បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការធ្លាក់ចុះអត្រាប្តូរប្រាក់របស់កសិករ (FER) នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីអំឡុងពេលចាប់ផ្តើមនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ និងវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើសកម្មភាពកសិកម្ម ជាពិសេសការដាំដុះស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំប្រចាំខែពីខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ តាមរយៈវិធីសាស្ត្របរិមាណ និងគុណភាព ដើម្បីវាយតម្លៃកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលលើអត្រាប្តូរប្រាក់របស់កសិករ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Analysis ការវិភាគបែបពិពណ៌នា |
ងាយស្រួលយល់ និងបង្ហាញទិន្នន័យបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈតារាង និងក្រាហ្វ។ វាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់មើលនិន្នាការទូទៅនៃអត្រាប្តូរប្រាក់កសិករ (FER) ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ | មិនអាចទស្សន៍ទាយ ឬវាស់ស្ទង់ទំហំនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរនានាបានច្បាស់លាស់តាមលក្ខណៈស្ថិតិឡើយ។ វាគ្រាន់តែបង្ហាញពីអ្វីដែលបានកើតឡើងដោយមិនប្រាប់ពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅ។ | បង្ហាញពីការប្រែប្រួល និងការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាប្តូរប្រាក់កសិករនៅដើមរដូវកាលនៃការរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ព្រមទាំងនិន្នាការនៃតម្លៃស្រូវពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់ ២០២០។ |
| Multiple Regression Analysis ការវិភាគតម្រែតម្រង់ពហុគុណ (ដោយប្រើកម្មវិធី EViews 9) |
អាចវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃឥទ្ធិពលរបស់កត្តាផ្សេងៗ (តម្លៃស្រូវ តម្លៃប្រេង អតិផរណា) ទៅលើអត្រា FER បានយ៉ាងសុក្រឹត ជាមួយនឹងកម្រិតភាពជឿជាក់ខ្ពស់ (R-squared = 98.11%)។ វាអនុញ្ញាតឱ្យមានការសាកល្បងសម្មតិកម្ម។ | ទាមទារទិន្នន័យច្រើន និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិ ក៏ដូចជាតម្រូវឱ្យធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មបុរាណ (Classical Assumption Tests) ដើម្បីធានាភាពត្រឹមត្រូវនៃម៉ូដែល។ | រកឃើញថាតម្លៃស្រូវ និងប្រេងម៉ាស៊ូតមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន និងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (Significant) ខណៈអតិផរណាមិនមានឥទ្ធិពលជាដុំកំភួនលើអត្រាប្តូរប្រាក់កសិករឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិស្តង់ដារ ដូច្នេះមិនត្រូវការចំណាយធនធានច្រើនលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យកម្រិតថ្នាក់ជាតិពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់ ឆ្នាំ២០២០។ ដូច្នេះ លទ្ធផល និងបរិបទគោលនយោបាយតម្លៃស្រូវ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងខ្លាំងពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ី (ដូចជាការកំណត់តម្លៃទិញអប្បបរមា - HPP)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីភាពលម្អៀងនៃទីតាំងនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះរចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារស្រូវ អន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋ និងកម្រិតអតិផរណានៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រនៃការគណនា និងវិភាគអត្រាប្តូរប្រាក់កសិករ (FER) នេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការវាយតម្លៃសុខុមាលភាពកសិករនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការរៀបចំឱ្យមានប្រព័ន្ធតាមដានសូចនាករ FER ស្រដៀងគ្នានេះ គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការធានាបាននូវស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូល និងការពារកសិករពីការប្រែប្រួលនៃតម្លៃទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Farmer's Exchange Rate (FER) (អត្រាប្តូរប្រាក់កសិករ) | សូចនាករដែលវាស់ស្ទង់សមាមាត្ររវាងសន្ទស្សន៍តម្លៃដែលកសិករទទួលបានពីការលក់កសិផល ធៀបនឹងសន្ទស្សន៍តម្លៃដែលពួកគេត្រូវចំណាយលើការរស់នៅនិងទិញធាតុចូលកសិកម្ម។ បើវាធំជាង ១០០ មានន័យថាកសិករមានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការថ្លឹងជញ្ជីងរវាង "លុយចូលពីការលក់ស្រូវ" និង "លុយចេញសម្រាប់ទិញម្ហូបនិងជី" បើលុយចូលធ្ងន់ជាង នោះកសិករមានជីវភាពធូរធារ។ |
| Dry Harvested Paddy (GKP) (ស្រូវប្រមូលផលស្ងួត) | ស្រូវដែលទើបតែច្រូតកាត់ និងបោកបែនរួចភ្លាមៗពីស្រែ ដែលនៅមានកម្រិតសំណើមខ្ពស់ (ជាធម្មតាប្រហែល ២៥%) ហើយតម្រូវឱ្យហាលបន្ថែមមុនពេលអាចកិនជាអង្ករបាន។ | ដូចជាខោអាវដែលទើបតែបោកគក់រួច ចេញពីម៉ាស៊ីនបោកខោអាវ ដែលនៅសើមតិចៗ ត្រូវការហាលថ្ងៃសិនទើបអាចពាក់បាន។ |
| Government Purchase Price (HPP) (តម្លៃទិញអប្បបរមារបស់រដ្ឋាភិបាល) | គោលនយោបាយតម្លៃគោលដែលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើង ដើម្បីធានាថាកសិករអាចលក់កសិផល (ដូចជាស្រូវ) ក្នុងតម្លៃមួយដែលមិនខាតបង់ នៅពេលដែលតម្លៃទីផ្សារសេរីធ្លាក់ចុះខ្លាំង។ | ដូចជាសំណាញ់សុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកលេងសៀកដើរលើខ្សែពួរ ទោះបីជាពួកគេរអិលជើងធ្លាក់ (តម្លៃទីផ្សារធ្លាក់ចុះ) ក៏មិនបាក់ឆ្អឹង (មិនខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ) ដែរ។ |
| Multiple Regression Analysis (ការវិភាគតម្រែតម្រង់ពហុគុណ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេររងមួយ (ឧទាហរណ៍៖ អត្រា FER) និងអថេរឯករាជ្យច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ តម្លៃស្រូវ តម្លៃប្រេង តម្លៃទំនិញ) ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីកំណត់ថាកត្តាណាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ។ | ដូចជាការរកមើលថាតើគ្រឿងផ្សំមួយណា (អំបិល ស្ករ ម្សៅស៊ុប) ដែលធ្វើឱ្យសម្លមួយចានមានរសជាតិឆ្ងាញ់ជាងគេ ដោយការសាកល្បងផ្លាស់ប្តូរបរិមាណគ្រឿងផ្សំនីមួយៗ។ |
| Allocative Efficiency (ប្រសិទ្ធភាពនៃការបែងចែកធនធាន) | ស្ថានភាពដែលកសិករប្រើប្រាស់កម្រិតនៃធាតុចូល (ដូចជា ជី ពូជ កម្លាំងពលកម្ម) ក្នុងសមាមាត្រដ៏ល្អបំផុត ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញអតិបរមាដោយផ្អែកលើតម្លៃទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។ | ដូចជាការចាត់ចែងប្រាក់ខែដែលមានកម្រិត ទៅទិញម្ហូប បង់ថ្លៃទឹកភ្លើង និងសន្សំ យ៉ាងណាឱ្យទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតដោយមិនខ្ជះខ្ជាយ។ |
| Price Elasticity (ភាពយឺតនៃតម្លៃ) | ការវាស់ស្ទង់ថាតើបរិមាណផ្គត់ផ្គង់ ឬតម្រូវការនៃទំនិញមួយ (ឬអត្រា FER) នឹងប្រែប្រួលកម្រិតណា នៅពេលដែលតម្លៃរបស់វាមានការផ្លាស់ប្តូរ (កើនឡើង ឬថយចុះ ១ ភាគរយ)។ | ដូចជារ៉េស័រ ពេលយើងទាញវានឹងយឺតវែង ហើយពេលព្រលែងវានឹងត្រឡប់មកវិញ។ ទំនិញខ្លះមានតម្លៃយឺតខ្លាំង (ប្តូរតម្លៃបន្តិច អ្នកទិញរត់បាត់អស់) ឯទំនិញខ្លះយឺតតិច (ទោះឡើងថ្លៃ ក៏នៅតែមានអ្នកទិញ)។ |
| Multicollinearity (ពហុអត្ថិភាពខ្សែបន្ទាត់) | បញ្ហានៅក្នុងការវិភាគស្ថិតិដែលកើតឡើងនៅពេលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើន មានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការកំណត់ថាអថេរមួយណាពិតជាអ្នកបង្កើតឱ្យមានផលប៉ះពាល់លើអថេររងយ៉ាងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាកូនភ្លោះពីរនាក់ដែលតែងតែធ្វើអ្វីៗជាមួយគ្នាជានិច្ច ធ្វើឱ្យយើងពិបាកកាត់ក្តីថា តើអ្នកណាជាអ្នកផ្តើមគំនិតពិតប្រាកដនៅពេលពួកគេធ្វើរឿងអ្វីមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
