បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះវិភាគពីផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាត Covid-19 ទៅលើឧស្សាហកម្មសាច់សត្វកែច្នៃរបស់ប្រទេសថៃ និងព្យាករណ៍ពីនិន្នាការទីផ្សារក្នុងស្រុក និងការនាំចេញសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២០ ដល់ ២០២២។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការវិភាគនេះផ្អែកលើទិន្នន័យនៃការលក់សាច់សត្វ ការនាំចេញ និងកត្តាជំរុញទីផ្សារ ដោយប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃពីមជ្ឈមណ្ឌលវិភាគសេដ្ឋកិច្ច ttb analytics។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីនិន្នាការនៃឧស្សាហកម្មសាច់សត្វកែច្នៃរបស់ប្រទេសថៃ ដែលរំពឹងថានឹងធ្លាក់ចុះ ១% ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារការធ្លាក់ចុះកម្លាំងទិញក្នុងស្រុកអំឡុងពេលវិបត្តិ Covid-19។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទីផ្សារនេះត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងងើបឡើងវិញក្នុងរង្វង់ ២-៤% ក្នុងឆ្នាំ ២០២១-២០២២ ស្របពេលដែលការនាំចេញមានឱកាសកើនឡើង ៣% ជាមធ្យមដោយសារបញ្ហាខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ប្រទេសគូប្រជែង។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ការព្យាករណ៍ពីការលក់ក្នុងស្រុក (Domestic Sales Forecast) | ការលក់សាច់សត្វកែច្នៃក្នុងស្រុករំពឹងថានឹងធ្លាក់ចុះ ១% នៅឆ្នាំ ២០២០ ប៉ុន្តែនឹងកើនឡើងវិញក្នុងអត្រា ២% ទៅ ៤% នៅឆ្នាំ ២០២១ ដល់ ២០២២ ដោយសារការស្ដារឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រោយការបន្ធូរបន្ថយការបិទខ្ទប់។ | ទិន្នន័យពី ttb analytics បង្ហាញថានៅឆ្នាំ ២០១៩ តម្លៃលក់សរុបមានចំនួន ១.៣៧ សែនលានបាត ដែល ៧២% បានមកពីការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក។ |
| ឱកាសសម្រាប់កំណើនការនាំចេញ (Export Growth Opportunities) | ការនាំចេញផលិតផលសាច់សត្វត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងកើនឡើងជាមធ្យម ៣% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយសារតម្រូវការសកលកើនឡើង និងដោយសារប្រទេសគូប្រជែងធំៗជួបបញ្ហារាំងស្ទះផលិតកម្ម។ | ប្រទេសផលិតសាច់ធំៗដូចជា ប្រេស៊ីល និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានផ្អាក ឬថយចុះផលិតកម្មដោយសារការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ |
| ចំណែកទីផ្សារនាំចេញនិងផលិតផលលេចធ្លោ (Export Market Share and Leading Products) | សាច់មាន់ក្លាសេ គឺជាផលិតផលដែលលក់ដាច់ជាងគេបំផុត ខណៈដែលប្រទេសជប៉ុនគឺជាទីផ្សារនាំចេញធំបំផុតរបស់ថៃសម្រាប់ផលិតផលសាច់សត្វ។ | សាច់មាន់ក្លាសេកាន់កាប់ ៧៨% នៃការលក់ ហើយជប៉ុនបាននាំចូលពីថៃក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ ១,៩៩២ លានដុល្លារអាមេរិក ដែលស្មើនឹង ៥១% នៃការនាំចេញសរុប (២០១៩)។ |
| ហានិភ័យនៃជំងឺរាតត្បាតសត្វ (Animal Disease Risks) | ជំងឺរាតត្បាតលើសត្វនៅតែជាហានិភ័យចម្បងដែលគំរាមកំហែងដល់ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ រួមផ្សំជាមួយនឹងការប្រែប្រួលតម្លៃសាច់ និងចំណីសត្វ។ | របាយការណ៍បានគូសបញ្ជាក់ពីជំងឺផ្តាសាយបក្សី និងជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក (ASF) ជាកត្តាប្រឈមដ៏សំខាន់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មនេះ។ |
ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈម និងចាប់យកឱកាសទីផ្សារ របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗមួយចំនួនសម្រាប់អ្នកចូលរួមក្នុងឧស្សាហកម្ម។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| វិស័យឯកជន (Private Sector) | ត្រូវរក្សាគុណភាពសាច់សត្វឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដោយធានាបាននូវអនាម័យត្រឹមត្រូវ និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងជំងឺរាតត្បាតផ្សេងៗក្នុងកសិដ្ឋាន និងរោងចក្រ។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន (Private Sector) | ត្រូវពង្រីកការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសថ្មីៗបន្ថែមទៀត ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យក្នុងករណីដែលប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្មចាស់ជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ឬរឹតត្បិតការនាំចូល។ | ខ្ពស់ (High) |
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | បន្តជំរុញការចរចាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) និងការទទួលស្គាល់ស្តង់ដារអនាម័យ (ដូចជាការបញ្ជាក់ហាឡាល់ - Halal) ដើម្បីបើកច្រកទីផ្សារថ្មីៗ។ | មធ្យម (Medium) |
ទោះបីជារបាយការណ៍នេះផ្តោតលើប្រទេសថៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាគឺជាប្រទេសនាំចូលផលិតផលសាច់ពីថៃ និងកំពុងខិតខំអភិវឌ្ឍវិស័យបសុសត្វរបស់ខ្លួន។ ការយល់ដឹងពីការវិវត្តនៃស្តង់ដារអនាម័យ (SPS) និងយុទ្ធសាស្ត្រវាយលុកទីផ្សាររបស់ថៃ អាចជួយកម្ពុជារៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្មរបស់ខ្លួនបានកាន់តែប្រសើរ។
ការរៀនសូត្រពីភាពធន់នៃឧស្សាហកម្មសាច់សត្វរបស់ថៃ អាចជួយកម្ពុជាឱ្យកែប្រែបញ្ហាប្រឈមក្នុងតំបន់ឱ្យទៅជាឱកាស តាមរយៈការលើកកម្ពស់ស្តង់ដារអនាម័យសត្វ និងការជំរុញការផលិតក្នុងស្រុកដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ASF | ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក (African Swine Fever) គឺជាជំងឺវីរុសដ៏កាចសាហាវដែលឆ្លងលើសត្វជ្រូក ដែលធ្វើឱ្យមានអត្រាងាប់ខ្ពស់ និងបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមជ្រូក ដោយតម្រូវឱ្យមានការសម្លាប់សត្វចោលដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល។ | ដូចជាជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ដែរ ប៉ុន្តែវាឆ្លងតែលើសត្វជ្រូក និងធ្វើឱ្យជ្រូកស្លាប់ស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងកសិដ្ឋាន។ |
| Frozen Chicken | សាច់មាន់ក្លាសេ ឬបង្កក គឺជាទម្រង់នៃការរក្សាសាច់សត្វក្នុងសីតុណ្ហភាពទាបខ្លាំង ដើម្បីរក្សាគុណភាព និងសុវត្ថិភាពអនាម័យក្នុងរយៈពេលយូរ ដែលជាកត្តាសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ខ្សែច្រវាក់នាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។ | ដូចជាការយកសាច់ទៅក្លាសេក្នុងទូរទឹកកកកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីរង់ចាំការដឹកជញ្ជូនឆ្លងប្រទេសដោយមិនឱ្យស្អុយរលួយ។ |
| Growth (%YoY) | កំណើនប្រៀបធៀបឆ្នាំទៅនឹងឆ្នាំ (Year-over-Year) គឺជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រៀបធៀបទិន្នន័យ (ដូចជាបរិមាណលក់ ឬតម្លៃនាំចេញ) នៃត្រីមាស ឬឆ្នាំបច្ចុប្បន្ន ទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំមុន ដើម្បីតាមដាននិន្នាការនៃការរីកចម្រើន ឬការធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់អ្នកនៅថ្នាក់ទី១១ ទៅនឹងពិន្ទុប្រឡងកាលពីអ្នកនៅថ្នាក់ទី១០ ដើម្បីមើលថាអ្នករៀនពូកែជាងមុនឬអត់។ |
| OIE | អង្គការសុខភាពសត្វពិភពលោក (OIE - បច្ចុប្បន្នប្តូរទៅ WOAH) គឺជាស្ថាប័នអន្តរជាតិដែលកំណត់ស្តង់ដារអនាម័យសត្វ និងការគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាត ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពក្នុងពាណិជ្ជកម្មសត្វ និងផលិតផលសត្វឆ្លងដែន។ | ដូចជាអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដែរ ប៉ុន្តែស្ថាប័ន OIE នេះធ្វើការផ្តោតសំខាន់តែទៅលើសុខភាព និងជំងឺរបស់សត្វទូទាំងពិភពលោក។ |
| Export | ការនាំចេញ គឺជាដំណើរការម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចនៃការលក់ទំនិញ (ដូចជាផលិតផលសាច់សត្វកែច្នៃ) ពីប្រទេសផលិតទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសផ្សេងទៀត ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលជាតិ និងពង្រីកសក្តានុពលឧស្សាហកម្មលើសពីកម្លាំងទិញក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការដែលអ្នកដាំបន្លែបានច្រើនលើសពីការហូបខ្លួនឯង រួចយកបន្លែទាំងនោះទៅលក់នៅផ្សារភូមិផ្សេងដើម្បីបានលុយចំណេញបន្ថែម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
