បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃថាតើកត្តាហានិភ័យទីផ្សារមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើដំណើរការហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុនម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈដែលបានចុះបញ្ជីនៅប្រទេសវៀតណាម ក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចនិងអតិផរណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel data analysis) ដោយប្រៀបធៀបគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រចំនួនបីផ្សេងគ្នាដើម្បីវាស់ស្ទង់ទំនាក់ទំនងរវាងហានិភ័យនិងប្រាក់ចំណេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) Model គំរូការ៉េអប្បបរមាធម្មតា |
ងាយស្រួលយល់ និងជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ល្អសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមវិភាគទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ។ | មិនបានគិតបញ្ចូលនូវលក្ខណៈពិសេស ឬភាពខុសគ្នារវាងក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ដែលអាចនាំឱ្យមានលម្អៀងក្នុងលទ្ធផលប្រសិនបើមាន Heteroskedasticity។ | ត្រូវបានប្រើជាគំរូគោល ប៉ុន្តែត្រូវបានច្រានចោលបន្ទាប់ពីធ្វើតេស្ត Breusch-Pagan LM ដោយសារតែវាមានភាពមិនប្រក្រតីនៃវ៉ារ្យ៉ង់ (Heteroskedasticity)។ |
| Fixed Effect Model (FEM) គំរូឥទ្ធិពលថេរ |
អាចគ្រប់គ្រងលើអថេរដែលមិនអាចសង្កេតបាន និងមានលក្ខណៈថេរតាមពេលវេលាសម្រាប់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ជួយកាត់បន្ថយការលម្អៀង។ | មិនស័ក្តិសមប្រសិនបើអថេរឯករាជ្យមិនមានការប្រែប្រួលច្រើនតាមពេលវេលា ហើយមិនអាចប៉ាន់ស្មានឥទ្ធិពលនៃអថេរដែលថេរតាមពេលវេលាបានទេ។ | មិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការសិក្សានេះទេ ដោយសារតែលទ្ធផលនៃ Hausman Test បង្ហាញពីតម្លៃ P-value ធំជាងកម្រិតអត្ថន័យដែលបានកំណត់។ |
| Random Effect Model (REM) with Robust Standard Errors គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ ជាមួយនឹងកំហុសស្តង់ដាររឹងមាំ |
អនុញ្ញាតឱ្យមានការសន្និដ្ឋានទូលំទូលាយសម្រាប់ចំនួនប្រជាជនគោលដៅទាំងមូល និងត្រូវបានកែសម្រួលដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា Heteroskedasticity ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារការសន្មត់ដ៏តឹងរ៉ឹងថា មិនមានទំនាក់ទំនងរវាងកំហុសចៃដន្យរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ និងអថេរពន្យល់ (Explanatory variables) នោះទេ។ | ជាគំរូដែលត្រូវបានជ្រើសរើសចុងក្រោយ ដោយបង្ហាញថា កម្រិតអានុភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងអតិផរណាមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ខណៈអនុបាត Book-to-market ជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានទៅលើដំណើរការហិរញ្ញវត្ថុ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ពីរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ដំណើរការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យផ្តាច់មុខពីក្រុមហ៊ុនម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈធំៗដែលបានចុះបញ្ជីនៅលើផ្សារមូលបត្រវៀតណាម ក្នុងរយៈពេលនៃការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច និងវិបត្តិ COVID-19។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកក្រុមហ៊ុនខ្នាតធំដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុរឹងមាំ និងងាយស្រួលទទួលបានទុនពីទីផ្សារ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលវិស័យចំណីអាហារភាគច្រើនគ្រប់គ្រងដោយសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) ការអនុវត្តអថេរទាំងនេះត្រូវធ្វើការសម្របសម្រួលទៅតាមទំហំទីផ្សារ និងកម្រិតនៃការទទួលបានឥណទានក្នុងស្រុក។
