បញ្ហា (The Problem)៖ ទោះបីជាមានគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ ប្រជាជននៅក្នុងខេត្តរ៉យអេត (Roi Et) ប្រទេសថៃ នៅតែបន្តប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាភាពក្រីក្រ ដោយសារតែកង្វះខាតដីធ្លីកសិកម្ម ទិន្នផលទាប ការពិបាកទទួលប្រាក់កម្ចី និងបញ្ហាសុខភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទិន្នន័យគោលដៅដើម្បីកំណត់មុខសញ្ញាគ្រួសារក្រីក្រ និងវិភាគមូលធននៃការរស់នៅទាំង ៥ វិស័យ ដើម្បីរចនាគំរូអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មដែលសមស្របទៅនឹងបរិបទសហគមន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| General Government Policy Approach អភិក្រមគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល |
មានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់ទូលំទូលាយ និងប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិដែលមានស្រាប់សម្រាប់ការជួយសង្គ្រោះជាមូលដ្ឋាន។ | ខ្វះភាពច្បាស់លាស់ មិនចំគោលដៅគ្រួសារនីមួយៗ និងមិនបានដោះស្រាយឫសគល់នៃបញ្ហាតាមបរិបទជាក់ស្តែងនៃសហគមន៍។ | ប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនៅតែបន្តប្រឈមមុខនឹងភាពក្រីក្រដដែល ទោះបីជាមានការអនុវត្តគោលនយោបាយកន្លងមកក៏ដោយ។ |
| Precision Poverty Alleviation Model (TPMAP + 5 Capitals) គំរូដោះស្រាយភាពក្រីក្រចំគោលដៅនិងច្បាស់លាស់ (ប្រើប្រាស់ TPMAP និងមូលធនទាំង៥) |
អាចកំណត់មុខសញ្ញាជនក្រីក្របានច្បាស់លាស់ វាយតម្លៃតម្រូវការតាមរយៈមូលធនទាំង៥ និងប្រើប្រាស់អ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានជាអ្នកសម្របសម្រួល (Mentors) ដើម្បីធានាជោគជ័យ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យលម្អិត ការតាមដានជាប្រចាំ និងការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអ្នកដឹកនាំសហគមន៍។ | កំណត់បានគ្រួសារគោលដៅចំនួន ៧៦ គ្រួសារ និងរំពឹងថានឹងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូល ១០% ព្រមទាំងលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិតតាមរយៈការចិញ្ចឹមមាន់ និងដាំបន្លែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារយ៉ាងខ្លាំងលើប្រព័ន្ធទិន្នន័យឌីជីថល ធនធានមនុស្សនៅមូលដ្ឋាន និងសម្ភារៈកសិកម្មខ្នាតតូចសម្រាប់ការអនុវត្តគម្រោងសាកល្បង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំ Dong Khrang Noi ស្រុក Kaset Wisai ខេត្ត Roi Et ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើទិន្នន័យគ្រួសារក្រីក្រដែលបានច្រោះចេញពីប្រព័ន្ធ TPMAP ដោយជ្រើសរើសយកតែអ្នកដែលមានអាយុក្រោម៦០ឆ្នាំ មិនមានពិការភាព និងមានឆន្ទៈចូលរួម។ លក្ខខណ្ឌនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះការជ្រើសរើសក្រុមគោលដៅដែលមានកម្លាំងពលកម្មនិងឆន្ទៈ គឺជាកត្តាកំណត់ជោគជ័យនៃគម្រោងលើកស្ទួយជីវភាព (Livelihood projects) ជាជាងការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់។
វិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃមូលធនទាំង៥ និងការកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់នេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការបំប្លែងវិធីសាស្រ្តកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រពីការ 'ផ្តល់ជំនួយជាទូទៅ' ទៅជាការ 'អន្តរាគមន៍ចំគោលដៅតាមរយៈទិន្នន័យ និងអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋាន' នឹងជួយធានាបាននូវនិរន្តរភាពនៃការអភិវឌ្ឍសហគមន៍នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Precision