បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបញ្ហានៃភាពខ្សោយនៃការតភ្ជាប់ផលិតកម្មរវាងឧស្សាហកម្មគាំទ្រក្នុងស្រុក និងសហគ្រាសបរទេសនៅក្នុងវិស័យអេឡិចត្រូនិចរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលបណ្តាលឱ្យតម្លៃបន្ថែមក្នុងស្រុកមានកម្រិតទាប និងការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចូល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាព និងបរិមាណរួមបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីវិភាគពីស្ថានភាពនៃការតភ្ជាប់ផលិតកម្មនៅក្នុងឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិច និងកម្រិតឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Input-Output (I-O) Analysis (Quantitative) ការវិភាគតារាងតុល្យការអន្តរវិស័យ (បរិមាណ) |
អាចគណនាមេគុណនៃការតភ្ជាប់ថយក្រោយ (Backward linkages) តភ្ជាប់ទៅមុខ (Forward linkages) និងឥទ្ធិពលនៃការនាំចូលបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈម៉ាទ្រីស Leontief។ | ត្រូវការទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចធំៗ និងតារាង I-O ដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពពីរដ្ឋាភិបាល ដែលជាទូទៅអាចមានភាពយឺតយ៉ាវ ឬខ្វះចន្លោះ។ | បានរកឃើញថាមេគុណតភ្ជាប់ថយក្រោយមានការធ្លាក់ចុះពី ១,១៧ (២០០៥-២០១០) មកត្រឹម ០,៨១ (២០១៦-២០២០) ដែលបញ្ជាក់ពីភាពខ្សោយនៃឧស្សាហកម្មគាំទ្រក្នុងស្រុក។ |
| Descriptive Statistics & Qualitative Analysis ស្ថិតិពណ៌នា និងការវិភាគបែបគុណភាព |
ងាយស្រួលក្នុងការយល់ដឹង និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃចំនួនសហគ្រាស ទំហំទុន និងសមាមាត្រការនាំចេញ-នាំចូល។ | មិនអាចវាស់វែងជម្រៅនៃការតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្ម និងកម្រិតឥទ្ធិពលរវាងឧស្សាហកម្មមួយទៅឧស្សាហកម្មមួយទៀតបានស៊ីជម្រៅនោះទេ។ | បានបង្ហាញថាការនាំចេញគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកមានចំនួនដល់ទៅ ៣៣,២៧% (ឆ្នាំ២០១៧) ប៉ុន្តែឧស្សាហកម្មនេះពឹងផ្អែកលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមជាង ៩០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីការិយាល័យស្ថិតិជាតិវៀតណាម ដូច្នេះមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយធនធានច្រើនលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងតារាង I-O ថ្នាក់ជាតិពីឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ ២០១៧។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានលំហូរទុនវិនិយោគបរទេស (FDI) ច្រើន ដែលវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការរៀនសូត្រពីបញ្ហាប្រឈមនៃការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើម និងភាពទន់ខ្សោយនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងបរទេស។
វិធីសាស្ត្រវិភាគ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រៀបចំគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្ម និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តតាមគំរូវិភាគនេះអាចជួយកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រផ្លាស់ប្តូរពីប្រទេសដែលពឹងផ្អែកលើការដំឡើងកម្រិតទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មតភ្ជាប់គ្នាពេញលេញ និងមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Inter-sectoral