បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនិងស្វែងរកកត្តាជោគជ័យសម្រាប់ការអនុវត្តគម្រោងភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន (Public-Private Partnerships) សម្រាប់គំនិតផ្ដួចផ្ដើមទីក្រុងឆ្លាតវៃ (Smart City) នៅក្នុងតំបន់ជនបទ ជាពិសេសគម្រោង 'Wissenschafts- und Technologiepark Lavanttal'។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណនិងពិពណ៌នា តាមរយៈការចែកចាយកម្រងសំណួរស្ដង់ដារទៅកាន់តួអង្គរដ្ឋនិងតួអង្គឯកជននៅក្នុងតំបន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Public Procurement លទ្ធកម្មសាធារណៈប្រពៃណី (គម្រោងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋទាំងស្រុង) |
រដ្ឋមានការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងលើគម្រោង ហើយផ្តោតសំខាន់លើផលប្រយោជន៍សាធារណៈនិងនិរន្តរភាពជាជាងប្រាក់ចំណេញ។ | រដ្ឋត្រូវទទួលបន្ទុកហានិភ័យតែម្នាក់ឯង មានកង្វះខាតថវិកា និងខ្វះភាពច្នៃប្រឌិតនិងប្រសិទ្ធភាពដែលរំពឹងទុកពីវិស័យឯកជន។ | អ្នកចូលរួមស្ទង់មតិចំនួន ៥១.៦% យល់ថាគំរូ PPP មានប្រសិទ្ធភាពជាងដំណោះស្រាយដែលពឹងផ្អែកលើរដ្ឋតែមួយមុខគត់។ |
| Standardized PPP Contracts កិច្ចសន្យាភាពជាដៃគូ (PPP) បែបស្ដង់ដារថេរ |
ផ្តល់នូវភាពច្បាស់លាស់ផ្នែកច្បាប់ និងអាចកាត់បន្ថយថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការ (Transaction costs) តាមទ្រឹស្តីនៅពេលរៀបចំកិច្ចសន្យា។ | ខ្វះភាពបត់បែនក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរ និងបង្កឲ្យមានបញ្ហាបទប្បញ្ញត្តិហួសហេតុ (Overregulation) ដែលជាឧបសគ្គធំបំផុត។ | អ្នកចូលរួម ៧៧.៤% ចាត់ទុកបទប្បញ្ញត្តិហួសហេតុជាបញ្ហាប្រឈមធំបំផុត ហើយ ៣៨.៧% បដិសេធចំពោះការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាស្ដង់ដារថេរ។ |
| Adaptive Governance in PPPs អភិបាលកិច្ចដែលអាចបត់បែនបាននៅក្នុងគម្រោង PPP |
អាចសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែង ជួយកសាងទំនុកចិត្ត និងដោះស្រាយបញ្ហាកិច្ចសន្យាដែលមិនអាចគ្របដណ្តប់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ (Incomplete Contracts)។ | ទាមទារឲ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងខ្ពស់ក្នុងការសម្របសម្រួល (Coordination effort) និងការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធជាប្រចាំ។ | អ្នកចូលរួម ៦៤.៥% គាំទ្រការរៀបចំកិច្ចសន្យាដែលអាចបត់បែនបាន ហើយ ៩៦.៨% យល់ស្របថាការសម្របសម្រួលតាំងពីដំណាក់កាលដំបូងគឺជាកត្តាជោគជ័យដ៏សំខាន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ ខណៈពេលដែលការអនុវត្តគម្រោងភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន (PPP) ជាក់ស្តែងទាមទារធនធានពេលវេលា អ្នកជំនាញច្បាប់ និងយន្តការសម្របសម្រួលកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ជនបទ Lavanttal ប្រទេសអូទ្រីស ដោយមានអ្នកចូលរួមត្រឹមតែ ៣១ នាក់ (ភាគច្រើនមកពីវិស័យឯកជនទាក់ទងនឹងសំណង់និងអចលនទ្រព្យ)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់រួចជាស្រេច (គម្រោងផ្លូវដែកល្បឿនលឿន Koralmbahn)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀង ដោយសារយើងមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងខាងផ្នែកប្រព័ន្ធច្បាប់ លទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋ និងកម្រិតទំនុកចិត្តរវាងវិស័យសាធារណៈនិងឯកជន។
ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នានៃបរិបទក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនិងគោលការណ៍នៃការប្រើប្រាស់អភិបាលកិច្ចបត់បែនក្នុងគម្រោង PPP គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តគម្រោង PPP ប្រកបដោយជោគជ័យនៅកម្ពុជាទាមទារឲ្យមានការបន្ធូរបន្ថយនីតិវិធីស្មុគស្មាញ និងផ្តោតលើការកសាងទំនុកចិត្ត ជាងការសង្កត់ធ្ងន់តែលើការអនុវត្តច្បាប់រឹងមាំពេក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) | ជាយន្តការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរយៈពេលវែងដែលស្ថាប័នរដ្ឋនិងក្រុមហ៊ុនឯកជនរួមគ្នាផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន អភិវឌ្ឍ និងគ្រប់គ្រងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយមានការបែងចែកហានិភ័យនិងផលចំណេញទៅតាមជំនាញរៀងៗខ្លួន។ | ដូចជារដ្ឋផ្តល់ដីចំណែកឯក្រុមហ៊ុនឯកជនចេញលុយសាងសង់និងគ្រប់គ្រងផ្សារទំនើប រួចហើយពួកគេចែករំលែកប្រាក់ចំណេញគ្នាតាមការព្រមព្រៀង។ |
| Smart City | ជាគំរូនៃការអភិវឌ្ឍទីក្រុងដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល (ICT) ទិន្នន័យ និងនវានុវត្តន៍ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេវាសាធារណៈ ការគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បរិស្ថាន និងលើកកម្ពស់គុណភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ | ដូចជាការបំពាក់ប្រព័ន្ធវៃឆ្លាតក្នុងផ្ទះដែលអាចបិទបើកភ្លើងដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពល តែនេះគឺធ្វើឡើងក្នុងកម្រិតទីក្រុងទាំងមូល។ |
| Adaptive Governance | ជាប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចនិងការគ្រប់គ្រងគម្រោងដែលអាចបត់បែននិងកែតម្រូវបានយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅតាមការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែង ជាជាងការអនុវត្តតាមច្បាប់ឬកិច្ចសន្យាថេរស្ងេតដែលបានព្រាងទុកមុន។ | ដូចជាអ្នកបើកបររថយន្តដែលអាចផ្លាស់ប្តូរផ្លូវវាងបានភ្លាមៗពេលមានការកកស្ទះ ជាជាងទទូចជិះផ្លូវចាស់ដែលបានគ្រោងទុកតាំងពីដំបូង។ |
| Incomplete Contracts | ជាទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ថា កិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្មឬភាពជាដៃគូមិនអាចសរសេរគ្របដណ្តប់រាល់ព្រឹត្តិការណ៍ ឬហានិភ័យទាំងអស់ដែលអាចកើតឡើងនាពេលអនាគតបានទេ ដែលតម្រូវឲ្យមានយន្តការសម្របសម្រួលពេលមានបញ្ហាកើតឡើង។ | ដូចជាការរៀបការ ដែលប្តីប្រពន្ធមិនអាចសរសេរកិច្ចសន្យាទុកមុនដើម្បីគ្របដណ្តប់រាល់ជម្លោះទាំងអស់ដែលនឹងកើតឡើងក្នុងជីវិតគ្រួសារបានឡើយ។ |
| Transaction Costs | ជាបន្ទុកចំណាយនិងពេលវេលាដែលកើតឡើងក្នុងដំណើរការរៀបចំគម្រោង ដូចជាការចរចា ការព្រាងកិច្ចសន្យា ការត្រួតពិនិត្យ និងការដោះស្រាយវិវាទ ដែលបំបែកចេញពីថ្លៃដើមនៃការសាងសង់ឬប្រតិបត្តិការផ្ទាល់។ | ដូចជាប្រាក់កម្រៃជើងសារដែលអ្នកត្រូវបង់ឲ្យមេខ្យល់ពេលទិញលក់ដី រួមទាំងពេលវេលាដែលអ្នកត្រូវចំណាយដើររៀបចំឯកសារច្បាប់នានា។ |
| Residual Control Rights | ជាសិទ្ធិអំណាចស្របច្បាប់ក្នុងការសម្រេចចិត្តលើការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិ ឬការកែប្រែគម្រោង ក្នុងករណីមានបញ្ហាដែលមិនបានចែងច្បាស់លាស់ទាល់តែសោះនៅក្នុងកិច្ចសន្យា។ | ដូចជាម្ចាស់ផ្ទះជួលដែលមានសិទ្ធិសម្រេចថាតើគួរឲ្យអ្នកជួលវាយជញ្ជាំងឬអត់ ព្រោះកិច្ចសន្យាជួលមិនបានចែងអំពីការវាយជញ្ជាំងនេះទេ។ |
| Inhouse-Vergabe | ជាការផ្តល់កិច្ចសន្យាឬគម្រោងពីរដ្ឋទៅឲ្យស្ថាប័ន រឺក្រុមហ៊ុនរដ្ឋណាមួយដែលរដ្ឋជាម្ចាស់ ឬមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ការប្រកួតប្រជែងដេញថ្លៃជាសាធារណៈឡើយ។ | ដូចជាឪពុកដែលជាម្ចាស់ផ្ទះ ប្រគល់ការងារជួសជុលផ្ទះទៅឲ្យកូនប្រុសរបស់ខ្លួនធ្វើ ជាជាងទៅជួលឬប្រកាសរកជាងសំណង់ពីក្រៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