ទោះបីជាបរិបទទីផ្សារមូលបត្រវៀតណាមមានទំហំធំជាងកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនិងអថេរដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃសុខភាពហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខណ្ឌវាយតម្លៃហានិភ័យដ៏រឹងមាំមួយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ និងភាគីពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាអាចយកទៅអនុវត្តដើម្បីបង្កើនភាពធន់ និងប្រសិទ្ធភាពប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុននានាក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចមិនប្រាកដប្រជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Degree of financial leverage (DFL) (កម្រិតអានុភាពហិរញ្ញវត្ថុ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់បំណុល (ការប្រាក់ថេរ) របស់ក្រុមហ៊ុនដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណេញប្រតិបត្តិការ។ វាបង្ហាញពីភាពរសើបនៃប្រាក់ចំណេញក្នុងមួយហ៊ុនទៅនឹងការប្រែប្រួលនៃប្រាក់ចំណេញមុនការប្រាក់និងពន្ធ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ដងថ្លឹងដើម្បីលើកវត្ថុធ្ងន់ៗ បើយើងខ្ចីលុយគេមកវិនិយោគបានចំណេញ នោះយើងនឹងចំណេញកាន់តែច្រើន តែបើខាតក៏ខាតធ្ងន់ធ្ងរដែរ។ |
| Book to market ratio (BPR) (អនុបាតតម្លៃសៀវភៅធៀបនឹងតម្លៃទីផ្សារ) | គឺជាអនុបាតដែលប្រៀបធៀបតម្លៃទ្រព្យសកម្មសុទ្ធរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលបានកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីគណនេយ្យ (តម្លៃសៀវភៅ) ជាមួយនឹងតម្លៃក្រុមហ៊ុនដែលកំពុងចរាចរទិញលក់លើទីផ្សារភាគហ៊ុន (តម្លៃទីផ្សារ)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបតម្លៃដើមនៃផ្ទះមួយដែលអ្នកបានសាងសង់ ជាមួយនឹងតម្លៃដែលអ្នកទិញហ៊ានឱ្យនៅលើទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។ |
| Gearing ratio (GEAR) (អនុបាតអានុភាព ឬ អនុបាតបំណុល) | ជារង្វាស់ហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រៀបធៀបទំហំបំណុលសរុបរបស់ក្រុមហ៊ុនទៅនឹងមូលធនសរុប (ទុនម្ចាស់ហ៊ុន) ដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុនិងរចនាសម្ព័ន្ធដើមទុន។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងថាតើក្នុងអាជីវកម្មមួយ មានលុយខ្លួនឯង (ដើមទុន) ប៉ុន្មាន និងមានលុយជំពាក់គេប៉ុន្មាន។ |
| Panel data (ទិន្នន័យបន្ទះ) | ជាប្រភេទឈុតទិន្នន័យដែលរួមបញ្ចូលទាំងទិន្នន័យកាត់ទទឹង (Cross-sectional) និងទិន្នន័យតាមពេលវេលា (Time-series) ពោលគឺការតាមដានអង្គភាព ឬក្រុមហ៊ុនដដែលៗ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំជាបន្តបន្ទាប់។ | ដូចជាការថតរូបសិស្សម្នាក់ៗក្នុងថ្នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំតាំងពីថ្នាក់ទី១ ដល់ទី១២ ដើម្បីតាមដានការលូតលាស់របស់ពួកគេម្នាក់ៗផង និងប្រៀបធៀបរវាងសិស្សផ្សេងៗគ្នាផង។ |
| Random effect model (REM) (គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ) | ជាគំរូស្ថិតិក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមាត្រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យបន្ទះ ដែលសន្មតថាភាពខុសគ្នារវាងអង្គភាពនីមួយៗ (ឧ. ក្រុមហ៊ុន) គឺចៃដន្យ និងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរពន្យល់នៅក្នុងគំរូនោះទេ។ | ដូចជាការសន្និដ្ឋានថា កត្តាពិសេសៗរបស់សិស្សម្នាក់ៗ (ដូចជាហ្សែន ឬទេពកោសល្យពីកំណើត) គឺកើតឡើងដោយចៃដន្យ និងមិនពាក់ព័ន្ធនឹងម៉ោងដែលពួកគេខិតខំរៀនសូត្រនោះទេ។ |
| Hausman test (ការធ្វើតេស្ត Hausman) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ ដើម្បីជួយអ្នកស្រាវជ្រាវសម្រេចចិត្តថាត្រូវជ្រើសរើសប្រើប្រាស់គំរូឥទ្ធិពលថេរ (Fixed Effect) ឬគំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ (Random Effect) សម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្រិតទឹក ដែលប្រាប់ជាងសំណង់ថាតើគួរប្រើវិធីសាស្រ្តមួយណាទើបត្រឹមត្រូវបំផុតសម្រាប់បាតស៊ីម៉ងត៍នេះ។ |
| Heteroskedasticity (ភាពមិនថេរនៃវ៉ារ្យ៉ង់ ឬ អេតេរ៉ូស្កេដាស្ទីស៊ីតេ) | ជាបាតុភូតក្នុងស្ថិតិដែលបង្ហាញថាកម្រិតនៃការប្រែប្រួល (វ៉ារ្យ៉ង់) នៃកំហុសសំណល់ (Error terms) មិននៅថេរទេនៅពេលដែលតម្លៃនៃអថេរឯករាជ្យប្រែប្រួល ដែលអាចធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានលទ្ធផលមិនសុក្រឹត។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីប កាលណាយើងឈរកាន់តែឆ្ងាយ គម្លាតនៃគ្រាប់ព្រួញដែលខុសគោលដៅរាយប៉ាយកាន់តែធំទៅៗ មិននៅប្រមូលផ្តុំគ្នាដូចពេលឈរជិតនោះទេ។ |
| Return on assets (ROA) (ទិន្នផលលើទ្រព្យសកម្ម) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុនទាក់ទងនឹងទ្រព្យសកម្មសរុបរបស់វា ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងការប្រើប្រាស់ទ្រព្យសកម្មទាំងនោះដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើអ្នកបើកបរឡានឈ្នួលម្នាក់ អាចរកលុយបានប៉ុន្មានពីឡានមួយគ្រឿងដែលគាត់កំពុងប្រើប្រាស់រាល់ថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
