បញ្ហា (The Problem)៖ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃការប្រើប្រាស់ការរៀបចំការងារមិនស្តង់ដារ (Non-standard work arrangements) ឬការងារក្រៅម៉ោង/កិច្ចសន្យា នៅក្នុងឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័ននៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលបានគំរាមកំហែងដល់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន និងអត្ថប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់កម្មករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រเชิงជាក់ស្តែងដោយពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំដែលមានស្រាប់ ដើម្បីពិនិត្យមើលផលប៉ះពាល់នៃការរៀបចំការងារមិនស្តង់ដារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Work Arrangement ការរៀបចំការងារស្តង់ដារ (ការងារពេញម៉ោង/អចិន្ត្រៃយ៍) |
ផ្តល់នូវសន្តិសុខការងារ អត្ថប្រយោជន៍ស្របច្បាប់ពេញលេញ (ប្រាក់សោធននិវត្តន៍ ការធានារ៉ាប់រង) និងធានានូវសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការចូលរួមសហជីពដើម្បីចរចាជាសមូហភាព។ | មានចំណាយខ្ពស់សម្រាប់និយោជក និងខ្វះភាពបត់បែនក្នុងការកាត់បន្ថយទំហំបុគ្គលិកនៅពេលក្រុមហ៊ុនជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ | អត្រាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមហ៊ុន Shell មានត្រឹមតែ ១៧.៥៨% ប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ២០១០។ |
| Non-Standard Work Arrangement ការរៀបចំការងារមិនស្តង់ដារ (ការងារកិច្ចសន្យា/ការងារក្រៅម៉ោង) |
ជួយនិយោជកកាត់បន្ថយចំណាយប្រតិបត្តិការ មានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរបុគ្គលិក និងជៀសវាងការតវ៉ាពីសហជីពការងារ។ | កម្មករប្រឈមនឹងអសន្តិសុខការងារ ប្រាក់ឈ្នួលទាប គ្មានអត្ថប្រយោជន៍ស្របច្បាប់ និងត្រូវរារាំងមិនឱ្យចូលរួមសហជីពការងារឡើយ។ | គ្របដណ្តប់ភាគច្រើននៃកម្លាំងពលកម្ម ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមហ៊ុន Shell មានបុគ្គលិកកិច្ចសន្យាដល់ទៅ ៨២.៤២% ក្នុងឆ្នាំ២០១០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការយល់ដឹងច្បាស់ពីច្បាប់ការងារ និងទំនាក់ទំនងឧស្សាហកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតតែលើឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័ន និងពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យពីខាងភាគីសហជីពការងារ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាយើងមិនមានឧស្សាហកម្មប្រេងធំដុំក្តី ប៉ុន្តែបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាការងាររយៈពេលខ្លីដើម្បីកេងប្រវ័ញ្ចអត្ថប្រយោជន៍ គឺជារឿងដែលកំពុងកើតឡើងយ៉ាងទូលំទូលាយ។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃការងារមិនស្តង់ដារនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់បរិបទទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា។
ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងសហជីពនៅកម្ពុជា ក្នុងការតស៊ូមតិដើម្បីពង្រីកការគ្របដណ្តប់នៃរបបសន្តិសុខសង្គម និងច្បាប់ការងារដល់កម្មករក្រៅប្រព័ន្ធ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-standard work arrangements (NSWA) | ជាទម្រង់នៃការជួលបុគ្គលិកដែលមិនមែនជាការងារពេញម៉ោង ឬអចិន្ត្រៃយ៍ ដូចជាការជួលតាមកិច្ចសន្យារយៈពេលខ្លី ការងារក្រៅម៉ោង ឬការជួលតាមរយៈទីភ្នាក់ងារភាគីទីបី ដើម្បីឱ្យក្រុមហ៊ុនងាយស្រួលកាត់បន្ថយចំណាយ និងរចនាសម្ព័ន្ធបុគ្គលិក។ | ដូចជាការជួលឡានជិះតែពេលត្រូវការចាំបាច់ ជាជាងការទិញឡានជារបស់ខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដើម្បីកុំឱ្យខាតលុយថែទាំប្រចាំខែ។ |
