បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីប្រភពនៃកំណើននិងភាពប្រកួតប្រជែងនៃការនាំចេញផលិតផលកសិកម្មរបស់ប្រទេសឥណ្ឌាក្នុងរយៈពេល៣ទសវត្សរ៍ (១៩៩១-២០២០) ជាពិសេសលើបញ្ហាប្រឈមក្នុងបរិបទពាណិជ្ជកម្មសកល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីអង្គការស្បៀងអាហារនិងកសិកម្មសហប្រជាជាតិ (FAO) និងអនុវត្តគំរូវិភាគចំណែកទីផ្សារថេរដើម្បីបំបែកនិងស្វែងយល់ពីកត្តាជំរុញកំណើននៃការនាំចេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Constant Market Share Analysis (CMSA) ការវិភាគចំណែកទីផ្សារថេរ |
អាចបំបែករកប្រភពនៃកំណើននាំចេញជា៤កត្តា (WDE, CCE, MDE, RCE) ដែលជួយបញ្ជាក់ពីភាពប្រកួតប្រជែងពិតប្រាកដធៀបនឹងតម្រូវការសកល។ | ចាត់ទុកតម្រូវការជាកត្តាខាងក្រៅ (Exogenous) ហើយមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលនៃការប្រកួតប្រជែងតម្លៃ ឬការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដោយផ្ទាល់នោះទេ។ | រកឃើញថាកំណើនការនាំចេញកសិផលឥណ្ឌាពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការកើនឡើងតម្រូវការពិភពលោក (WDE) ខណៈឥទ្ធិពលសមាសភាពទំនិញ (CCE) និងភាពប្រកួតប្រជែង (RCE) មានអវិជ្ជមានសម្រាប់ទំនិញភាគច្រើន។ |
| Export Growth Rate Analysis ការវិភាគអត្រាកំណើននៃការនាំចេញ |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនានិងតាមដានការផ្លាស់ប្តូរទំហំនិងតម្លៃនៃការនាំចេញសរុបពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ | មិនអាចពន្យល់ពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅនៃកំណើន (ថាតើមកពីផលិតផលល្អ ឬមកពីទីផ្សារកំពុងខ្វះខាត)។ | បង្ហាញថាទំនិញភាគច្រើនមានកំណើនវិជ្ជមានលើកលែងតែស្រូវសាលី និងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៩១-២០២០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ដោយពឹងផ្អែកចម្បងលើទិន្នន័យសាធារណៈនិងកម្មវិធីបញ្ជូលទិន្នន័យធម្មតា។
ការសិក្សានេះផ្តោតតែលើទិន្នន័យនាំចេញកសិផលរបស់ប្រទេសឥណ្ឌាចន្លោះឆ្នាំ១៩៩១ដល់២០២០ ក្រោយពេលមានការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ទោះបីជាវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌាក៏ដោយ ក៏វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការវាយតម្លៃថា តើកំណើននៃការនាំចេញកសិផលរបស់យើងពិតជាកើតចេញពីភាពប្រកួតប្រជែង ឬគ្រាន់តែដោយសារកំណើនតម្រូវការពិភពលោក។
គំរូវិភាគ CMSA នេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់គំរូ CMSA នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើកំណើនតម្រូវការទីផ្សារដោយចៃដន្យ ទៅជាការកសាងភាពប្រកួតប្រជែងទីផ្សារពិតប្រាកដតាមរយៈការកែលម្អគុណភាពនិងគោលនយោបាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Constant Market Share Analysis (ការវិភាគចំណែកទីផ្សារថេរ) | ជាវិធីសាស្ត្រនិងគំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលប្រើសម្រាប់បំបែកនិងស្វែងយល់ពីកត្តាសំខាន់ៗដែលធ្វើឱ្យការនាំចេញរបស់ប្រទេសមួយមានការកើនឡើង ឬធ្លាក់ចុះ ដោយផ្អែកលើការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសនោះធៀបនឹងតម្រូវការទីផ្សារសកលលោកសរុប។ | ដូចជាការវិភាគរកមូលហេតុដែលហាងកាហ្វេរបស់អ្នកលក់ដាច់ជាងមុន តើមកពីអ្នកឆុងឆ្ងាញ់ជាងមុនពិតមែន ឬមកពីមនុស្សក្នុងភូមិបច្ចុប្បន្នចូលចិត្តផឹកកាហ្វេច្រើនជាងមុន? |
