគ្រប់គ្រងគម្រោង។ | ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទិន្នន័យគុណវិស័យ (Qualitative) និងការយល់ឃើញរបស់អ្នកចូលរួម ដែលអាចមានភាពលម្អៀង។ | រកឃើញថាមានតែចង្កោមឧស្សាហកម្មចំនួន ៦ ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម ២២ ដែលមានដំណើរការអភិវឌ្ឍន៍ល្អប្រសើរ។ |
| Economic and Financial Analysis (CBA) ការវិភាគប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ (NPV, BCR, EIRR) |
ផ្តល់រង្វាស់ជារូបិយប័ណ្ណយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីប្រាក់ចំណេញ និងភាពស័ក្តិសមនៃការវិនិយោគរបស់រដ្ឋ ឬឯកជន។ | មានការលំបាកក្នុងការគណនា ឬវាស់វែងផលប្រយោជន៍ប្រយោល (Indirect benefits) ដូចជាការកើនឡើងនូវចំណេះដឹង ឬបណ្តាញទំនាក់ទំនង។ | ទូទាំងគម្រោងទទួលបានតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (NPV) ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ២៤,៦ លានបាត, អនុបាត (BCR) ១,៥ និងអត្រាផលចំណេញ (EIRR) ៤៣,៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃនេះទាមទារធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងអ្នកជំនាញខាងសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីធ្វើការវិភាគគណនេយ្យភាពគម្រោង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ លើចង្កោមឧស្សាហកម្មចំនួន ២២ ជាមួយនឹងការគាំទ្រថវិកាពីរដ្ឋាភិបាលដោយផ្ទាល់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងទេ ដោយសារសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs) នៅកម្ពុជាភាគច្រើនអាចមានកម្រិតបច្ចេកវិទ្យា ធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងយន្តការគាំទ្រពីរដ្ឋទាបជាងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការនានាក្នុងការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃកម្មវិធីគាំទ្រសហគ្រាសនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងគំរូវាយតម្លៃគុណភាព (CIPP) និងការវិភាគប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុ នឹងជួយធានាថារាល់អន្តរាគមន៍គាំទ្រ SMEs នៅកម្ពុជាមានភាពតម្លាភាព និងចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | ជាគំរូវាយតម្លៃគម្រោងទូលំទូលាយមួយដែលផ្តោតលើទិដ្ឋភាព៤សំខាន់គឺ៖ បរិបទ (Context) ធាតុចូល (Input) ដំណើរការ (Process) និងផលិតផល ឬលទ្ធផល (Product) ដើម្បីតាមដាន វាយតម្លៃ និងកែលម្អការអនុវត្តគម្រោងតាំងពីដើមដល់ចប់។ | ដូចជាការវាយតម្លៃលើការចម្អិនម្ហូប ដោយពិនិត្យមើលតាំងពីមុខម្ហូបដែលត្រូវធ្វើ(បរិបទ) គ្រឿងផ្សំ(ធាតុចូល) របៀបចម្អិន(ដំណើរការ) និងរសជាតិម្ហូបដែលឆ្អិនហើយ(លទ្ធផល)។ |
| Industrial Cluster | ការប្រមូលផ្តុំនៃក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម អ្នកផ្គត់ផ្គង់ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសាកលវិទ្យាល័យដែលស្ថិតនៅទីតាំងភូមិសាស្ត្រជិតៗគ្នា និងមានទំនាក់ទំនងគ្នា ដើម្បីសហការ បង្កើនផលិតភាព និងបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារ។ | ដូចជាផ្សារមួយដែលលក់តែគ្រឿងបន្លាស់ឡាន មានទាំងជាងជួសជុល ហាងលក់គ្រឿងបន្លាស់ និងកន្លែងបង្រៀនជាងឡាននៅជិតៗគ្នា ធ្វើឱ្យអតិថិជនងាយរកសេវាកម្ម រីឯអ្នកលក់ក៏លក់ដាច់ជាងមុនដោយសារជួយគាំទ្រគ្នា។ |