| Casualization | ជានិន្នាការដែលនិយោជកផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធការងារពីការប្រើប្រាស់បុគ្គលិកអចិន្ត្រៃយ៍ពេញសិទ្ធិ ទៅជាការប្រើប្រាស់បុគ្គលិកបណ្តោះអាសន្ន ឬគ្មានកិច្ចសន្យាច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឱ្យកម្មករបាត់បង់ស្ថិរភាពការងារ និងអត្ថប្រយោជន៍គាំពារផ្សេងៗ។ | ដូចជាការប្តូរពីការហូបបាយរៀបចំដោយម្តាយនៅផ្ទះរាល់ថ្ងៃ ទៅជាការទិញបាយប្រអប់ហូបតាមផ្លូវពេលឃ្លាន ដែលមិនមានការធានាពីអនាម័យ ឬជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់យូរអង្វែង។ |
| Collective bargaining | ជាដំណើរការដែលក្រុមកម្មករ (ជាទូទៅតាមរយៈសហជីព) រួបរួមគ្នាចរចាជាមួយថៅកែ ឬនិយោជក ដើម្បីទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារល្អជាងមុន ដូចជាការដំឡើងប្រាក់ខែ ការកាត់បន្ថយម៉ោងការងារ ឬការធានាសុវត្ថិភាពនៅកន្លែងធ្វើការ។ | ដូចជាសិស្សមួយថ្នាក់រួមគ្នាទៅសុំគ្រូកុំឱ្យដាក់កិច្ចការផ្ទះច្រើនពេក ដែលមានប្រសិទ្ធភាព និងឥទ្ធិពលជាងការទៅសុំគ្រូតែម្នាក់ឯង។ |
| Precarious work | ជាប្រភេទការងារដែលមិនមានស្ថិរភាព មិនមានសុវត្ថិភាព និងគ្មានការគាំពារសង្គមទាល់តែសោះ ដោយកម្មករអាចត្រូវគេបញ្ឈប់ពីការងារនៅពេលណាក៏បានដោយគ្មានការផ្តល់ដំណឹង ឬប្រាក់សំណង។ | ដូចជាការដើរលើខ្សែពួរតូចមួយដែលគ្មានសំណាញ់ការពារពីខាងក្រោម ដែលអ្នកអាចធ្លាក់ និងរងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលណាក៏បាន។ |
| Decent work | ជាគោលការណ៍របស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ (ILO) ដែលតម្រូវឱ្យការងារទាំងអស់ត្រូវផ្តល់កិត្តិយសដល់មនុស្ស មានប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យ បរិយាកាសសុវត្ថិភាព សិទ្ធិពេញលេញក្នុងការចងក្រងសហជីព ព្រមទាំងមានការគាំពារពេលចូលនិវត្តន៍ ឬមានគ្រោះថ្នាក់។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលត្រូវបានដាំនៅក្នុងដីមានជីជាតិល្អ ទទួលបានទឹក និងពន្លឺព្រះអាទិត្យគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីលូតលាស់ដោយរឹងមាំ និងចេញផ្លែផ្កា។ |
| Statutory benefits | ជាអត្ថប្រយោជន៍មូលដ្ឋានផ្សេងៗដែលច្បាប់ការងារតម្រូវដាច់ខាតឱ្យនិយោជកត្រូវតែផ្តល់ឱ្យកម្មករ ដូចជាប្រាក់សោធននិវត្តន៍ ប្រាក់បំណាច់អតីតភាព ការធានារ៉ាប់រងគ្រោះថ្នាក់ការងារ និងការឈប់សម្រាកមាតុភាពដោយមានប្រាក់ឈ្នួល។ | ដូចជាមួកសុវត្ថិភាព និងខ្សែក្រវាត់ដែលច្បាប់ចរាចរណ៍តម្រូវឱ្យអ្នកបើកបរគ្រប់រូបត្រូវតែពាក់ ដើម្បីការពារអាយុជីវិតពេលមានគ្រោះថ្នាក់កើតឡើងដោយយថាហេតុ។ |
| Outsourcing | ជាយុទ្ធសាស្ត្រអាជីវកម្មដែលក្រុមហ៊ុនមួយជួលក្រុមហ៊ុន ឬភ្នាក់ងារខាងក្រៅ (ភាគីទី៣) ឱ្យមកបំពេញការងារ ឬផ្តល់សេវាកម្មណាមួយជំនួសការរើសបុគ្គលិកខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយលើការគ្រប់គ្រង និងអត្ថប្រយោជន៍បុគ្គលិក។ | ដូចជាសាលារៀនជួលក្រុមហ៊ុនខាងក្រៅឱ្យមកធ្វើអនាម័យ និងយាមកាម ជាជាងការរើសបុគ្គលិកផ្ទាល់របស់សាលា ដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺក្បាលរឿងគ្រប់គ្រងបុគ្គលិកច្រើន។ |
| Freedom of association | ជាសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានដែលត្រូវបានធានាដោយច្បាប់ សម្រាប់កម្មករក្នុងការបង្កើត ឬចូលរួមជាមួយអង្គការ ឬសហជីពការងារណាមួយដោយសេរី ដោយគ្មានការគំរាមកំហែង ឬការរារាំងពីភាគីថៅកែ។ | ដូចជាសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលអាចជ្រើសរើសចូលរួមក្នុងក្លឹបកីឡា ឬសមាគមសិល្បៈណាមួយដែលខ្លួនពេញចិត្តដោយមិនមានអ្នកណាមកហាមឃាត់ ឬគាបសង្កត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
