បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីការវាយតម្លៃសមត្ថភាពនវានុវត្តន៍របស់ប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីឈានទៅជាប្រទេសឧស្សាហកម្មទំនើប ដោយស្នើឱ្យប្រើប្រាស់សន្ទស្សន៍នវានុវត្តន៍សកល (GII) ជារង្វាស់គោល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការប្រៀបធៀបអន្តរជាតិដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍ GII ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ ២០១៨។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Global Innovation Index (GII) សន្ទស្សន៍នវានុវត្តន៍សកល |
ជារង្វាស់ដ៏ទូលំទូលាយដែលគ្របដណ្តប់លើសូចនាកររងចំនួន ៨០ និងមានការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ វាផ្តល់នូវការវាយតម្លៃច្បាស់លាស់ទាំងកត្តាជំរុញ (Input) និងលទ្ធផល (Output) នៃនវានុវត្តន៍។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិ ដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនអាចមានចន្លោះប្រហោង ឬខ្វះខាតទិន្នន័យជាក់លាក់។ | ប្រទេសវៀតណាមទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ទី ៤៥ លើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ដោយមានភាពលេចធ្លោលើការស្រូបយកចំណេះដឹង និង FDI។ |
| Knowledge Economy Index (KEI) សន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ចចំណេះដឹង |
ផ្តោតសំខាន់ទៅលើសសរស្តម្ភធំៗចំនួន ៤ ដូចជា របបស្ថាប័ន ការអប់រំ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យា និងប្រព័ន្ធនវានុវត្តន៍។ | ធនាគារពិភពលោក (World Bank) មិនសូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យនេះញឹកញាប់ទេ (ទិន្នន័យចុងក្រោយភាគច្រើនត្រឹមឆ្នាំ ២០១២) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការតាមដានការវិវត្តថ្មីៗ។ | ឯកសារនេះសន្និដ្ឋានថា GII មានភាពពេញលេញ និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ៤.០ បានល្អជាង KEI។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃកម្រិតនវានុវត្តន៍តាមរយៈសន្ទស្សន៍ GII មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើឧបករណ៍ពិសោធន៍នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានសមត្ថភាពក្នុងការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំកម្រិតម៉ាក្រូ។
ការសិក្សានេះផ្តោតជាចម្បងលើទិន្នន័យរបស់ប្រទេសវៀតណាមក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ ២០១៨ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន (សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ថៃ កម្ពុជា)។ នេះជារបកគំហើញដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាអាចរៀនសូត្រពីគន្លងនៃការអភិវឌ្ឍ និងចំណុចខ្វះខាតរបស់វៀតណាម (ដូចជាបញ្ហាស្ថាប័ន និងការអប់រំ) ដើម្បីកែលម្អចំណាត់ថ្នាក់របស់ខ្លួន (ដែលស្ថិតនៅលេខ ៩៨ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨)។
ក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃ GII និងមេរៀនពីប្រទេសវៀតណាម គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។
ការប្រើប្រាស់ GII សម្រាប់តាមដានលទ្ធផលនៃការអនុវត្តគោលនយោបាយ នឹងជួយកម្ពុជាឱ្យចាកចេញពីសេដ្ឋកិច្ចអតិពលកម្ម ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើចំណេះដឹង និងនវានុវត្តន៍ពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Global Innovation Index (GII) | សន្ទស្សន៍នវានុវត្តន៍សកល (GII) គឺជារង្វាស់ដែលវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពនិងភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការបង្កើតថ្មី តាមរយៈកត្តាជំរុញដូចជា ស្ថាប័ន ធនធានមនុស្ស បច្ចេកវិទ្យា និងលទ្ធផលនៃចំណេះដឹង។ | ដូចជាសៀវភៅពិន្ទុដែលវាយតម្លៃថាតើសិស្សម្នាក់ពូកែបង្កើតគំនិតថ្មីៗកម្រិតណា ដើម្បីយកមកអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង។ |
| Gross National Income (GNI) | ប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GNI) គឺជារង្វាស់នៃទ្រព្យសម្បត្តិពិតប្រាកដរបស់ប្រទេសមួយ ដោយបូកបញ្ចូលផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) និងចំណូលពីបរទេស រួចដកចេញនូវប្រាក់ចំណេញដែលក្រុមហ៊ុនបរទេសបញ្ជូនចេញទៅក្រៅប្រទេសវិញ។ | ដូចជាប្រាក់ចំណូលសរុបរបស់គ្រួសារមួយ ដោយរាប់ទាំងប្រាក់ដែលកូនផ្ញើមកពីក្រៅ និងដកចេញនូវប្រាក់ដែលត្រូវសងទៅធនាគារវិញ។ |
| Environmental Performance Index (EPI) | សន្ទស្សន៍ប្រសិទ្ធភាពបរិស្ថាន (EPI) វាស់ស្ទង់ថាតើប្រទេសមួយបានធ្វើការងារល្អកម្រិតណាក្នុងការការពារបរិស្ថាន កាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់ឬទឹក និងថែរក្សាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងពេលអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាតារាងពិនិត្យសុខភាពរាងកាយ តែនេះគឺជាការពិនិត្យសុខភាពបរិស្ថានរបស់ប្រទេសមួយ។ |
| Total Factor Productivity (TFP) | ផលិតភាពកត្តាសរុប (TFP) គឺជារង្វាស់ប្រសិទ្ធភាពដែលបង្ហាញពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនមែនបានមកពីការកើនឡើងនៃកម្លាំងពលកម្ម ឬទុន តែបានមកពីការកែលម្អបច្ចេកវិទ្យា នវានុវត្តន៍ និងការគ្រប់គ្រងល្អជាងមុន។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបបានឆ្ងាញ់ជាងមុន ដោយប្រើគ្រឿងផ្សំនិងពេលម៉ោងដដែល តែដោយសារចុងភៅចេះបច្ចេកទេសថ្មី។ |
| Purchasing Power Parity (PPP) | យន្តការសមភាពអំណាចទិញ (PPP) គឺជាវិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបរូបិយប័ណ្ណនៃប្រទេសពីរ ដោយមើលលើបរិមាណទំនិញដូចគ្នាដែលអាចទិញបាន ដែលជួយឲ្យការប្រៀបធៀបកម្រិតជីវភាពមានភាពត្រឹមត្រូវជាងការប្រើអត្រាប្តូរប្រាក់ទីផ្សារធម្មតា។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបថាតើលុយ ១០ដុល្លារនៅកម្ពុជាអាចទិញកាហ្វេបានប៉ុន្មានកែវ ធៀបនឹង ១០ដុល្លារនៅអាមេរិកដែលអាចទិញបានតិចជាង។ |
| Middle-Income Trap | អន្ទាក់ចំណូលមធ្យម គឺជាស្ថានភាពដែលប្រទេសមួយបានអភិវឌ្ឍរហូតដល់កម្រិតចំណូលមធ្យម ប៉ុន្តែជាប់គាំងមិនអាចបន្តកើនឡើងទៅជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ដោយសារបាត់បង់អត្ថប្រយោជន៍កម្លាំងពលកម្មថោក តែមិនទាន់មាននវានុវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។ | ដូចជាសិស្សដែលរៀនបានពិន្ទុមធ្យមយ៉ាងងាយស្រួល តែមិនអាចរកវិធីរៀនប្លែកពីមុនដើម្បីឡើងទៅជាសិស្សពូកែឆ្នើមបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
