បញ្ហា (The Problem)៖ តើប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងដូចម្តេចដើម្បីអភិវឌ្ឍផ្លូវទេសចរណ៍សហគមន៍ម្ហូបអាហារប្រកបដោយចីរភាព និងជួយស្តារសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានក្នុងបរិបទក្រោយជំងឺកូវីដ-១៩?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅទីតាំង ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យទីតាំងនិងព័ត៌មានលម្អិតនៃសក្តានុពលសហគមន៍ រួចបញ្ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធផែនទីឌីជីថល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Web-based GIS (Google My Maps) ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ GIS លើគេហទំព័រ (Google My Maps) |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ មិនតម្រូវឱ្យមានចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ និងអាចចូលមើលបានដោយងាយស្រួលតាមរយៈស្មាតហ្វូននៅគ្រប់ទីកន្លែង។ វាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការធ្វើដំណើរក្នុងបរិបទក្រោយកូវីដ-១៩ (New Normal)។ | ទាមទារឱ្យមានការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតដើម្បីចូលមើលផែនទី និងធ្វើនាវាចរណ៍ (Navigation) ជាក់ស្តែង។ វាមានកម្រិតក្នុងការវិភាគទិន្នន័យលំហ (Spatial analysis) បើធៀបនឹងកម្មវិធី GIS អាជីព។ | បានបង្កើតផ្លូវទេសចរណ៍សហគមន៍ម្ហូបអាហាររយៈពេល ១ថ្ងៃ ចម្ងាយ ១៧គីឡូម៉ែត្រ ដោយមានចំណុចឈប់សម្រាកចំនួន ១២ទីតាំង។ |
| Traditional Desktop GIS / Physical Mapping ការប្រើប្រាស់កម្មវិធី GIS លើកុំព្យូទ័រ ឬផែនទីក្រដាស |
អាចវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រស្មុគស្មាញបានល្អប្រសើរ និងមិនត្រូវការអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់ផែនទីដែលបានបោះពុម្ពរួច (Physical Map)។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការប្រើប្រាស់ ពិបាកក្នុងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យ (Update) និងមិនងាយស្រួលសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងការស្វែងរកទីតាំងផ្ទាល់។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ដោយសារភាពលំបាកក្នុងការចូលប្រើប្រាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ដោយផ្តោតសំខាន់លើការប្រើប្រាស់វេទិកាអនឡាញឥតគិតថ្លៃ និងឧបករណ៍ដែលងាយស្រួលរកបាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំថាខាម ស្រុកហាតយ៉ៃ ខេត្តសុងក្លា ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើផលិតផលសហគមន៍ OTOP របស់ថៃ (ដូចជា នំ ចិញ្ចឹមឃ្មុំ និងផ្សិត)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រភេទផលិតផលអាចខុសគ្នា ប៉ុន្តែគំរូនៃសហគមន៍ជនបទ និងសក្តានុពលទេសចរណ៍កសិកម្មគឺមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយគ្រាន់តែប្តូរទៅជាផលិតផលក្នុងស្រុក (OVOP)។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផែនទីឌីជីថល (Google My Maps) នេះ គឺមានភាពងាយស្រួល និងមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញទេសចរណ៍សហគមន៍។
ការអនុវត្តគំរូផែនទីឌីជីថលបែបនេះ នឹងជួយលើកស្ទួយសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន និងធ្វើពិពិធកម្មផលិតផលទេសចរណ៍កម្ពុជា ឱ្យកាន់តែងាយស្រួលចូលដល់សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់នៅលើផ្ទៃផែនដី ដើម្បីជួយក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងរៀបចំផែនការតំបន់ទេសចរណ៍។ | ដូចជាផែនទីឆ្លាតវៃដែលអាចប្រាប់យើងមិនត្រឹមតែពីទីតាំងប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងប្រាប់ពីព័ត៌មានលម្អិតនៃទីតាំងនោះ ដូចជាចំនួនប្រជាជន ឬប្រភេទអាជីវកម្មនៅទីនោះ។ |
| Community Based Tourism (CBT) | ទម្រង់នៃវិស័យទេសចរណ៍ដែលគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំដោយសហគមន៍មូលដ្ឋានផ្ទាល់ ដោយផ្តល់ឱកាសឱ្យភ្ញៀវទេសចរបានស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ហើយប្រាក់ចំណូលធ្លាក់ទៅសហគមន៍ដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការទៅលេងផ្ទះមិត្តភក្តិនៅតាមខេត្ត ដែលម្ចាស់ផ្ទះជាអ្នកនាំដើរលេង ធ្វើម្ហូបឱ្យញ៉ាំ និងប្រាប់ពីរឿងរ៉ាវប្រចាំភូមិរបស់គេ។ |
| Spatial Database | មូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលផ្ទុកព័ត៌មានទាក់ទងនឹងទីតាំង រូបរាង និងទំនាក់ទំនងលំហនៃវត្ថុផ្សេងៗនៅលើផែនទី ដូចជាកូអរដោណេ (Coordinates) នៃទីតាំងផលិតផលសហគមន៍ជាដើម។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីអាសយដ្ឋាន ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ឈ្មោះអ្នកភូមិ តែប្រាប់យ៉ាងច្បាស់ពីចំណុចកូអរដោណេផ្ទះរបស់ពួកគេនៅលើផែនទី។ |
| Attribute Database | ប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យដែលពន្យល់ពីលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬព័ត៌មានលម្អិតនៃទីតាំងនីមួយៗក្នុងប្រព័ន្ធ GIS ដូចជា ឈ្មោះទីតាំង ប្រភេទផលិតផល ប្រវត្តិរូប និងរូបភាពជាក់ស្តែង។ | ដូចជាផ្លាកសញ្ញាពណ៌នាដែលបិទនៅលើទំនិញក្នុងផ្សារទំនើប ដែលប្រាប់ពីតម្លៃ ឈ្មោះ និងកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់។ |
| Cultural Mapping | ដំណើរការនៃការកំណត់អត្តសញ្ញាណ កត់ត្រា និងតំណាងឱ្យធនធានវប្បធម៌របស់សហគមន៍មួយ (ទាំងរូបី និងអរូបី) នៅលើផែនទី ដើម្បីអភិរក្ស និងប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ទេសចរណ៍។ | ដូចជាការគូសផែនទីកំណប់ ប៉ុន្តែកំណប់នោះមិនមែនជាមាសប្រាក់ទេ គឺជាទីតាំងសិល្បៈ ប្រពៃណី និងម្ហូបអាហារប្រចាំភូមិ។ |
| Food Innopolis | គំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការបង្កើតតំបន់ ឬទីក្រុងនវានុវត្តន៍ដែលប្រមូលផ្តុំការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាម្ហូបអាហារ ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផលកសិកម្ម និងម្ហូបអាហារក្នុងស្រុក។ | ដូចជាសួនឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា (Silicon Valley) ដែរ ប៉ុន្តែផ្តោតសំខាន់លើការបង្កើតមុខម្ហូប និងបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃអាហារថ្មីៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
