បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីសក្តានុពលនៃការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិសម្រាប់សហគមន៍នេសាទក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការពិភាក្សាជាក្រុមជាមួយប្រជាជនមូលដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Siem Reap Eco-tourism Model ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ធម្មជាតិខេត្តសៀមរាប |
មានសក្តានុពលខ្ពស់ (៨៩.៣%) និងអាចរកចំណូលបានច្រើន ដោយសារមានមូលដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ស្រាប់ និងសេវាកម្មចម្រុះ។ | ភ្ញៀវទេសចរអាចមិនស្នាក់នៅតាមសហគមន៍ផ្ទាល់ ដោយសារទីតាំងសហគមន៍ (ដូចជាឃុំជ្រាវ) នៅជិតក្រុងដែលមានសេវាកម្មល្អជាងក្នុងតម្លៃប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ | អ្នកផ្តល់សេវារកចំណូលបានជាមធ្យម ៧២១.៤ ដុល្លារក្នុងមួយខែ ជាមួយនឹងការផ្តល់សេវាជួលទូក ៦.៤% និងលក់ម្ហូបអាហារ ៤.៣%។ |
| Battambang Eco-tourism Model ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ធម្មជាតិខេត្តបាត់ដំបង |
មានសក្តានុពលមធ្យម (៥៨.៣%) និងមានតំបន់សហគមន៍នេសាទល្អៗដូចជា ព្រែកលួង និងព្រៃចាស់ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ | ប្រជាជនខ្វះខាតដើមទុន ជំនាញ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលធ្វើឱ្យសេវាកម្មនៅមានកម្រិត និងទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលពីរដ្ឋាភិបាលត្រឹមតែ ១.១% ប៉ុណ្ណោះ។ | មានតែ ១.៦% ប៉ុណ្ណោះដែលអាចផ្តល់សេវាជួលទូក ហើយអ្នកភូមិស្ទើរតែមិនទទួលបានចំណូលពីវិស័យនេះទាល់តែសោះ។ |
| Banteay Meanchey Eco-tourism Model ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ធម្មជាតិខេត្តបន្ទាយមានជ័យ |
ប្រជាជនមូលដ្ឋានមានឆន្ទៈក្នុងការចូលរួម និងមានតំបន់សក្តានុពលដូចជាឃុំភ្នៀតសត្វដែលអាចអភិវឌ្ឍជាកន្លែងទេសចរណ៍បាន។ | មានអត្រាសក្តានុពលទាបជាងគេ (៥៣.៨%) ដោយខ្វះការបណ្តុះបណ្តាលទាំងស្រុងពីរដ្ឋាភិបាល និងមិនទាន់មានសេវាកម្មទេសចរណ៍រឹងមាំនៅឡើយ។ | អ្នកភូមិត្រឹមតែ ១.១% ប៉ុណ្ណោះដែលធ្វើជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ហើយស្ទើរតែគ្មានចំណូលត្រូវបានបង្កើតពីសេវាកម្មទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍសេវាកម្មទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅតំបន់បឹងទន្លេសាប ទាមទារការវិនិយោគទាំងលើដើមទុនផ្ទាល់ខ្លួន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់តែលើភូមិសាស្ត្រភាគខាងលិចនៃបឹងទន្លេសាប (ខេត្តបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ និងសៀមរាប) ជាមួយនឹងទំហំគំរូចំនួន ៥០៥ គ្រួសារដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ Purposive sampling។ កត្តានេះអាចមើលរំលងសក្តានុពល និងបញ្ហាប្រឈមនៃសហគមន៍នេសាទនៅក្នុងខេត្តផ្សេងទៀតជុំវិញបឹងទន្លេសាប (ដូចជាពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង និងកំពង់ធំ) ដែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា។ ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិនៅកម្ពុជា ដើម្បីកុំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍលម្អៀងតែទៅលើខេត្តដែលមានសក្តានុពលស្រាប់។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងពេញលេញសម្រាប់ការជំរុញគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍មូលដ្ឋាននៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ឯកសារនេះផ្តល់ជាគោលការណ៍ណែនាំជាក់ស្តែង និងភស្តុតាងរឹងមាំសម្រាប់អាជ្ញាធរ និងអង្គការនានាក្នុងការតម្រង់ទិសការវិនិយោគឱ្យចំគោលដៅ ដើម្បីបង្កើនជីវភាពសហគមន៍នេសាទតាមរយៈទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Eco-tourism (ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ) | ទម្រង់នៃវិស័យទេសចរណ៍ដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងការអភិរក្សបរិស្ថាន ការលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជនមូលដ្ឋាន និងការសិក្សាស្វែងយល់ពីធម្មជាតិ ដោយធានាថាសកម្មភាពទេសចរណ៍ទាំងនោះមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការអញ្ជើញភ្ញៀវមកលេងសួនច្បារផ្ទះយើង ដោយភ្ញៀវបានឃើញទេសភាពស្អាត ហើយយើងបានប្រាក់ចំណូលដើម្បីយកមកថែរក្សាសួននោះឱ្យនៅស្រស់បំព្រងដដែល។ |