Poverty Alleviation | យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាភាពក្រីក្រដែលផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើបុគ្គល ឬគ្រួសារនីមួយៗ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជាក់លាក់ដើម្បីស្វែងយល់ពីមូលហេតុពិតប្រាកដ (ដូចជាកង្វះដី កង្វះការអប់រំ) និងផ្តល់ជំនួយចំគោលដៅ ជាជាងការផ្តល់ជំនួយរាយប៉ាយទូទៅ។ | ដូចជាការឲ្យថ្នាំព្យាបាលជំងឺត្រូវចំមុខសញ្ញាអ្នកជំងឺម្នាក់ៗ ជាជាងការឲ្យថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ទូទៅដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ |
| TPMAP (Thai People Map and Analytics Platform) | ប្រព័ន្ធទិន្នន័យផែនទី និងការវិភាគរបស់ប្រទេសថៃដែលប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានពីស្ថាប័នរដ្ឋផ្សេងៗ ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណជនក្រីក្រ និងទីតាំងរបស់ពួកគេឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើសូចនាករវិមាត្រទាំង៥ (សុខភាព ការរស់នៅ ការអប់រំ ប្រាក់ចំណូល និងការទទួលបានសេវារដ្ឋ)។ | ដូចជាប្រព័ន្ធរ៉ាដា (Radar) ដែលជួយរដ្ឋាភិបាលតាមដាននិងរកឃើញថាអ្នកណាកំពុងខ្វះខាតអ្វីខ្លះ និងរស់នៅត្រង់ណាពិតប្រាកដ។ |
| Sustainable Livelihood Framework | ក្របខ័ណ្ឌគំនិតដែលប្រើសម្រាប់វិភាគភាពក្រីក្រដោយវាយតម្លៃលើ "មូលធនទាំង ៥" នៃការរស់នៅ (មនុស្ស សង្គម ធម្មជាតិ រូបវន្ត និងហិរញ្ញវត្ថុ) ដើម្បីយល់ពីសមត្ថភាពរបស់សហគមន៍ក្នុងការទប់ទល់នឹងភាពងាយរងគ្រោះ និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍រយៈពេលវែង។ | ដូចជាការពិនិត្យមើល "អាវុធនិងស៊ង" ទាំង ៥ ប្រភេទដែលគ្រួសារមួយមានក្នុងដៃ ដើម្បីវាយតម្លៃថាពួកគេអាចយកឈ្នះលើភាពក្រីក្របានកម្រិតណា។ |
| Livelihood resources/assets | ប្រភេទនៃធនធានដែលគ្រួសារមួយពឹងផ្អែកដើម្បីរស់រានមានជីវិត ដែលរួមមានចំណេះដឹង/ជំនាញ (មនុស្ស) ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ/ឧបករណ៍ (រូបវន្ត) ដី/ទឹក (ធម្មជាតិ) ប្រាក់ចំណូល/ឥណទាន (ហិរញ្ញវត្ថុ) និងបណ្តាញទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកភូមិ (សង្គម)។ | ដូចជាជើងតុទាំង ៥ បើជើងណាមួយខ្លី ឬបាក់ តុនោះ (គ្រួសារ) នឹងមិនអាចឈរបានរឹងមាំឡើយ។ |
| Root cause of problem | មូលហេតុដើម ឬឫសគល់ពិតប្រាកដដែលបង្កឲ្យមានបញ្ហាអ្វីមួយកើតឡើង។ ក្នុងការសិក្សានេះ គេមិនមើលត្រឹមតែ "ភាពក្រីក្រ" ជាលទ្ធផលនោះទេ តែគេស្វែងរកថាអ្វីធ្វើឲ្យក្រ (ឧទាហរណ៍ កង្វះប្រភពទឹក កង្វះដីធ្លី ឬកង្វះចំណេះដឹង) ដើម្បីដោះស្រាយឲ្យចំចំណុច។ | ដូចជាការជីករកឫសស្មៅចង្រៃដើម្បីដកវាចេញឲ្យអស់ ជាជាងការគ្រាន់តែតម្រឹមស្លឹកវានៅពីលើដី។ |
| Focus Group Discussion | វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ ដោយការប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមតូច (ជាទូទៅ ៦-១០នាក់) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដើម្បីពិភាក្សាស៊ីជម្រៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយ ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ ក្នុងគោលបំណងស្វែងយល់ពីអាកប្បកិរិយា និងបញ្ហារបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការអញ្ជើញមនុស្សមានបញ្ហាស្រដៀងគ្នាអង្គុយតុមូលជុំគ្នាផឹកកាហ្វេនិយាយលេង ដើម្បីឲ្យពួកគេហ៊ានបញ្ចេញយោបល់និងចែករំលែកបទពិសោធន៍ពិតប្រាកដរបស់ពួកគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