| World Demand Effect (ឥទ្ធិពលតម្រូវការពិភពលោក) | ជាទំហំនៃកំណើនការនាំចេញដែលកើតឡើងដោយសារតែមានការកើនឡើងនូវតម្រូវការទំនិញនោះនៅលើទីផ្សារសកលលោកទាំងមូល។ វាបង្ហាញថាកំណើននោះមិនមែនកើតចេញពីសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងផ្ទាល់របស់ប្រទេសអ្នកនាំចេញនោះទេ តែដោយសារតែតម្រូវការរួមមានការកើនឡើង។ | ដូចជាពេលដែលអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង មនុស្សគ្រប់គ្នានាំគ្នាទិញទឹកកក ទោះជាអ្នកលក់ទឹកកកនៅកន្លែងណាក៏លក់ដាច់ដែរដោយមិនបាច់ខំប្រឹងផ្សព្វផ្សាយ។ |
| Commodity Composition Effect (ឥទ្ធិពលសមាសភាពទំនិញ) | ជាកត្តាដែលវាស់ស្ទង់ថាតើប្រទេសមួយកំពុងនាំចេញនូវប្រភេទមុខទំនិញដែលពិភពលោកកំពុងត្រូវការខ្លាំងកម្រិតណា។ បើវាមានតម្លៃវិជ្ជមាន មានន័យថាប្រទេសនោះកំពុងផ្តោតនិងមានឯកទេសលើការនាំចេញទំនិញត្រូវប៉ាន់ដែលមានកំណើនតម្រូវការខ្ពស់។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តដាំទុរេនជំនួសដំឡូងមី ព្រោះទុរេនកំពុងមានហាងឆេងនិងតម្រូវការខ្ពស់នៅលើទីផ្សារជាងដំឡូងមីនៅឆ្នាំនេះ។ |
| Market Distribution Effect (ឥទ្ធិពលការចែកចាយទីផ្សារ) | ជាសូចនាករដែលបង្ហាញថាប្រទេសអ្នកនាំចេញកំពុងបញ្ជូនទំនិញរបស់ខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសគោលដៅដែលមានតម្រូវការកើនឡើងលឿន ឬយឺតធៀបនឹងពិភពលោក។ វាផ្តោតលើភាពវៃឆ្លាតនិងភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការជ្រើសរើសទីផ្សារ (ប្រទេសអ្នកទិញ) គោលដៅ។ | ដូចជាការរើសយកការលក់នំបញ្ចុកនៅមុខរោងចក្រដែលមានកម្មករច្រើននិងត្រូវការអាហារលឿន ជំនួសឱ្យការដើរលក់នៅក្នុងភូមិដែលស្ងាត់ជ្រងំ។ |
| Residual Competitiveness Effect (ឥទ្ធិពលភាពប្រកួតប្រជែងសេសសល់) | ជាកត្តាសេសសល់ចុងក្រោយនៅក្នុងគំរូ CMSA ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពប្រកួតប្រជែងពិតប្រាកដរបស់ប្រទេសមួយ (ដូចជាតម្លៃទាបជាង គុណភាពល្អជាង ឬគោលនយោបាយគាំទ្រល្អ) ក្រោយពីដកចេញនូវឥទ្ធិពលតម្រូវការពិភពលោកនិងទីផ្សារគោលដៅ។ | នេះគឺជា "ស្នាដៃពិត" របស់អ្នក! ទោះបីជាមានហាងលក់គុយទាវច្រើននៅក្បែរគ្នាក៏ដោយ តែអតិថិជននៅតែមកហាងអ្នក ព្រោះអ្នកធ្វើឆ្ងាញ់ជាង តម្លៃថោកជាង និងសេវាកម្មរហ័សជាង។ |
| Trade Liberalization (សេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្ម) | គឺជាដំណើរការនៃការកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់របាំងពាណិជ្ជកម្ម (ដូចជាពន្ធគយ កូតានាំចូល/នាំចេញ និងរបាំងរដ្ឋបាល) រវាងប្រទេសនិងប្រទេស ដើម្បីជំរុញឱ្យការផ្លាស់ប្តូរទំនិញនិងសេវាកម្មឆ្លងដែនមានភាពងាយស្រួល តម្លៃថោក និងទូលំទូលាយជាងមុន។ | ដូចជាការបើករបាំងទ្វារព្រំដែន និងឈប់យកលុយថ្លៃឆ្លងកាត់ផ្លូវ ដើម្បីឱ្យអ្នកលក់ទំនិញពីភូមិមួយទៅភូមិមួយទៀតអាចចេញចូលលក់ដូរបានដោយសេរី។ |
| Exogenous Component (សមាសភាគខាងក្រៅ) | ក្នុងបរិបទម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ច វាសំដៅលើកត្តា ឬអថេរដែលកើតឡើងពីខាងក្រៅប្រព័ន្ធ ហើយមិនរងឥទ្ធិពលពីសកម្មភាពនៅក្នុងម៉ូដែលនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាអ្នកដែលជះឥទ្ធិពលធំធេងដល់លទ្ធផលចុងក្រោយនៃម៉ូដែល (ឧ. តម្រូវការសកលក្នុងម៉ូដែល CMSA)។ | ដូចជា "អាកាសធាតុ" ក្នុងការធ្វើកសិកម្ម អ្នកមិនអាចបញ្ជាឱ្យភ្លៀងធ្លាក់បានទេ (វាជាកត្តាខាងក្រៅ) តែពេលភ្លៀងធ្លាក់ វាធ្វើឱ្យដំណាំរបស់អ្នកលូតលាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