balance sheet (Input-Output Model) | គឺជាតារាងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងវិស័យផ្សេងៗក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។ វាបង្ហាញពីរបៀបដែលទិន្នផល (Output) នៃវិស័យមួយ ត្រូវបានទិញដើម្បីក្លាយជាធាតុចូល (Input) សម្រាប់ដំណើរការផលិតនៃវិស័យមួយទៀត។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបដែលប្រាប់អ្នកថា តើត្រូវទិញគ្រឿងផ្សំប៉ុន្មានពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីផលិតបានម្ហូបមួយមុខ។ |
| Backward linkages | គឺជាការតភ្ជាប់ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលវិស័យមួយ (ឧទាហរណ៍ រោងចក្រដំឡើងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិក) ទិញវត្ថុធាតុដើម ឬសេវាកម្មពីវិស័យផ្សេងទៀត (ឧទាហរណ៍ រោងចក្រផលិតគ្រឿងបន្លាស់) ដើម្បីយកមកផលិតជាផលិតផលសម្រេច។ | ដូចជាភោជនីយដ្ឋានមួយដែលត្រូវទិញបន្លែ និងសាច់ពីកសិករ ដើម្បីយកមកធ្វើជាម្ហូបលក់បន្ត។ |
| Forward linkages | គឺជាការតភ្ជាប់ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលទិន្នផលរបស់វិស័យមួយ ត្រូវបានលក់ទៅឱ្យវិស័យមួយទៀតដើម្បីប្រើប្រាស់ជាធាតុចូលក្នុងការផលិតបន្ត មិនមែនលក់ទៅឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយនោះទេ។ | ដូចជាកសិករលក់ស្រូវទៅឱ្យរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ដើម្បីកិនជាអង្ករ មុននឹងវេចខ្ចប់លក់ទៅទីផ្សារ។ |
| Leontief inverse matrix | គឺជាម៉ាទ្រីសគណិតវិទ្យានៅក្នុងម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ច Input-Output ដែលប្រើដើម្បីគណនាពីឥទ្ធិពលសរុប (ទាំងផ្ទាល់ និងប្រយោល) នៃការផ្លាស់ប្តូរតម្រូវការចុងក្រោយ ទៅលើផលិតកម្មរវាងគ្រប់វិស័យទាំងអស់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការគណនាឥទ្ធិពលនំដូមីណូ (Domino effect) ថាតើការរុញដូមីណូមួយ នឹងធ្វើឱ្យដូមីណូផ្សេងទៀតដួលបន្តបន្ទាប់គ្នាប៉ុន្មាន។ |
| Supporting industry | គឺជាបណ្តុំនៃរោងចក្រ ឬសហគ្រាសដែលផលិត និងផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម គ្រឿងបន្លាស់ ឬសមាសធាតុផ្សំផ្សេងៗ ទៅឱ្យឧស្សាហកម្មធំៗដែលផលិត ឬដំឡើងផលិតផលសម្រេចចុងក្រោយ។ | ដូចជាជាងធ្វើដំបូល ជាងធ្វើទ្វារ និងជាងទឹក ដែលជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់ក្រុមហ៊ុនសាងសង់ផ្ទះធំៗ។ |
| Link cluster (Industrial cluster) | គឺជាការប្រមូលផ្តុំទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៃបណ្តាក្រុមហ៊ុន អ្នកផ្គត់ផ្គង់ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងវិស័យតែមួយ ដែលធ្វើការសហការ និងប្រកួតប្រជែងគ្នា ដើម្បីបង្កើនផលិតភាព កាត់បន្ថយចំណាយ និងពន្លឿននវានុវត្តន៍។ | ដូចជាផ្សារលក់ទូរស័ព្ទមួយកន្លែង ដែលមានហាងលក់ទូរស័ព្ទ ជាងជួសជុល និងអ្នកលក់គ្រឿងបន្លាស់នៅជុំគ្នា ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនងាយស្រួលមករក។ |
| Electronic production chain | គឺជាខ្សែសង្វាក់នៃសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ ដែលរាប់ចាប់ពីការរចនា ការផលិតគ្រឿងបន្លាស់ ការដំឡើង រហូតដល់ការចែកចាយផលិតផលអេឡិចត្រូនិកទៅដល់ដៃអតិថិជន។ | ដូចជាខ្សែសង្វាក់នៃការយកឈើធម្មតា (តម្លៃថោក) មកឆ្លាក់ជាតុទូ (តម្លៃថ្លៃ) ដើម្បីលក់យកប្រាក់ចំណេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