| Livelihood development (ការអភិវឌ្ឍជីវភាព) | ដំណើរការនៃការជួយប្រជាជនឱ្យមានលទ្ធភាពរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែម មានមុខរបរចម្រុះ និងមានជីវភាពរស់នៅកាន់តែប្រសើរឡើង ជាពិសេសតាមរយៈការបង្កើតសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចថ្មីក្រៅពីរបរប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ (ដូចជានេសាទ ឬកសិកម្ម)។ | ដូចជាការបង្រៀនអ្នកនេសាទឱ្យចេះធ្វើម្ហូប ឬបើកទូកជូនភ្ញៀវទេសចរ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់មានប្រភពចំណូលច្រើនមុខ មិនពឹងផ្អែកតែលើការចាប់ត្រីមួយមុខ។ |
| Community-based organizations (អង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាន) | ក្រុម ឬបណ្តាញដែលបង្កើតឡើងដោយប្រជាជននៅក្នុងមូលដ្ឋានផ្ទាល់ ដើម្បីរួមគ្នាគ្រប់គ្រងធនធាន ដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម និងអភិវឌ្ឍសហគមន៍របស់ពួកគេ (ឧទាហរណ៍ សហគមន៍នេសាទ សហគមន៍ព្រៃឈើ ឬក្រុមសន្សំប្រាក់)។ | ដូចជាការចងក្រងតំណាងអ្នកភូមិជាក្រុមប្រឹក្សាមួយ ដើម្បីសម្រេចចិត្តរួមគ្នាថាតើត្រូវការពារព្រៃឈើ ឬអភិវឌ្ឍភូមិរបស់ពួកគេយ៉ាងដូចម្តេច។ |
| Commune investment plan (ផែនការវិនិយោគឃុំ) | ឯកសារផែនការប្រចាំឆ្នាំរបស់រដ្ឋបាលឃុំ ឬសង្កាត់ ដែលកំណត់ពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជាអាទិភាពក្នុងមូលដ្ឋាន (ដូចជាការកសាងផ្លូវថ្នល់ ការស្តារស្រះទឹក) និងការបែងចែកកញ្ចប់ថវិកាសម្រាប់អនុវត្តគម្រោងទាំងនោះ។ | ដូចជាបញ្ជីរាយនាមរបស់របរ និងគម្រោងដែលមេគ្រួសារគ្រោងនឹងចំណាយលុយទិញ ឬធ្វើក្នុងឆ្នាំនេះ ដើម្បីឱ្យគ្រួសារមានការរីកចម្រើន។ |
| Biodiversity (ជីវចម្រុះ) | ភាពសម្បូរបែបនៃប្រភេទរុក្ខជាតិ សត្វ និងអតិសុខុមប្រាណ ដែលរស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីណាមួយ ដូចជានៅក្នុងបឹងទន្លេសាបដែលមានត្រី សត្វស្លាប និងព្រៃលិចទឹកជាច្រើនប្រភេទរស់នៅអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ | ដូចជាបណ្ណាល័យមួយដែលមានសៀវភៅរាប់ពាន់ប្រភេទខុសៗគ្នា ដែលសៀវភៅនីមួយៗសុទ្ធតែមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់មិនអាចខ្វះបាន។ |
| Ecosystem support (ការគាំទ្រប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី) | ដំណើរការធម្មជាតិដែលទ្រទ្រង់ដល់ការរស់រានមានជីវិតរបស់មនុស្ស និងសត្វ ដូចជាការច្រោះទឹកស្អាត ការផ្តល់ជម្រកសត្វ ការទប់ស្កាត់ទឹកជំនន់ និងការរក្សាលំនឹងអាកាសធាតុ តាមរយៈប្រព័ន្ធធម្មជាតិដែលមានស្រាប់។ | ដូចជារោងចក្រផលិតខ្យល់ដកដង្ហើម និងម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹកស្អាតដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលធម្មជាតិផ្តល់ឱ្យយើងដោយឥតគិតថ្លៃ។ |
| Purposive sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយចេតនា) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវកំណត់មុខសញ្ញាគោលដៅច្បាស់លាស់ (ដូចជាជ្រើសរើសតែអ្នករស់នៅតំបន់ទន្លេសាប) ដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យដែលឆ្លើយតបចំគោលបំណងនៃការសិក្សា។ | ដូចជាពេលយើងចង់ដឹងពីរសជាតិកាហ្វេ យើងជ្រើសរើសសួរតែអ្នកដែលចូលចិត្តផឹកកាហ្វេ ជំនួសឱ្យការសួរមនុស្សទូទៅគ្រប់គ្នានៅតាមផ្លូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
