បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលការផ្លាស់ប្តូរនៃការវាស់វែងភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ (MPI) នៅក្នុងខេត្ត Thai Nguyen ប្រទេសវៀតណាម និងបញ្ហាប្រឈមដែលនៅសេសសល់ទាក់ទងនឹងភាពក្រីក្ររបស់ជនជាតិភាគតិច និងភាពក្រីក្រនៅតំបន់ទីក្រុង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីរបាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សជាតិ និងអគ្គនាយកដ្ឋានស្ថិតិដើម្បីវិភាគនិន្នាការ និងជម្រៅនៃភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Income-based Poverty Measurement ការវាស់វែងភាពក្រីក្រផ្អែកលើប្រាក់ចំណូល (ឯកវិមាត្រ) |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ គណនា និងផ្តល់តួលេខច្បាស់លាស់អំពីសមត្ថភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីកង្វះខាតសេវាសង្គមមូលដ្ឋានសំខាន់ៗ ដូចជាការអប់រំ សុខាភិបាល ទឹកស្អាត និងលក្ខខណ្ឌរស់នៅ។ | អត្រាភាពក្រីក្រខេត្ត Thai Nguyen បានធ្លាក់ចុះពី ២៣,៧% (២០០៦) មកត្រឹម ៩,១% (២០១៤)។ |
| Multidimensional Poverty Index (MPI) ការវាស់វែងសន្ទស្សន៍ភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ (MPI) |
ផ្តល់រូបភាពទូលំទូលាយនិងច្បាស់លាស់ជាងមុនអំពីគុណភាពជីវិត ដោយផ្តោតលើសូចនាករចំនួន៥ (អប់រំ សុខាភិបាល លំនៅដ្ឋាន ទឹកស្អាត និងព័ត៌មាន)។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យស្មុគស្មាញច្រើនផ្នែក និងការវិភាគស៊ីជម្រៅជាងវិធីសាស្ត្រចាស់។ | អត្រាភាពក្រីក្រពហុវិមាត្ររបស់ខេត្ត Thai Nguyen បានធ្លាក់ចុះពី ១៩,៧% (២០០៨) មក ១២,២% (២០១២) ប៉ុន្តែនៅមានបញ្ហាខ្ពស់ក្នុងតំបន់ជនជាតិភាគតិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីឧបករណ៍កុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារទិន្នន័យស្ថិតិថ្នាក់ជាតិដ៏ធំ និងចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគសង្គមវិទ្យា។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើខេត្ត Thai Nguyen នៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើជនជាតិភាគតិច និងកម្មករនៅតំបន់ទីក្រុង។ ទិន្នន័យនេះប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទភូមិសាស្ត្រផ្ទៃរាបនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការស្វែងយល់ពីរបៀបវាយតម្លៃភាពក្រីក្រដែលលាក់កំបាំងនៅក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាល និងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ (MPI) នេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់រៀបចំគោលនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការវាស់វែងត្រឹមតែប្រាក់ចំណូល ទៅជាការវាស់វែងពហុវិមាត្រ នឹងជួយឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាចរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ និងចែកចាយធនធានបានចំគោលដៅជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multidimensional Poverty Index (MPI) | ជាសន្ទស្សន៍ដែលវាស់វែងភាពក្រីក្រដោយមិនពឹងផ្អែកតែលើប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលកង្វះខាតលើផ្នែកសំខាន់ៗដូចជាការអប់រំ សុខាភិបាល និងស្តង់ដាររស់នៅ (ដូចជាទឹកស្អាត អគ្គិសនី និងអនាម័យ)។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសុខភាពមនុស្សម្នាក់ដោយមិនមើលតែទម្ងន់ តែមើលទាំងចង្វាក់បេះដូង របបអាហារ និងគុណភាពនៃការគេងបញ្ចូលគ្នា។ |
| Human Development Index (HDI) | ជាសូចនាករស្ថិតិរួមបញ្ចូលគ្នានៃអាយុកាលសង្ឃឹមរស់ ការអប់រំ និងប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតអភិវឌ្ឍន៍សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេស ឬតំបន់មួយ។ | ដូចជារបាយការណ៍ពិន្ទុប្រចាំឆ្នាំរបស់សិស្ស ដែលមិនត្រឹមតែមើលលើមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា (ប្រាក់ចំណូល) ប៉ុណ្ណោះទេ តែមើលទាំងកីឡា (សុខភាព) និងអាកប្បកិរិយា (ការអប់រំ) ផងដែរ។ |
| Income Poverty | ជាវិធីសាស្ត្រវាស់វែងភាពក្រីក្រជាប្រពៃណី ដែលចាត់ទុកបុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកក្រីក្រ ប្រសិនបើប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេទាបជាងបន្ទាត់ភាពក្រីក្រដែលរដ្ឋបានកំណត់ ដោយមិនគិតពីកត្តាផ្សេងទៀត។ | ដូចជាការកំណត់ថាអ្នកណាម្នាក់កំពុងស្រេកឃ្លាន ដោយគ្រាន់តែរាប់ចំនួនលុយដែលគេមានក្នុងហោប៉ៅ ដោយមិនខ្វល់ថាគេមានម្ហូបអាហារនៅផ្ទះស្រាប់ឬអត់នោះទេ។ |
| Poverty Depth | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពក្រីក្រ ពោលគឺវាស់ថាតើប្រជាជនក្រីក្ររស់នៅមានគម្លាតឆ្ងាយប៉ុណ្ណាពីបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ឬខ្វះខាតសូចនាករប៉ុន្មានភាគរយនៃការវាស់វែងពហុវិមាត្រ។ | បើបន្ទាត់ក្រីក្រជាផ្ទៃទឹក ភាពក្រីក្រជាការលិចទឹក ចំណែកឯ 'ជម្រៅនៃភាពក្រីក្រ' គឺវាស់ថាតើអ្នកនោះលិចទឹកជ្រៅប៉ុណ្ណា។ |
| Program 135 | ជាកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ដែលផ្តោតលើការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ផ្លូវ ទឹក ភ្លើង) និងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅសម្រាប់ឃុំដែលមានការលំបាកខ្លាំង ជាពិសេសនៅតំបន់ភ្នំនិងតំបន់ជនជាតិភាគតិច។ | ដូចជាកញ្ចប់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់របស់រដ្ឋាភិបាល ដែលផ្តល់អាទិភាពសាងសង់ផ្លូវ និងសាលារៀន សម្រាប់តែភូមិដែលដាច់ស្រយាលនិងក្រីក្របំផុតប៉ុណ្ណោះ។ |
| Urban Poverty | ជាស្ថានភាពក្រីក្រដែលកើតឡើងនៅទីក្រុង ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការចំណាយលើការរស់នៅខ្ពស់ កង្វះខាតលំនៅដ្ឋានសមរម្យ បញ្ហាបរិស្ថាន និងកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានសេវាសាធារណៈ ទោះបីជាអ្នកនោះមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ជាងនៅតំបន់ជនបទក៏ដោយ។ | ដូចជាការមានប្រាក់ខែច្រើនជាងអ្នកស្រែ ប៉ុន្តែនៅតែដាច់ពោះ និងមិនសល់លុយសន្សំ ព្រោះត្រូវចំណាយថ្លៃជួលផ្ទះ ថ្លៃទឹកភ្លើង និងទំនិញឡើងថ្លៃរាល់ថ្ងៃនៅទីក្រុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
