បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងស្វែងយល់ពីភាពខុសគ្នានៃទម្រង់ប្រតិបត្តិការរបស់សហគ្រាសសង្គម (Social Enterprises) ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំជាលក្ខណៈគុណវិស័យ តាមរយៈការរំលឹកឡើងវិញនូវឯកសារស្រាវជ្រាវនិងច្បាប់ដែលមានស្រាប់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cambodian Social Enterprise Models ទម្រង់សហគ្រាសសង្គមនៅកម្ពុជា |
ផ្តោតសំខាន់លើការផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈដល់ក្រុមងាយរងគ្រោះ និងការអភិវឌ្ឍកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព ដោយទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំពីអង្គការអន្តរជាតិ។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើមូលនិធិ និងជំនួយបរទេស ព្រមទាំងមិនទាន់មានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់គ្រប់គ្រងដោយឡែក ដែលធ្វើឱ្យពិបាករក្សានិរន្តរភាពហិរញ្ញវត្ថុយូរអង្វែង។ | ទម្រង់ភាគច្រើនគឺ Trading NPO និង WISE ដែលជួយដល់ការអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍសហគមន៍កម្រិតមូលដ្ឋាន។ |
| Indonesian Social Enterprise Models ទម្រង់សហគ្រាសសង្គមនៅឥណ្ឌូនេស៊ី |
មានទម្រង់ប្រតិបត្តិការចម្រុះ ទទួលបានការគាំទ្រទូលំទូលាយពីវិស័យឯកជនតាមរយៈកម្មវិធី CSR មូលនិធិសាសនា និងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលតាមសាកលវិទ្យាល័យ។ | ទោះបីជាមានទម្រង់ចម្រុះ និងការចូលរួមច្រើនពីស្ថាប័នរដ្ឋ ក៏ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅពុំទាន់មានច្បាប់គ្រប់គ្រងសហគ្រាសសង្គមផ្លូវការនៅឡើយទេ (នៅជាសេចក្តីព្រាង)។ | ចូលរួមចំណែក ២% នៃផសស (GDP) ជាតិ និងជួយបង្កើនការងារពេញម៉ោងបានដល់ទៅ ៤២% ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៦-២០១៧។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឯកសារបន្ទាប់បន្សំ វាមិនបានបង្ហាញពីតម្រូវការធនធានបច្ចេកទេសទេ ប៉ុន្តែបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងយន្តការគាំទ្រសម្រាប់អាជីវកម្មសង្គម។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) ពីឯកសារស្រាវជ្រាវមុនៗ និងរបាយការណ៍របស់ស្ថាប័នធំៗ (ដូចជា USAID និង British Council)។ ដោយសារតែបែបនេះ វាអាចនឹងមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងរបស់សហគ្រាសសង្គមខ្នាតតូចបំផុតនៅតាមជនបទឡើយ ហើយកត្តាបរិបទវប្បធម៌សាសនា (ឧ. មូលនិធិ Zakat របស់សាសនាឥស្លាមនៅឥណ្ឌូនេស៊ី) ក៏ទាមទារការបន្សាំនៅពេលយកមកអនុវត្តក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការរៀនសូត្រពីភាពជោគជ័យ និងការធ្វើពិពិធកម្មនៃគំរូសហគ្រាសសង្គមនៅឥណ្ឌូនេស៊ី។
ជារួម ការតាក់តែងច្បាប់គ្រប់គ្រងដោយឡែក និងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេសតាមរយៈការទាក់ទាញទុនក្នុងស្រុក គឺជាកត្តាគន្លឹះដើម្បីធានានិរន្តរភាពសហគ្រាសសង្គមនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Social Enterprise | អាជីវកម្មដែលមានគោលដៅចម្បងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ឬបរិស្ថាន ជាជាងការស្វែងរកប្រាក់ចំណេញតែមួយមុខសម្រាប់ម្ចាស់ភាគហ៊ុន ដោយប្រាក់ចំណេញភាគច្រើនត្រូវបានវិនិយោគឡើងវិញដើម្បីបម្រើគោលដៅសង្គមទាំងនោះ។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនរកស៊ីធម្មតាដែរ ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណេញភាគច្រើនត្រូវយកទៅជួយសង្គម ជំនួសឱ្យការចែកលុយគ្នាដល់ថៅកែ ឬម្ចាស់ភាគហ៊ុន។ |
