បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃកម្មវិធីសិក្សាបរិញ្ញាបត្រគិលានុបដ្ឋាក (កែសម្រួលឆ្នាំ ២០១៦) របស់មហាវិទ្យាល័យគិលានុបដ្ឋាក Boromarajonani ខេត្ត Songkhla ដើម្បីធានាបាននូវគុណភាពនៃការអប់រំ និងភាពស្របគ្នានឹងតម្រូវការសង្គមបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិយាយ (Descriptive Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួមចំនួន ៤២៧ នាក់ រួមមានអ្នកគ្រប់គ្រង គ្រូបង្រៀន និស្សិត និងអ្នកជំងឺ ដោយផ្អែកលើទម្រង់នៃការវាយតម្លៃ CIPP Model ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Evaluation (Questionnaires) ការវាយតម្លៃបរិមាណវិស័យ (ការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ) |
អាចប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកចូលរួមចំនួនច្រើន (៤២៧ នាក់) និងផ្តល់លទ្ធផលជារង្វាស់ដែលងាយស្រួលប្រៀបធៀប។ អាចប្រមូលទិន្នន័យបានលឿនតាមរយៈប្រព័ន្ធអនឡាញ។ | មិនអាចផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីបញ្ហាជាក់លាក់ ឬមូលហេតុស៊ីជម្រៅពីក្រោយចម្លើយរបស់អ្នកចូលរួមបានឡើយ។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមសរុបកម្រិតល្អណាស់ (M=4.30) សម្រាប់គ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំង៤ នៃកម្មវិធីសិក្សា។ |
| Qualitative Evaluation (Focus Groups & Interviews) ការវាយតម្លៃគុណភាពវិស័យ (ការពិភាក្សាជាក្រុម និងការសម្ភាសន៍) |
ផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតស៊ីជម្រៅ ជួយឱ្យរកឃើញនូវសំណូមពរជាក់ស្តែងក្នុងការកែលម្អបន្ទប់ពិសោធន៍ និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការសិក្សា។ | ចំណាយពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំ និងអនុវត្ត (១ ទៅ ២ ម៉ោងក្នុងមួយក្រុម) និងមានចំនួនអ្នកចូលរួមតិចជាង (៧០ នាក់) ។ | បានរកឃើញភាពលេចធ្លោផ្នែកសីលធម៌របស់និស្សិត និងតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឧបករណ៍អនុវត្តន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការបែងចែកពេលវេលា ធនធានមនុស្ស និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាជាមូលដ្ឋាន ដើម្បីសម្របសម្រួលដល់ការប្រមូលទិន្នន័យក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមហាវិទ្យាល័យគិលានុបដ្ឋាក Boromarajonani ខេត្តសុងក្លា ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើនិស្សិត គ្រូបង្រៀន និងអ្នកជំងឺក្នុងតំបន់។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារប្រព័ន្ធអប់រំគិលានុបដ្ឋាក និងបរិបទសង្គម-វប្បធម៌ (ការឱ្យតម្លៃលើសីលធម៌ និងការគោរពចាស់ទុំ) រវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងបានយ៉ាងល្អ។
គំរូវាយតម្លៃ CIPP នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពវិស័យអប់រំសុខាភិបាលនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តការវាយតម្លៃកម្មវិធីសិក្សាជាប្រចាំតាមស្តង់ដារនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពនិស្សិតគិលានុបដ្ឋាកកម្ពុជាឱ្យឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការសុខាភិបាលជាតិប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CIPP Model | ជាគំរូវាយតម្លៃកម្មវិធីសិក្សាដែលផ្តោតលើទិដ្ឋភាព៤សំខាន់ៗ៖ បរិបទ (Context) ធាតុចូល (Input) ដំណើរការ (Process) និងលទ្ធផល (Output) ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានសម្រាប់ការកែលម្អជាប្រចាំ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលរូបមន្តធ្វើនំ (បរិបទ) គ្រឿងផ្សំ (ធាតុចូល) របៀបដុត (ដំណើរការ) និងរសជាតិនំដែលដុតឆ្អិន (លទ្ធផល) ដើម្បីធានាថានំមានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Item-Objective Congruence (IOC) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃសុពលភាពនៃកម្រងសំណួរ ដោយអ្នកជំនាញពិនិត្យមើលថាតើសំណួរនីមួយៗពិតជាវាស់វែងចំគោលបំណងនៃការស្រាវជ្រាវឬទេ (ពិន្ទុពី ០.