បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីស្ថានភាពប្រាក់ចំណូល និងការចំណាយរបស់គ្រួសារក្រីក្រនៅខេត្ត Binh Duong ដោយផ្អែកលើគោលគំនិតភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃគោលនយោបាយគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុក្នុងមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការវិភាគបរិមាណ និងគុណភាពផ្អែកលើទ្រឹស្តីសមត្ថភាពរបស់ Amartya Sen។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Unidimensional Poverty Measurement ការវាស់វែងភាពក្រីក្រតាមទិដ្ឋភាពឯកត្តភាគ (ផ្តោតលើប្រាក់ចំណូល) |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់វែង គណនា និងកំណត់បន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រជារួម។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងនៃភាពក្រីក្រ ព្រោះមិនបានគិតដល់កង្វះខាតសមត្ថភាពមូលដ្ឋានដូចជាការអប់រំ និងសុខភាព។ | រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានផ្លាស់ប្តូរចេញពីវិធីសាស្ត្រនេះដោយសារវាមិនអាចបែងចែកភាពខុសគ្នារវាងភាពក្រីក្រនៅទីក្រុងនិងជនបទបានច្បាស់លាស់។ |
| Multidimensional Poverty Measurement (Amartya Sen's Capability Approach) ការវាស់វែងភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ (ផ្អែកលើទ្រឹស្តីសមត្ថភាព) |
វាយតម្លៃបញ្ហាភាពក្រីក្របានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដោយរួមបញ្ចូលទាំងប្រាក់ចំណូល ការអប់រំ សុខភាព និងសិទ្ធិទទួលបានសេវាសង្គមផ្សេងៗ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការវិភាគ។ | អាចរកឃើញថាទោះបីចំណូលមធ្យមគ្រួសារក្រីក្រមាន 4,319,707 ដុង/ខែ (ខ្ពស់ជាងស្តង់ដារ) តែពួកគេនៅតែប្រឈមហានិភ័យដោយសារភាពមិនច្បាស់លាស់នៃចំណូល និងបញ្ហាសុខភាព។ |
| Microfinance & Financial Interventions ការធ្វើអន្តរាគមន៍តាមរយៈមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ និងគោលនយោបាយឥណទាន |
ផ្តល់ទុនមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនក្រីក្រដើម្បីបង្កើតមុខរបរ និងពង្រីកសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | ប្រជាជនតែងយកទុននេះទៅប្រើប្រាស់ខុសគោលដៅ (ចំណាយប្រចាំថ្ងៃ) និងមានការភ័យខ្លាចក្នុងការវណ្ឌកបំណុល ដោយសារលក្ខខណ្ឌកម្ចីតឹងរ៉ឹង។ | ជាង 60% នៃគ្រួសារក្រីក្រនៅតែខ្វះខាតចំណូលដើម្បីទូទាត់ការចំណាយ និងត្រូវពឹងផ្អែកលើការខ្ចីបំណុលបន្ថែម ដែលនាំឱ្យស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែដុនដាប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលត្រូវការធនធានមនុស្ស ពេលវេលា និងការវិភាគទិន្នន័យចម្រុះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Binh Duong ប្រទេសវៀតណាម ដែលជាខេត្តមានការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មខ្លាំង។ ដូច្នេះ ទិន្នន័យអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពអ្នកក្រនៅតំបន់ជាយក្រុង ឬតំបន់រោងចក្រ ប៉ុន្តែអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាពីអ្នកក្រនៅតំបន់កសិកម្មដាច់ស្រយាល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីបរិបទនេះគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ស្របពេលដែលកម្ពុជាក៏កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាបំណុលមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុក្នុងចំណោមកម្មកររោងចក្រ និងប្រជាពលរដ្ឋចំណូលទាបផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃភាពក្រីក្រពហុវិមាត្រ និងការវិភាគប្រសិទ្ធភាពកម្ចីនេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការដោះស្រាយបញ្ហានៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តរបកគំហើញនេះនឹងជួយឱ្យអ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា អាចរចនាកម្មវិធីគាំពារសង្គមដែលមិនត្រឹមតែផ្តោតលើការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពមូលដ្ឋាន និងកាត់បន្ថយហានិភ័យបំណុលរបស់ប្រជាជនក្រីក្រយ៉ាងពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multidimensional Poverty Index (MPI) | ជាវិធីសាស្ត្រវាស់វែងភាពក្រីក្រដែលមិនត្រឹមតែមើលលើប្រាក់ចំណូលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងពិចារណាលើកង្វះខាតផ្នែកសុខភាព ការអប់រំ កម្រិតជីវភាពរស់នៅ និងលទ្ធភាពទទួលបានសេវាសង្គមផ្សេងៗ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសុខភាពមនុស្សម្នាក់ដោយមិនត្រឹមតែថ្លឹងទម្ងន់ តែត្រូវពិនិត្យមើលសម្ពាធឈាម ចង្វាក់បេះដូង និងរបបអាហារផងដែរ។ |
| Capability | ជាគំនិតស្នូលក្នុងទ្រឹស្តីរបស់លោក Amartya Sen ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសេរីភាពនិងជម្រើសជាក់ស្តែងដែលមនុស្សម្នាក់មាន ដើម្បីសម្រេចបាននូវមុខងារផ្សេងៗក្នុងជីវិត (ដូចជាលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ និងការចូលរួមក្នុងសង្គម) ជាជាងការវាស់វែងត្រឹមតែធនធានហិរញ្ញវត្ថុដែលពួកគេមាន។ | ដូចជាការឲ្យកង់ទៅនរណាម្នាក់ (មានធនធាន) ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់គឺថាតើគាត់ចេះជិះវា ហើយមានផ្លូវសម្រាប់ជិះ (មានសមត្ថភាព) ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅសាលារៀនឬអត់។ |
| Functionings | ក្នុងទ្រឹស្តី Capability Approach វាសំដៅលើស្ថានភាពនិងសកម្មភាពជាក់ស្តែងដែលមនុស្សម្នាក់សម្រេចបាន និងមានតម្លៃសម្រាប់ជីវិតរបស់ពួកគេ ដូចជាការមានសុខភាពល្អ ការមានការងារធ្វើសមរម្យ ការមានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ និងសុវត្ថិភាពផ្លូវកាយ។ | ដូចជាលទ្ធផលនៃការហាត់ប្រាណនិងការញ៉ាំអាហារល្អ ដែលធ្វើឲ្យរាងកាយរឹងមាំនិងមិនងាយឈឺ (លទ្ធផលជាក់ស្តែងដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់សមត្ថភាព)។ |
| Agency | សំដៅលើភាពជាម្ចាស់ការ ឬសមត្ថភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងការធ្វើសកម្មភាពដោយឯករាជ្យ ចូលរួមក្នុងសង្គម ធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង និងបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងជីវិតស្របតាមគោលដៅដែលពួកគេចង់បាន។ | ដូចជាអ្នកបើកបរឡានដែលជាអ្នកកាន់ចង្កូតដោយផ្ទាល់ និងជាអ្នកសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងថានឹងត្រូវបត់ទៅផ្លូវណា ដើម្បីទៅដល់គោលដៅ។ |
| Microfinance | ជាសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ (ដូចជាប្រាក់កម្ចីខ្នាតតូច ការសន្សំ ឬធានារ៉ាប់រង) ដែលផ្តល់ជូនអ្នកមានចំណូលទាប ឬអ្នកដែលមិនមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់សេវាធនាគារពាណិជ្ជកម្មផ្លូវការ ដើម្បីបង្កើតមុខរបរ បង្កើនប្រាក់ចំណូល និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ | ដូចជាការផ្តល់ពូជស្រូវបន្តិចបន្តួចនិងឧបករណ៍កសិកម្មដល់កសិករក្រីក្រ ដើម្បីឲ្យគាត់អាចដាំដុះនិងពង្រីកទិន្នផលដោយខ្លួនឯង ជំនួសឲ្យការទិញអង្ករឲ្យគាត់ហូបរាល់ថ្ងៃ។ |
| Near poor households | ក្រុមគ្រួសារដែលមានប្រាក់ចំណូលស្ថិតនៅកៀកនឹងបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ (ខ្ពស់ជាងបន្តិច) ដែលងាយនឹងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពក្រីក្រវិញភ្លាមៗ (Vulnerability) នៅពេលមានវិបត្តិណាមួយកើតឡើង ដូចជាសមាជិកគ្រួសារមានជំងឺតម្កាត់ គ្រោះធម្មជាតិ ឬការបាត់បង់ការងារ។ | ដូចជាមនុស្សដើរនៅលើមាត់ជ្រោះ ទោះបីជាពេលនេះមិនទាន់ធ្លាក់ តែបើមានខ្យល់បក់ខ្លាំងបន្តិច គាត់អាចនឹងរអិលធ្លាក់ចូលក្នុងជ្រោះនោះភ្លាម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