| Net Present Value (NPV) | ជាតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធនៃការវិនិយោគ ដែលគណនាដោយយកតម្លៃបច្ចុប្បន្ននៃលំហូរសាច់ប្រាក់ចំណូលរំពឹងទុកនាពេលអនាគត ដកនឹងតម្លៃបច្ចុប្បន្ននៃការចំណាយ ឬទុនវិនិយោគ ដើម្បីវាយតម្លៃថាគម្រោងនោះបង្កើតប្រាក់ចំណេញឬខាតបង់។ | ដូចជាការគិតទុកជាមុនថា បើយើងចំណាយលុយទិញម៉ាស៊ីនដេរ១គ្រឿងថ្ងៃនេះ តើ៥ឆ្នាំទៀតលុយដែលរកបានពីម៉ាស៊ីននេះ បើគិតជាតម្លៃលុយក្នុងថ្ងៃនេះ ចំណេញឬអត់។ |
| Benefit Cost Ratio (BCR) | ជាអនុបាត ឬសមាមាត្ររវាងផលប្រយោជន៍សរុប (ទាំងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់និងប្រយោល) ធៀបនឹងការចំណាយសរុបនៃគម្រោង ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃការវិនិយោគ (បើធំជាង ១ គឺមានន័យថាចំណេញ)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបថា បើយើងចំណាយទុន១ដុល្លារ តើយើងទទួលបានផលប្រយោជន៍ត្រឡប់មកវិញប៉ុន្មានដុល្លារ។ |
| Economic Internal Rate of Return (EIRR) | ជាអត្រាផលចំណេញផ្ទៃក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដែលវាស់វែងពីប្រាក់ចំណេញ ឬផលប្រយោជន៍សរុបដែលសង្គមជាតិទាំងមូលទទួលបានពីគម្រោងណាមួយ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងផលប៉ះពាល់ជាវិជ្ជមានលើការបង្កើតការងារ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការវាស់វែងថា តើការសាងសង់ស្ពានមួយខ្សែនេះ ផ្តល់ចំណេញប៉ុន្មានភាគរយដល់សេដ្ឋកិច្ចអ្នកភូមិទូទៅ មិនមែនគិតត្រឹមតែចំណូលពីថ្លៃលក់សំបុត្រឆ្លងស្ពាននោះទេ។ |
| Financial Internal Rate of Return (FIRR) | ជាអត្រាផលចំណេញផ្ទៃក្នុងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដែលវាស់វែងពីប្រាក់ចំណេញជាសាច់ប្រាក់សុទ្ធសាធដែលស្ថាប័នវិនិយោគ ឬម្ចាស់គម្រោងទទួលបានដោយផ្ទាល់ ដោយមិនគិតបញ្ចូលពីផលប្រយោជន៍ផ្នែកសង្គមឡើយ។ | ដូចជាការគិតលេខរបស់ថៅកែរោងចក្រ ថាតើគាត់នឹងចំណេញប៉ុន្មានភាគរយពីការបោះទុនរកស៊ីនេះ ចូលហោប៉ៅគាត់ផ្ទាល់ ដោយមិនខ្វល់ពីផលចំណេញអ្នកជុំវិញខ្លួន។ |
| Cluster Development Agent (CDA) | ជាភ្នាក់ងារ ឬបុគ្គលឯកទេសដែលដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល ដើម្បីជួយជំរុញ ចងក្រង និងគាំទ្រដល់អាជីវកម្មនានាក្នុងចង្កោមឧស្សាហកម្ម ឱ្យមានទំនុកចិត្ត កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងអាចអភិវឌ្ឍយុទ្ធសាស្ត្ររួមគ្នា។ | ដូចជាអ្នកកាត់ចំណង ឬមេអណ្តើក ដែលជួយផ្សារភ្ជាប់ក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗដែលមិនធ្លាប់ធ្វើការជាមួយគ្នា ឱ្យស្គាល់គ្នា ទុកចិត្តគ្នា និងរកស៊ីរួមគ្នាដើម្បីភាពរីកចម្រើនទាំងអស់គ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