៦៧ ដល់ ១.០០ គឺអាចទទួលយកបាន)។ | ដូចជាការហៅអ្នកភ្លក់អាហារជំនាញមកប្រាប់ថា តើគ្រឿងទេសដែលយើងដាក់ពិតជាត្រូវនឹងមុខម្ហូបដែលយើងចង់ធ្វើឬអត់។ |
| Cronbach's Alpha Coefficient | ជារង្វាស់ស្ថិតិសម្រាប់វាស់ភាពអាចជឿទុកចិត្តបាន (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ដែលបញ្ជាក់ថាសំណួរទាំងអស់ក្នុងក្រុមតែមួយមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា និងវាស់វែងលើគោលគំនិតតែមួយយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការថ្លឹងគីឡូរបស់របរមួយចំនួនច្រើនដងលើជញ្ជីងតែមួយ ហើយទទួលបានទម្ងន់ដូចៗគ្នាជានិច្ច ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះមិនខូច។ |
| Purposive Sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសក្រុមគោលដៅសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវដោយមានចេតនា ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវគិតថាពួកគេអាចផ្តល់ទិន្នន័យល្អបំផុតឆ្លើយតបនឹងគោលបំណងស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការរើសយកតែអ្នកដែលធ្លាប់ជិះយន្តហោះមកសួរពីបទពិសោធន៍ជិះយន្តហោះ ជាជាងសួរមនុស្សទូទៅនៅតាមផ្លូវ។ |
| Stratified Random Sampling | ជាការជ្រើសរើសសំណាកដោយបែងចែកចំនួនប្រជាជនជាក្រុមៗ (Stratum) ជាមុនសិន រួចទើបចាប់ឆ្នោត ឬរើសដោយចៃដន្យពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាថាក្រុមតូចៗទាំងអស់ត្រូវបានតំណាងដោយស្មើភាព។ | ដូចជាការចង់ភ្លក់ផ្លែឈើក្នុងកន្ត្រក យើងត្រូវបែងចែកជាគំនរផ្លែប៉ោម ចេក និងក្រូច រួចរើសយកមួយផ្លែពីគំនរនីមួយៗមកភ្លក់។ |
| Focus Groups | ជាវិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យគុណភាពវិស័យ (Qualitative Data) ដោយប្រមូលមនុស្សមួយក្រុមតូចមកពិភាក្សា និងចែករំលែកមតិយោបល់គ្នាស៊ីជម្រៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយដែលដឹកនាំដោយអ្នកសម្របសម្រួល។ | ដូចជាការហៅមិត្តភក្តិ៣ទៅ៤នាក់មកអង្គុយផឹកកាហ្វេជុំគ្នា ហើយជជែកវែកញែកពីសាច់រឿងកុនដែលទើបតែមើលចប់ ដើម្បីស្វែងយល់ពីអារម្មណ៍ពិតរបស់ពួកគេ។ |
| Content Analysis | ជាការវិភាគទិន្នន័យដែលបានមកពីអត្ថបទ ឬការសម្ភាសន៍ ដោយចាត់ថ្នាក់ បូកសរុប និងស្វែងរកអត្ថន័យទូទៅ ឬប្រធានបទសំខាន់ៗដែលលាក់កំបាំងនៅក្នុងទិន្នន័យនោះ។ | ដូចជាការអានសំបុត្រជាច្រើនច្បាប់ រួចគូសបន្ទាត់ពីក្រោមពាក្យដែលគេប្រើញឹកញាប់បំផុត ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថាតើអ្នកសរសេរចង់និយាយពីអ្វីជារួម។ |
| Active Citizen | សំដៅលើបុគ្គល ឬនិស្សិតដែលមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងសង្គម មានស្មារតីទទួលខុសត្រូវ ហ៊ានបញ្ចេញមតិ និងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានានាដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍របស់ខ្លួន។ | ដូចជាអ្នកជិតខាងម្នាក់ដែលមិនត្រឹមតែបោសសំអាតមុខផ្ទះខ្លួនឯងទេ ថែមទាំងជួយរើសសំរាមនៅតាមផ្លូវសាធារណៈ និងហៅអ្នកភូមិមកប្រជុំរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ទៀតផង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