| Work Integration Social Enterprise (WISE) | ប្រភេទសហគ្រាសសង្គមដែលបង្កើតឡើងយ៉ាងជាក់លាក់ដើម្បីផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាល និងឱកាសការងារដល់ក្រុមមនុស្សដែលងាយរងគ្រោះ ឬជួបការលំបាកក្នុងការស្វែងរកការងារធ្វើ (ឧ. ជនពិការ យុវជនក្រីក្រ អតីតអ្នកទោស) ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចធ្វើសមាហរណកម្មចូលទៅក្នុងទីផ្សារការងារវិញ។ | ដូចជាសាលាបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសដែលផ្តល់ទាំងចំណេះដឹង និងផ្តល់ការងារឱ្យធ្វើផ្ទាល់ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ខែ និងបទពិសោធន៍។ |
| Trading NPO | អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) ដែលបង្កើតសកម្មភាពអាជីវកម្មពាណិជ្ជកម្ម (ដូចជាការលក់ផលិតផល ឬសេវាកម្ម) ដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណូលមកគាំទ្របេសកកម្មសង្គមរបស់ខ្លួន កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកតែទៅលើជំនួយឥតសំណងពីបរទេស។ | ដូចជាសមាគមជួយកុមារកំព្រាដែលបើកហាងកាហ្វេ ឬហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដើម្បីយកលុយចំណេញពីការលក់នោះមកចិញ្ចឹមកុមារ។ |
| Corporate Social Responsibility (CSR) | គោលការណ៍ដែលក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មធំៗ បែងចែកថវិកា ឬធនធានរបស់ខ្លួនមួយចំណែក ដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គម ការពារបរិស្ថាន និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពសហគមន៍ដែលពួកគេកំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការ។ | ដូចជាអ្នកជំនួញម្នាក់ដែលដកលុយចំណេញពីការរកស៊ីរបស់ខ្លួនខ្លះ ដើម្បីធ្វើបុណ្យ ជួយដាំដើមឈើ ឬសាងសង់សាលារៀនក្នុងភូមិ។ |
| Quadruple Helix model | គំរូនៃការសហការគ្នាដើម្បីបង្កើតនវានុវត្តន៍ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដែលតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមពីតួអង្គសំខាន់៤ គឺ៖ រដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន (អាជីវកម្ម) ស្ថាប័នអប់រំ/ស្រាវជ្រាវ (សាកលវិទ្យាល័យ) និងសង្គមស៊ីវិល (សហគមន៍)។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបមួយឆ្នាំងធំដែលត្រូវការចុងភៅ៤នាក់មកពីជំនាញផ្សេងៗគ្នាដើម្បីធ្វើឱ្យម្ហូបនោះមានរសជាតិឆ្ងាញ់ និងមានជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ |
| Cross-subsidization | យុទ្ធសាស្ត្រហិរញ្ញវត្ថុដែលសហគ្រាសយកប្រាក់ចំណេញដែលទទួលបានពីសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ឬពីអតិថិជនដែលមានលទ្ធភាពបង់ប្រាក់ ទៅជួយទូទាត់ចំណាយលើគម្រោងសង្គម ឬផ្តល់សេវាឥតគិតថ្លៃដល់អ្នកដែលខ្វះខាត។ | ដូចជាមន្ទីរពេទ្យដែលយកថ្លៃព្យាបាលថ្លៃៗពីអ្នកមាន ដើម្បីយកលុយចំណេញនោះទៅជួយព្យាបាលអ្នកក្រីក្រដោយឥតគិតថ្លៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
